فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

قانون مناسب حاکم بر پول و ایفای تعهدات پولی مطابق قواعد حقوق اسلامی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، پردیس بین المللی ارس دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: پول موضوعی برای تسهیل معاملات و رفع نیازهای مورد شناسایی عقلاء است؛ اما به تدریج درگذر زمان، رویکرد سیستم سرمایه داری، پول را  به عنوان ابزار کنترل اقتصادی مطرح، نشر و نحو گردش آن را  در انحصار دولت قرار داد. در این مقاله به روش توصیفی و تحلیلی، واگذاری اختیار نشر پول به دولت در چارچوب قواعد عام، مطابق قواعد حقوق اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. 
مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بیطرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافتهها: رویکرد سیستم سرمایه‌داری به پول، با مشکل مواجهه است و در کشورهای در حال توسعه، مشکل آن حادتر است، چون دولتهای ناکارآمد با چاپ پول بدون پشتوانه ضعف مدیریتی خود را نهان میکنند، این از طرفی موجب بالا رفتن هزینه اداره کشور و از طرف دیگر، موجب گسترش فقر در جامعه میشود.
نتیجه: با توجه به کارکرد تقویمیمیزانی، مال قابل تملک و وسیله پرداختی پول، بر نشر و گردش پول بایستی قوانین خاص حاکم شود تا عدالت معاملی تأمین گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-    اردبیلى، احمد بن محمد، زبدة البیان فی أحکام القرآن، تهران، المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة، 1378.
-        اصفهانی، محمد حسین، حاشیةکتاب المکاسب، چاپ اول، قم، ذوالقربی، 1427.
-    انصاری، شیخ مرتضی، کتاب المکاسب، چاپ اول، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، 1415.
-        باریکلو، علیرضا، اموال و حقوق مالی، تهران، انتشارات سمت،1402.
-    بیه، عبدالله بن ابن، مقاصدالمعاملات و مراصد الواقعات، موسسه الفرقان للتراث الاسلامی، مرکز دراسات الدراسات الاسلامیه الشرعیه،2010.
-    جزیری،عبد الرحمن، سید محمد غروى، یاسر مازح، الفقه على المذاهب الأربعة و مذهب أهل البیت علیهم السلام،ج 2،چاپ اول، بیروت، 1419.
-        جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ 7، تهران، گنج دانش، 1374.
-        جواهری، حسن، الربا فقهیا و اقتصادیا، چاپ اول، مؤلف محترم، قم، 1405.
-        حسینی حائری، سید کاظم، فقه العقود، چاپ دوم ، قم، مجمع اندیشه اسلامى، 1423.
-    حسینی شیرازی، سید محمد، الفقه، القانون، چاپ دوم، بیروت، مرکز الرسول الأعظم (ص) للتحقیق و النشر، 1419.
-        حلی، محمد ابن ادریس، السرائر الحاوی، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى،1410.
-        حلی، حسین، بحوث فقهیة، چاپ چهارم، قم، مؤسسة المنار،  1415.
-        رازی نجفی، محمد تقى، تبصرة الفقهاء، چاپ اول، قم، مجمع الذخائر الإسلامیة، ، 1427.
-        شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، تهران، دراک، 1386.
-    شهید ثانى، زین الدین عاملى، مسالک الأفهام ، چاپ اول، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، 1413.
-        صدر، سید محمد باقر، اقتصادنا، چاپ اول، قم، دفتر تبلیغات اسلامى، 1417.
-        ...........................، البنک اللاربوی، چاپ هفتم، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، 1401.
-        طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان، قم، انتشارات اسلامى، 1367.
-    طباطبائی بروجردی، آقا حسین، جامع أحادیث الشیعة، چاپ اول، تهران، انتشارات فرهنگ سبز، 1429.
-        طباطبائی قمی، سید تقى، ثلاث رسائل، چاپ اول، قم، انتشارات محلاتی.
