فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مطالعه تطبیقی آثار ناشی از نوسان قیمت در قراردادها تحلیل مقایسه ای ایران و فیدیک با رویکردی بر فقه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری فقه و‌ مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، قم، ایران.
10.22034/ejs.2025.512554.2056
چکیده
زمینه و هدف: هدف اصلی این مطالعه، بررسی و تحلیل آثار ناشی از نوسان قیمت در قراردادها با رویکردی تطبیقی بین حقوق ایران و قراردادهای فیدیک، همراه با نگرشی فقهی است. این بررسی شامل شناسایی و مقایسه راهکارهای حقوقی جبران خسارت‌های احتمالی ناشی از نوسانات قیمت در هر دو نظام حقوقی و قراردادی است.
مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی – تحلیلی نگارش یافته است.
ملاحظات اخلاقی: در این تحقیق، صداقت، اصل امانتداری و بی‌طرفی و نیز اصالت اثر، رعایت شده است.
یافتهها: حقوق ایران و قراردادهای فیدیک هر دو مکانیسم‌هایی برای مقابله با آثار ناشی از نوسان قیمت در قراردادها دارند، اما رویکردها و جزئیات اجرایی آن‌ها تقریباً یکسان است.
نتیجه: در حقوق ایران، که متأثر از فقه می‌باشد، ادلۀ فقهی، نظیر قاعده لاضرر و مصلحت، دلیل عقل و بناء عقلا، می‌تواند مبنایی برای تعدیل قراردادها و جبران خسارت در شرایط نوسان شدید قیمت باشند. از سوی دیگر، قراردادهای فیدیک معمولاً شامل بندهای تعدیل قیمت هستند که به طرفین اجازه می‌دهند در صورت بروز نوسانات قابل توجه در قیمت‌ها، شرایط قرارداد را بازنگری کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی، دانشنامه حقوق خصوصی، تهران: انتشارات محراب فکر، ۱۳۸۶.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۸.
رحیمی، حبیب الله؛ علیزاد، سعیده، ماهیت و مبنای تعدیل در قراردادهای پیمانکاری در حقوق ایران و فیدیک، نشریه پژوهش حقوق خصوصی، سال ششم، شماره 21، زمستان 1396.
دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
سیّاح، احمد، لغت‌نامه یا فرهنگ بزرگ جامع نوین، تهران: انتشارات اسلام، ۱۳۶۵.
شفائی، محمدرضا، بررسی تطبیقی نظریه اوضاع ‌و ‌احوال در قراردادها، تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۷۶.
ضیائی بیگدلی، محمدرضا، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران: انتشارات کتابخانه گنج‌دانش، ۱۳۸۴.
فیض، علیرضا، مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1373.
کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، ۱۳۸0.
محمدکریمی، شهریار؛ حسینعلی پور، سیدمجتبی، بررسی موضوع تمدید زمان در مفاد قراردادهای بینالمللی ICE, JCT) و فیدیک) و مقایسه آن با شرایط عمومی پیمان ایران، مجله مهندسی عمران دانشگاه آزاد اسلامی، سال سوم، شماره 2، بهار 1389.
مرعشی، محمد حسن، دیدگاه‌هاى نو در حقوق، چاپ دوم، تهران: نشر میزان، 1427.
مرعشی، محمد حسن، دیدگاه‌هاى نو در حقوق، چاپ دوم، تهران: نشر میزان، 1427.
مزارعی، علی، تئوری عدم پیش‌بینی و تعدیل قرارداد، تهران: انتشارات مجد، ۱۳۹۴.
موسوی بجنوردی، سید محمدحسین، القواعد الفقهیه، قم: الهادی، ۱۴۱۹.
میرزایی، نجفعلی، فرهنگ اصلاحات معاصر، قم: للطباعة و النشر دار الاعتصام، ۱۳۷۷.
نفیسی، علی اکبر، فرهنگ نفیسی، بی­جا: چاپ انتشارات مروی، بی­تا.
منابع عربی
ابن فارس، احمد، معجم‌مقاییس اللغة، به تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
بعلیکی، روحی، المورد، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۵.
حسینی روحانی، صادق، فقه الصادق علیه السلام، قم: مدرسه امام صادق علیه السلام، 1412.
حسینی زبیدی، سید محمد مرتضی، تاج العروس من جواهرالقاموس، بیروت: دارالطباعه و النشر و التوزیع، ۱۴۱۴ق.
شرتونی، سعید، اقرب الموارد، قم: کتابخانه آیه الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، 1403.
فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، قم: انتشارات هجرت، ۱۴۲۵ ق.
منابع انگلیسی
Michael D, Robinson,(2013) An Employers and Engineers Guide to the FIDIC Conditions OF Contract , First Edition, Wiley _ Blackwell.