فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

ابزارهای شورای رقابت در نظام حقوقی کنترلی( تنظیم‌گری اقتصادی) از منظر حقوق رقابت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: نظام حقوقی کنترلی به دلیل آثار مهم اقتصادی که به دنبال دارد، از موضوعات مهمی است که نیازمند بحث و بررسی است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی ابزارهای شورای رقابت در تنظیم‌گری اقتصادی از منظر حقوق رقابت است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: شورای رقابت در مقام یک نهاد تنظیم‌گر از ابزارهای مختلفی استفاده می‌کند.  تجزیه‌ ادغام ممنوع صورت گرفته؛ دستور به واگذاری سهام، دستور به اصلاح اساسنامه‌ شرکت‌ها و بنگاه‌ها، دستور به توقف طرفین از ادامه رویه‌های ضدرقابتی؛ دستور استرداد اضافه درآمد حاصل از رویه‌های ضدرقابتی و نیز دستور به عدم فعالیت در یک منطقه یا زمینه‌ خاص می‌گردد. از جمله ابزارهای تنظیم‌گری شورای رقابت است. 
نتیجه: اگر چه در مواردی که ادغام موجب تمرکز شدید یا منجر به ایجاد بنگاه کنترل کننده در بازار گردد، حکم به تجزیه‌ ادغام صورت گرفته بهترین راهکار است؛ ولی در مواردی که در جریان ادغام یا در نتیجه آن اعمال ضدرقابتی رخ دهد، اگر به طریقی بتوان مانع اینگونه اقدامات گردید به دلیل منافع احتمالی ادغام نباید حکم کلی به تجزیه‌ آن صادر کرد. از طرفی در حقوق ایران مطابق ماده‌ 49 کسب تکلیف بنگاه‌ها به ممنوع و یا مجاز بودن ادغامی که انجام خواهند داد، جنبه‌ اختیاری دارد. حال آنکه اگر این امر جنبه‌ اجباری داشت بنگاهها نیز با اطمینان بیشتر اقدام به تمرکز می‌کردند و دیگر نگران عواقب احتمالی عمل خود نیز نبودند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-   استیگلیتز، جوزف، جهانی شدن و مسائل آن، ترجمه حسن گلریز، چاپ اول، تهران، نشر نی، 1393.
-   اصغرنیا، مرتضی؛ نویسنده: رستمی، ولی، «نقد و آسیب شناسی نظام حقوقی تنظیم مقررات اقتصادی ایران از منظر حقوق رقابت»، مجله پژوهش های اقتصاد صنعتی، شماره یازدهم، بهار 1399.
-   برزگر،عبدالرضا، «جایگاه و وظایف شورای رقابت در نظام حقوقی ایران»، فصلنامه علمی- پژوهشی حقوق اداری، شماره سه، 1393.
-   پورسعید، سیدبهزاد؛ محمدی، شهرام؛ صادقی، محمد، «شورای رقابت (از جایگاه حقوقی تا صلاحیت قیمت­گذاری خودرو)»، فصلنامه مجلس و راهبرد، شماره نود و یک، 1391.
-   جوادی، ساناز، «تبانی در حقوق رقابت»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی استاد عبدالرسول قدک، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1389-1388.
-   حسینی، سیدشمس الدین، «سیاست رقابتی و قانون رقابت (سازگاری و پیش شرط‌های اجرای مؤثر)»، نشریه اتاق 2 بازرگانی و صنایع و معادن ایران، شماره پنج، 1386.
-   خاندوزی، سید احسان، «الزامات دولت تنظیم­گر،» فصلنامه­ مجلس و پژوهش، شماره شصت و چهار، 1389.
-   ذوالفقاری دهنوی، یاسر، «شورای رقابت در حقوق ایران»، پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد، به راهنمایی استاد عبدالرسول قدک، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1390.
-   رهبری، ابراهیم، «جایگاه و اعتبار رقابتی توافق عدم رقابت (مطالعه تطبیقی در حقوق آمریکا- اتحادیه اروپا و ایران»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، شماره چهار، 1394.
-   زارعی، محمدحسین، جزوه درس حقوق عمومی اقتصادی (دوره کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی)، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1396.
-   زارعی، محمدحسین؛ شمس، عرفان، «درآمدی بر مفاهیم و نظریه‌های مقررات‌گذاری اقتصادی»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره شصت و دو، 1392.
-   شیخ الاسلام نوری، الهام السادات؛ محمدی، پژمان؛ پارساپور، محمد باقر، «مبانی ممنوعیت معاملات تبعیض آمیز از منظر حقوق رقابت (مطالعه در نظام حقوقی آمریکا، اتحادیه اروپایی و حقوق ایران)»، مجله حقوق فناوری‌های نوین، شماره پنجم، بهار و تابستان 1401.
-   صادقی مقدم، محمدحسین؛ فارسانی، بهنام، «روح حقوق رقابت(مطالعه‌ تطبیقی دراهداف حقوق رقابت)»، مجله حقوقی دادگستری، شماره هفتاد وسه، 1390.
-   غفاری فارسانی، بهنام، «ضمانت اجراهای مدنی نقض قواعد حقوق رقابت»، رساله دکتری، به راهنمایی استاد محمود باقری، تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1391.
-   مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی(نظام ملی تنظیم­گری)، مفهوم تنظیم­گری و ارتباط آن با نظام حکمرانی، چاپ اول، تهران، انتشارات دفتر مطالعات بخش عموم (گروه مدیریت و تشکیلات)، 1397.
-   معبودی نیشابوری، رضا، «قواعدحقوقی رقابت­های تجاری»، رساله دکتری، به راهنمایی استاد اصغر هندی، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1389
-   معصومی نیا، علی، «بازار مطلوب و رقابت کامل»، فصلنامه علمی- پژوهشی اقتصاد اسلامی، شماره پانزده، 1383.
-   مؤمنی، فرشاد؛ قاسمی، عبدالرسول، شکوهی، محمدرضا؛ عظیم­زاده آرانی، محمد،«تحلیل مقایسه‌ای اقتصاد تنظیم‌گری با توجه به موضوع حقوق رقابت از دیدگاه اقتصاد اسلامی و اقتصاد متعارف»، دو فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات اقتصاد اسلامی، شماره اول، 1395.
-   هادی فر، داوود، نهادهای حقوقی تنظیم مقررات (ساختار و ساز و کار اجرایی)، چاپ اول، تهران، انتشارات عترت نو، 1389.
-   هادی فر، داوود، «مروری بر قیمت بسترهای انتقال اینترنت در دنیا و ایران»، ماهنامه دنیای مخابرات و ارتباطات، شماره هفتاد و نه، 1389.
-   یاوری، اسدالله، «درآمدی به مفهوم تنظیم­گری حقوقی»، نشریه مطالعات حقوق تطبیقی، شمارة دو، 1393.
 
 
منابع لاتین
-      Jordana,Jacint; Levi-Faur, David, The Politics of Regulation in the Age of Governance, 1nd Edition, UK,Publisher   Edward Elgar, 2004.
 
-      Mehta, Jamshed Kaikhusroo, Studies in advanced Economics theory, 4th edition New Yark , Publisher  S Chand, 1964.
 
-      Ogus,Anthony I, Regulation Legal Form and Economic Theory, 1nd Edition, London, Clarendon Press, 1996.
 
-      ROCHE, FRISON; Anne, Marie, «Les différentes définitions de la régulation et Les difficultés françaises face à la notion de régulation (Petites Affiches La régulation monisme ou  pluralisme?), Lire les deux articles, No.10,1998.