-    عبدی پورفرد، ابراهیم، تحلیل حقوقی ماهیت پول الکترونیکی، مجله حقوق خصوصی، شماره 16، 1389. 
-    غزالی، أبو حامد محمد بن محمد، احیاء علوم الدین، بیروت، إحیاء علوم الدین، دار المعرفة للطباعة و النشر، بی­تا. 
-    کاشف الغطاء، حسن، أنوار الفقاهة - کتاب المضاربة، چاپ اول، نجف اشرف، مؤسسه کاشف الغطاء،  1422.
-        کاشف الغطاء، جعفر، القواعد الستة عشر، مؤسسه کاشف الغطاء، بی­تا. 
-    کاشف الغطاء، عباس، المال المثلی و المال القیمی فی الفقه الإسلامی، مؤسسه کاشف الغطاء، بی­تا. 
-        ...........................، المعاملات المصرفیة، مؤسسه کاشف الغطاء، بی­تا.  
-    مامقانی، ملا عبد اللّه، حاشیة على رسالة فی العدالة، چاپ اول، قم، مجمع الذخائر الإسلامیة،1350.
-        موسوی بجنوردی، سید محمد، قواعد فقهیه، چاپ سوم، تهران، مؤسسه عروج، 1401.
-    موسوى خلخالى، سید محمد مهدی، فقه الشیعة - کتاب الإجارة، چاپ اول، تهران، مرکز فرهنگى انتشارات منیر،  1427.
-    موسوی خمینی، سید روح اللّه، کتاب البیع، چاپ اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، 1421.
-        موسوی قزوینی، سید على، ینابیع الأحکام، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1424.
-    محقق داماد، سید مصطفى، قواعد فقه، چاپ دوازدهم، تهران، مرکز نشر علوم اسلامى، 1406.
-    محقق احمد آبادی، مصطفی؛ رضائی نژاد، همایون، تاخیر در اجرای تعهد پولی وآثار آن، مجله حقوق خصوصی، شماره 26، 1398.
-    معروف حسنی، هاشم، نظریة العقد فی الفقه الجعفری، چاپ اول، بیروت، منشورات مکتبة هاشم، بی­تا. 
-        میرزای قمی، ابو القاسم، رسائل المیرزا القمی، چاپ اول، قم، دفتر تبلیغات اسلامى، 1427.
-    نائینی، محمد حسین، منیه الطالب، مقرر شیخ موسى خوانسارى، قم، مؤسسه النشر الاسلامى، 1418.
منابع لاتین
-        Austin Robinson and Donald Moggridge, the collected writings of John Maynard Keynes,Volume IV, A Tract on Monetary Reforms, Cambridge University Press, New York, 2013, p61.
-        David Fox, BONA FIDE PURCHASE AND THE CURRENCY OF MONEY, Cambridge Law Journal, 55(3), November 1996, pp. 547-565.
-        Erich Schanze 2023,Mediated property: money, corporate share and property analogues The Changing Role of Property Law: Rights, Values and Concepts, Editor Ernst Nordtveit, Edward Elgar Publishing, p. 108.
-        Thomas Quint, Martin Shubik, Barley, Gold, Or Fiat: Toward a Pure Theory of Money, U.K, Yale University Press, 2014, p. 2.
-        Jongchul Kim, "the origin of Modern Money, Modern Money as a trust; Modern Money and the Rise and Fall of Capitalist Finance: Taylor & Francis, 2022.
-        L.Randall Wray.2014. From the State Theory of Money to Modern Money Theory: An Alternative to Economic Orthodoxy. Levy Economics Institute of Bard College. Working Paper No. 792.
-        Phanor J. Eder, “Legal Theories of Money,” Cornell Law Quarter 20no. 1 (1934-1935).
-        Thomas Lewin, A Practical Treatise on the Law of Trusts, BoD - Books on Demand،2023, p 731.
-        Marco Gross, Christoph Siebenbrunner. Money Creation in Fiat and Digital Currency Systems. IMF Working Papers. International Monetary Fund, 2019.