فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

بررسی تحریم بانک مرکزی از منظر حقوق بین الملل با تاکید بر رای برخی اموال ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق بین ‏الملل، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق بین‌الملل، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 گروه حقوق بین الملل، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا  اقدام به تحریم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مسدود کردن اموال آن نموده‌اند؛ که این امر تأثیرات منفی بر اقتصاد ایران گذاشته است. پژوهش حاضر درصدد است عدم مشروعیت تحریم بانک مرکزی را از منظر حقوق بین‌الملل بررسی نماید. 
 
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر از روش تحلیلی و توصیفی بهره برده و ابزار انجام آن پژوهش کتابخانه‌ای است.
 
ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر، ارجاع دهی مستند و امانتداری مبنا قرارگرفته است.
 
یافته‌ها: بانک مرکزی بر اساس حقوق بین‌الملل عرفی و همچنین موازین حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری دارای مصونیت است. 
 
نتیجه: معاهدات دو جانبه سرمایه‌گذاری می‌توانند مبنای حقوقی لازم را برای طرح دعوا بابت تحریم بانک مرکزی در دواری‌های بین‌المللی به دلیل نقض بندهای مربوط به سلب مالکیت، حمایت از آزادی تجارت و استاندارد‌های رفتار ملی، رفتار عادلانه و منصفانه  و حمایت و امنیت کامل فراهم آورد. علاوه بر آن کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره مصونیت قضایی دولت‌ها و اموال آنها  مصونیت خاص به اموال بانک مرکزی اعطا نموده و دارای ویژگی عرفی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-    السان، مصطفی، «مصونیت بانک مرکزی در حقوق تجارت بین‌الملل»، فصل نامه پژوهش‌های پولی بانکی، سال هشتم، شماره 23، 1394
-    حسیبی، به آذین، «حداقل استاندارد بین‌المللی و حمایت از سرمایه گذاران خارجی»، فصلنامه پژوهش حقوق، سال سیزدهم، شماره 32 ،1390
-    خواجی، غلامرضا، «تحریم اقتصادی از منظر حقوق بین‌الملل با تأکید بر حقوق بین‌الملل اقتصادی و حق توسعه»، دو فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی،  سال نوزدهم، شماره 2، 1391
-    روشنفکر، پریسا، «تحریم بانک مرکزی از منظر حقوق بین‌الملل عمومی»، مجله حقوق بانکی، سال دوم، شماره های 3 و 4، 1392
-    سیفی، سید جمال و علیرضا ابراهیم گل، "تاثیر اقدامات متقابل در اجرای مسئولیت بین‌المللی دولت با تأکید بر مسئولیت ناشی از منافع جمعی "، مجله تحقیقات حقوقی دوره 14، ویژه نامه شماره 6 ، 1390
-    سوبدی، سوریا پی، حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری آشتی سیاست و اصول، ترجمه محمد حبیبی مجنده، چاپ اول، قم، دانشگاه مفید، 1398
-    شایان فر، سلمان، «تحریم و نقض حقوق بشر از منظر حقوق بین‌الملل با تأکید بر تحریم های یک جانبه علیه ایران»، فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی، دوره 12، شماره 4، 1402
-    عابدینی، عبدالله، «تثبیت مصونیت بانک مرکزی توسط دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه برخی اموال ایران»، فصلنامه مطالعات بین‌المللی، دوره 20، شماره 4 
-    عسگری، پوریا، حقوق سرمایه‌گذاری خارجی در رویه داوری بین‌المللی، چاپ سوم، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، 1394
-    منفرد، مهوش و سید حسام‌الدین لسانی، «مصونیت بانک مرکزی در حقوق بین‌الملل با تأکید بر تحریم های ایالات متحده آمریکا علیه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران »، فصل‌نامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانک داری اسلامی، موسسه عالی آموزش بانکداری ایران، دوره 4، 1397
 
