فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

تنظیم گری روابط کار در افغانستان و ایران با تأکید بر اصول کار شایسته

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش به بررسی تطبیقی نظام تنظیم‌گری روابط کار در افغانستان و ایران با تمرکز بر اصول «کار شایسته» از منظر سازمان بین‌المللی کار می‌پردازد.
مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بیطرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافتهها: هر دو کشور دارای چارچوب‌های قانونی نسبتاً جامع در حوزه روابط کار هستند، در افغانستان، قانون کار ۱۳۸۷ و مقررات تکمیلی آن، مبنای اصلی تنظیم‌گری روابط کار است. با وجود پیش‌بینی‌های قانونی درباره قرارداد کار، ساعات کار، ایمنی، مرخصی، و منع کار کودک، ضعف شدید در نظام نظارت، کمبود بازرسان کار، تمرکز اداری در کابل، و حذف برخی زنان از بازار کار، مانع تحقق اصول کار شایسته شده است. نرخ بالای بیکاری، گسترش اشتغال غیررسمی، و نبود تشکل‌های کارگری مؤثر از مهم‌ترین موانع کارآمدی این نظام به شمار می‌رود. در ایران، نظام تنظیم‌گری بر پایه قانون اساسی و «قانون کار مصوب ۱۳۶۹» استوار است و از ساختار نهادی گسترده‌تری برخوردار می‌باشد. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، هیأت‌های تشخیص و حل اختلاف، شوراهای اسلامی کار و سازمان بازرسی کار از نهادهای اصلی این نظام‌اند.
نتیجه: افغانستان با مشکل ضعف نهادی و اجرایی روبه‌روست، در حالی که ایران با چالش‌های ساختاری و تمرکزگرایی مواجه است. هر دو نظام در تحقق کامل مؤلفه‌های کار شایسته ـ شامل اشتغال مولد، حمایت اجتماعی، گفت‌وگوی اجتماعی مؤثر و برابری فرصت‌ها ـ فاصله چشمگیری دارند. بنابراین، اصلاح ساختارهای نظارتی، تقویت تشکل‌های کارگری، الحاق به مقاوله‌نامه‌های بنیادین ILO و ارتقاء شفافیت اجرایی از الزامات اساسی برای تحقق تنظیم‌گری مؤثر و عادلانه روابط کار در هر دو کشور است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-    اکبری، محمد. (۱۴۰۰). بررسی تطبیقی مزد کارگران در ایران و کشورهای منتخب. تهران: پژوهشکده کار.
-    اسدی، مهدی. (۱۳۹۴). تحلیل نظام روابط کار در ایران: چالش‌ها و راهکارها. تهران: دانشگاه تهران.
-    انوری، فریده. (۱۴۰۴). راهکارهای تنظیم‌گری روابط کار در اقتصاد پلتفرم: کسب‌وکارهای پلتفرمی حمل‌ونقل در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
-    عباسی، علیرضا. (۱۳۹۸). تحلیل نقش تشکل‌های کارگری در حمایت از حقوق کار. فصلنامه رفاه اجتماعی،.
-    حسین‌آبادی، محمد، سعیدی، علی و حقیقتیان، مهدی. (۱۳۹۴). درک جامعه‌شناختی گفت‌وگوی اجتماعی در روابط کار صنعتی ایران. مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی.
-    رحیمی، مهدی. (۱۴۰۱). بررسی تطبیقی اصول کار شایسته در حقوق کار ایران و افغانستان. فصلنامه حقوق تطبیقی.
-    سازمان تأمین اجتماعی. (۱۳۹۹). راهنمای قوانین و مقررات بیمه‌ای. تهران: سازمان تأمین اجتماعی.
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۷۸). کار شایسته: گزارش مدیرکل سازمان بین‌المللی کار به کنفرانس بین‌المللی کار، ژنو: ILO.
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۲). گزارش جهانی روندهای اشتغال. ترجمه دفتر منطقه‌ای سازمان بین‌المللی کار برای آسیا و اقیانوسیه. ژنو ILO..
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۸). کار شایسته و دستور کار توسعه پایدار ۲۰۳۰. ژنو ILO..
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۹). پروفایل کشورهای ایران و افغانستان در حوزه کار شایسته. ژنو  ILO..
-    سعیدی، علی. (۱۳۹۹). تنظیم‌گری روابط کار و نقش دولت در بازار کار ایران. پژوهش‌های اقتصادی و اجتماعی.
-      قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. (۱۳۵۸). تهران: روزنامه رسمی.
-      قانون شوراهای اسلامی کار. (۱۳۶۳). تهران: روزنامه رسمی.
-      قانون کار جمهوری اسلامی ایران. (۱۳۶۹). تهران: روزنامه رسمی.
-      قانون کار افغانستان. (1387). کابل: جریده رسمی.
-      قانون اساسی افغانستان(1382). کابل: جریده رسمی.