فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

تحلیل نقش دولت جمهوری اسلامی ایران در مقابله با پولشویی: چارچوب‌های قانونی و اجرایی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.
2 استادیار گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.
3 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.
10.22034/ejs.2025.526324.2080
چکیده
زمینه و هدف: پولشویی به عنوان یکی از چالش‌های اساسی اقتصاد جهانی، تأثیرات مخربی بر ثبات مالی و امنیت اقتصادی کشورها دارد. در این مقاله، نقش دولت جمهوری اسلامی ایران در مقابله با پولشویی از طریق چارچوب‌های قانونی و اجرایی بررسی شده است.
مواد و روش ها: در مقاله حاضر از روش توصیفی تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای استفاده شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران با تصویب قانون مبارزه با پولشویی در سال ۱۳۹۶ و ایجاد نهادهای تخصصی مانند ستاد مبارزه با پولشویی، گام‌های مثبتی برداشته است. با این حال، چالش‌هایی مانند ضعف در اجرای قوانین، تحریم‌های بین‌المللی و عدم شفافیت مالی، اثربخشی این اقدامات را محدود کرده است. به نظر می‌رسد که می‌توان با به کارگیری قوانین بازدارنده و شفاف، فناوری‌های پیشرفته نظارتی، و فرهنگ‌سازی مستمر و توجه به استانداردهای FATF در این مسیر، به نتایج قابل توجهی در محدودسازی پولشویی دست یافت.
نتیجه: تقویت سیستم‌های نظارت الکترونیک و افزایش همکاری‌های بین‌المللی، از جمله راهکارهایی است که نظام مبارزه با پولشویی در ایران را بهبود می‌بخشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- باقرزاده، محمدرضا، علی حقی، حسین، طبری، مجتبی، غلامی رودی، ذبیح­اله، «تبیین ساختارمندی عوامل مؤثر در چالش­های مبارزه با پولشویی در نظام بانکی ایران»، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست­های اقتصادی، دوره بیست و هشتم، شماره نود و ششم، 1399.
- حسینی، اسراالسادات، نصراللهی، زهرا، «بررسی رابطه بین توسعه بخش مالی و اقتصاد زیرزمینی در ایران»، فصلنامه پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، دوره هفدهم، شماره اول، 1396.
- رئیسی، محدثه، «بررسی مشکلات مبارزه با پولشوی در جهان و ایران»، ماهنامه امنیت اقتصادی، دوره یازدهم، شماره نهم، 1402.
- زارع قاجاری، فردوس، قائم مقامی، علی، استانداردهای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، تهران، انتشارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1392.
- ستایش، محمد حسین، منفرد، رضا، «گزارشگری مالی متقلبانه از دیدگاه اجزای نظریه پنج ضلعی تقلب»، دوفصلنامه پژوهش­های کاربردی در گزارشگری مالی، دوره دوازدهم، شماره بیست و دوم، 1402.
- عباسی، ابراهیم، رومی، محد صادق، «بررسی نقش دستگاه­های نظارتی و حسابرسی در قبال قانون مبارزه با پولشویی»، فصلنامه دانش حسابرسی، دوره هجدهم، شماره هفتادم، 1397.
- غلامپور آهنگر، ابراهیم، سهرابی، حامد، قاسمی پیربلوطی، محمد امین، مستمع، رضا، «جستاری پیرامون فرهنگ مقابله با فساد (به همراه راهکارهای تقنینی)»، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلل گزارش 19316، 1402.
- لطفی، آرمین، احتشامی، علی، صفری، محمد، «الگوی جرم­یابی پلیس در قاچاق مواد مخدر از طریق پرونده­های پولشویی»، فصلنامه پژوهش‌های دانش انتظامی، دوره بیست و پنجم، شماره اول، 1402.
- مالمیر، مهدی، عباسی تقی­دیزج، رسول، پناهی، محمد امیر، «نابرابری فساد؛ شناسایی مسیرهای برون­رفت از دام نابرابری-فساد»، فصلنامه برنامه­رزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره پانزدهم، شماره پنجاه و چهارم، 1402.
- محمودی، عبدالله، احمدی، احمد، علی­پور، آرزو، «تأثیر قانون مبارزه با پولشویی بر کشف جرم منشأ و پیشگیری از فعالیت­های اقتصادی مجرمانه در ایران»، دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق کیفری، دوره چهاردهم، شماره دوم، 1402.
- مرادی، دکتر مجید، غنیمی، فاطمه، «بررسی راهکارهای اجرا و موانع مبارزه با پولشویی بر اساس توصیه­های FATF»، فصلنامه چشم­انداز حسابداری و مدیریت، دوره پنجم، شماره شصت و هشتم، 1401.
- معاونت پژوهش­های سیاسی-حقوقی دفتر مطالعات حقوقی مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، «اظهار نظر کارشناسی درباره: لایحه الحاق یک تبصره به ماده (6) قانون مبارزه با پولشویی»، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، شماره گزارش 24016643، 1398.
- موسوی­نژاد، سید فتح اله، رنجبر، مختار، «ارزهای دیجیتال، پولشویی و راهکارهای مقابله با آن در قوانین بین­المللی»، ماهنامه جامعه­شناسی سیاسی ایران، دوره پنجم، شماره یازدهم، 1401.
منابع انگلیسی
- Alkaabi, A, Mohamad, S, Ali, H, “Money Laundering in Gulf Countries: A Case Study of UAE”, Journal of Financial Crime, Vol. 27, No. 3, 2020.
- Basel Institute on Governance, Risk Assessment Guide for Money Laundering, Switzerland, Basel Publications, 2020.
- Chen, X, Machine Learning Applications in Anti-Money Laundering: The Singapore Experience, Singapore, Springer, 2023.
- Europol, European Financial and Economic Crime Threat Assessment, The Hague, Europol Publications, 2021.
- Financial Action Task Force (FATF), International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of Terrorism & Proliferation, Paris, FATF, 2012.
- Financial Action Task Force (FATF), International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of Terrorism & Proliferation, Paris, FATF Publications, 2021.
- International Monetary Fund (IMF), Enhancing Anti-Money Laundering Frameworks in Emerging Economies, Washington, IMF Publications, 2022.
- International Monetary Fund (IMF), Digital Payment Systems and AML Compliance, Washington, IMF Publications, 2023.
- Unger, B, Ferwerda, J, Van Den Broek, M, Comparative Study of Anti-Money Laundering Policies in Developing Countries, Cambridge, Cambridge University Press, 2021.
- United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), Global Money Laundering Trends and Patterns, Vienna, UNODC, 2023.
- United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), Global Report on Money Laundering, Vienna, UNODC, 2020.
- World Bank, Enhancing Government Effectiveness in Combating Money Laundering, Washington, World Bank Group, 2019.
- World Bank, “Beneficial Ownership Transparency”, In: World Bank, Enhancing Government Effectiveness and Transparency: The Fight Against Corruption, Washington, World Bank Group, 2020.
- سایت گروه اقدام مالی، 2023/05/25، (www.fatf-gafi.org).
- سایت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 04/03/1404، (www.cbi.ir).
- سایت پلیس اقتصادی ناجا، 04/03/1404، (www.police.ir).