منابع لاتین
-        Appleyard Dennis, Alfred Field, and Steven Cobb, International Economics ,7th edn, 2010.
-        Articles of Agreement of the International Monetary Fund.
-        Brunk, Ingrid ,“Central Bank Immunity, Sanction and sovereign wealth funds”, The George Washington law Review,vol.91, 2023.
-        Certain Iranian Assest (Islamic Republic of Iran v.United States of America) ,Judgment of the Merits, 30 March 2023.
-        Certain Iranian Assest (Islamic Republic of Iran v.United States of America) ,13 Feburary 2019
-        Certain Iranian Assets (Rejoinder submitted by the United States of America), 17 May 2021.
-        Certain Iranian Assets (Iran V. United States), Application Instituting Proceedings, 14 June 2016
-        certain Iranian Assets , (Iran v. United States), Reply of Iran ,  17 Aug.2020.
-        Certain Iranian Assets , (Iran v. United States), Preliminary Objections Submitted by the United States of America , 1 May 2017.
-        Convention on Jurisdictional Immunities of States and Their Property.
-        Ceskoslovenska Obchodni Banka, A.S. v. The Slovak Republic, ICSID Case No. ARB/97/4, Decision of the Tribunal on Objections to Jurisdiction, 24 May 1999.
-        Draft articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts, with commentaries 2001
-        Dowidwicz, Martin, Third Party countermeasures in international law, Cambridge University Press, 2017.
-        Fasia, Eirini-Erasmia ,“No Provision Left Behind-Law of the Sea Convention's Dispute Settlement System and Obligations Erga Omnes”, The law  & practice of International court and tribunal, Vol.20, 2021.
-        Frank, Thomas.M, Recourse to force, State Action against Threats and Armed Attacks, Cambridge University Press, 2002.
-        IMF Executive Board, ‘Payments Restrictions for Security Reasons: Fund Jurisdiction’ (Decision No 144-(52/51), 14 August 1952.
-        Momtaz, Jamshid. (2023). Separate opinion of Judge ad hoc Momtaz in Certain Iranian Assets Judgment of March 30. International Court of Justice, March 30, at: https:// www. icjcij. org/sites/default/files/case-related /164/164-20230330-jud-01-13-en.pdf.
-        Patrikis, Ernest, “Chapter 8 Sovereign Immunity and Central Bank Immunity in the United States”, Current Legal Issues Affecting Central Banks , Editeted by Effros Robert, Volume 1 ,International Monetary Fund ,1992.
-        Peterson v. Iran, Bank Markazi, Banca UBAE, Clearstream, JP Morgan Chase Bank, United States Court of Appeals for the Second Circuit, Opinion and Order, 21 November 2017, Case No. 15-0690, 8
-        Reinisch, August and Cristoph Schreuer , International protection of investments. Cambridge University Press, 2020.
-        Ruys, Tom, “Sanction , retorsions  and Countermasures : Consept and International legal framework”, Research Handbook on UN sanctions and international law , Edward Elgar Publishing, 2016 .
-        Ruys,Tom and Cedric Ryngaert, “Secondary sanctions: a weapon out of control? The international legality of, and European responses to, US secondary sanctions”. British Yearbook of International Law, braa007, 2020.
-        Ruys, Tom, Deweerdt, Mira, Form Tehran to Moscow : The Icj’s 2023 Certain Iranian Assets Judjment and its Broader Ramifications for unilateral sanctions, Inclucing against Russia, Netherland International law Review , 2023
-        Tahmmark Moenjak, Central Banking: Theory and Practice in Sustaining Monetary and Financial Stability, Wilery Finance,2017
-        Lastra ,Rosa, International Financial and Monetary Law ,2nd edn, Oxford University Press, 2015
-        UNSC,Res.1929 (2010).
-        US-Belgium FCN Treaty (Treaty of Friendship, Establishment and Navigation (adopted 21 February 1961, entered into force 3 October 1963.
 
·       سایت بانک تسویه بین‌المللی، آخرین مراجعه: (06/03/1404)
-        Jaime Cauana, “ The Role of Central Banks in Macroeconomic and Financial Stability’ ,Bank For International Settlements ,2014, available at : https:// www.bis. org/ publ/bppdf/bispap76a_rh.pdf).
-        سایت صندوق بین‌المللی پول آخرین مراجعه: (01/03/1404)
-The country report’ for the US for the year 2022, available at www.elibrary.imf.org/ display/ book/9798400235269/9798400235269.xml? code=imf.org, p. 4097.
دوره 7، شماره 4 - شماره پیاپی 27
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
زمستان 1404
صفحه 191-208