فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

اصول حقوق عمومی اقتصادی در چارچوب حقوق ایران، اسناد بین‌المللی و فقه امامیه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: امروزه زنجیره اقتصاد در سطح جهانی، اقتصاد داخلی کشورها را به یکدیگر متصل نموده است؛ این اتصال ضرورت همگرایی و همسویی را در نظامهای اقتصادی تبیین میکند. هدف از پژوهش حاضر تبیین اصول حقوق عمومی اقتصادی در حقوق ایران، اسناد بینالمللی و فقه امامیه میباشد.
 
مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
 
یافتهها: حمایت از مالکیت خصوصی، تناسب، آزادی تجارت، برابری و رقابت از جمله اصول حقوق عمومی اقتصادی میباشد که در چارچوب حقوق ایران، اسناد بینالمللی و فقه امامیه مورد اشاره قرار گرفتهاند.
 
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
 
نتیجه: اصول حقوق عمومی اقتصادی از حیث قلمرو، مصادیق و تعاریف در فضای حقوق ایران، اسناد بینالمللی و فقه امامیه متفاوت میباشند؛ اما این تفاوت در قامت تعارض نیست. همگرایی میان حقوق ایران و اسناد بینالمللی با تکیه بر تحولات جدید فقهی از طریق بازتعریف اصول مزبور، امری ممکنالحصول و ضروری در جهت ارتقاء و توسعه اقتصادی ایران میباشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-    اخوان فرد، مسعود، بیرانوند، فرید، قواعد آمره و تعهدات عام­الشمول در حقوق بین‌الملل، حقوق قضایی، شماره هشتم، 1392.
-    آگاه، وحید، حقوق بنیادین و اصول حقوق عمومی در رویه هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، تهران، انتشارات جنگل، 1391.
-    البرزی، زهرا، امامی، محمد، واعظی، سید مجتبی، محدودیت­های کمی اصل آزادی تجارت در پرتو قوانین و آرای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، دانش حقوق اقتصادی، شماره بیست ودوم، 1401.
-    بیدار، زهرا، عبدی­پورفرد، ابراهیم، تأملی بر قلمرو و اهداف اصول حقوق عمومی اقتصادی در پرتو آراء هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، مجله حقوقی دادگستری، شماره یکصد و پانزدهم، 1400.
-    بیرانوند، فرید، تقریرات درس حقوق رقابت، تهران، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، 1399.
-    بیرانوند، فرید، داستان­پور حسین­آبادی، الهه، اعلامیه جهانی حقوق بشر از منظر مکاتب کلاسیک حقوق بین­المللی و اسلامی، پژوهش­های فقهی حقوق بشر، دوره اول، شماره اول، 1403.
-    بیرانوند، فرید، رویه محاکم ملی در مواجهه با حقوق نرم بین­المللی با تأکید بر حقوق بشردوستانه، تهران، فرهنگ­شناسی، 1402.
-      دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، مبانی اقتصاد اسلامی، تهران، سمت، ۱۳۷۹.
-    رضایی، مهدی، مهدوی­زاهد، مهدی، مرادی برلیان، مهدی، درآمدی بر مفهوم اصل تناسب در حقوق عمومی اقتصادی مورد واکاوی مفهوم تصاحب عمومی اموال خصوصی در رویه قضایی ایالات متحده آمریکا، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، شماره پنجاه و سوم، 1395.
-      طالقانی، سید محمود، اسلام و مالکیت، شرکت سهامی انتشار، 1344
-      کاتوزیان، ناصر، اموال و مالکیت، نشر دادگستر، چاپ پنجاه و دوم، 1398
-    مدنی، جلال­الدین، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، تهران، پایدار، 1397.
-    منتظرقائم، مهدی، تناسب حکم و موضوع در نظرهای فقهی و اصولی امام خمینی، فقه و مبانی حقوق اسلامی، شماره دوم، 1398.
-    مؤذنی، روح­الله، حقوق عمومی اقتصادی(مطالعه تطبیقی ایران و فرانسه)، تهران، انتشارات مجد، 1398.
-    میرمعزّی، سیدحسین، رقابت و تعاون در نگرش اسلامی، فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد اسلامی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ‌اندیشه اسلامی، شماره بیست و نهم، ۱۳۸۷.
-    ویژه، محمدرضا، مراجع صیانت از قانون اساسی و حمایت از مالکیت: نگرشی تطبیقی بر عملکرد مراجع صیانت از قانون اساسی ایران و فرانسه، مجله حقوق سیاست، شماره بیست و نهم، 1389.
 
منابع عربی
-    ابن بابویه، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌، 1413.
-    حرانی، ابن شعبه، تحف­العقول، قم، مؤسسة النشر الاسلامی (التابعه) لجماعة المدرسین بقم المشرفة، 1404.
-    حکیم، محمدتقی، الأصول العامة للفقه المقارن، بیروت، مؤسسة آل البیت (ع) للطباعة والنشر، بی­تا.
-      سبحانی، جعفر، مفاهیم القرآن فی معالم الحکومة الاسلامیة، قم، اسلامیه، 1364.
-    سیستانى، سید على حسینى‌، قاعدة لا ضرر و لا ضرار، انتشارات دفتر آیت الله سیستانى چاپ: اول‌، قم، 1414 ه‍ ق‌
-      طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، منشورات اسماعیلیان، 1371.
-      طبرسی، فضل­بن­حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالفکر، 1419.
-      عبدالباقی، محمد فواد، المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الکریم، بیروت، دارالفکر، 1407.
-      مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، قم، مؤسسة الوفاء، 1403.
-    مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول تقریرالابحاث ناصر مکارم شیرازی/ احمد قدسی، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب علیه السلام، ۱۳۸۲.
منابع لاتین
-      Choukroune, Leïla, Nedumpara, James J. International Economic Law: Text, Cases and Materials, Cambridge, Cambridge University Press, 2022.
-      Demedts, Valerie, The Future of International Competition Law Enforcement, London, Brill, 2018.
-      Ezrachi, Ariel, Research Handbook on International Competition Law, London, Edward Elgar, 2012.
-      Ferro, Miguel Sousa, Market Definition in EU Competition Law, Hague, Edward Elgar, 2019.
-      Forte, Francesco, Principles of Public Economics: A Public Choice Approach, London, Edward Elgar, 2010.
-      Gassler, Martin, Information Exchange Between Competitors in EU Competition Law, Hague, Wolters Kluwer, 2021.
-      Herdegen, Matthias, Principles of International Economic Law, Oxford, Oxford University Press, 2024.
-      Herdegen, Matthias, Principles of International Economic Law, Oxford, Oxford University Press, 2013.
-      Huscroft, Grant, Bradley W. Miller, Grégoire, Webber, Proportionality and the Rule of Law: Rights, Justification, Reasoning, Cambridge, Cambridge University Press, 2014.
-      Wang, Anqi, The Interpretation and Application of the Most-Favored-Nation Clause in investment arbitration, Hague, Brill, 2022.