فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 استادیار گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلام، قم، ایران
3 استادیارگروه حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
10.22034/ejs.2025.453720.1781
چکیده
زمینه و هدف: کثرت پناهندگان در جهان، نارسایی­ های حقوقی در این زمینه، عملکرد ناهماهنگ کشورها، منازعات بین­ المللی، تبعیضات اجتماعی و اقتصادی باعث افزایش قابل توجه تعداد پناهندگان و هم­چنین پیچیده شدن ابعاد حقوق پناهندگان به­ عنوان یکی از با اهمیت‌ترین عناصر حقوق بین ­الملل در عصر کنونی است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین ­الملل است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی- تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده ‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: آغاز شکل‌گیری حقوق پناهندگان پس از وقوع جنگ جهانی دوم با تصویب منشور ملل متحد در سال  1951 و پروتکل الحاقی 1967 اتفاق افتاده است. از جمله اسناد قابل استناد پیرامون موضوع پناهندگی می­توان کنوانسیون 1951 ژنو و الحاقیه آن، اعلامیه جهانی حقوق بشر و اعلامیه اسلامی حقوق بشر را بیان کرد.
نتیجه: مبنای قانونی قابل استناد جهت پشتیبانی از حقوق پناهندگان در سطح جهانی و کنوانسیون 1951 ژنو و پروتکل اصلاحی آن است. قواعد و مقررات پناهندگی به سبب فقدان پشتوانه اجرایی قوی، در هنگام عمل با مشکلات فراوانی مواجه بوده است. به نظر می‎رسد در آینده نزدیک نمی‌توان شاهد تغییر در حقوق پناهندگان بود؛ به ­خصوص که رویکردهای مقابله با پناهندگی در اروپا خواستار ایجاد محدودیت در این زمینه است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • حاتمی، مهدی؛ ساعدی، بهمن؛ شهسواری، احسان، «وضعیت حقوقی بیگانگان در نظام حقوقی ایران در پرتو انسانی شدن حقوق بین الملل»، نشریه حقوق خصوصی، شماره اول،1394.
  • رزمخواه، نجمه،«تحلیل ابعاد حقوقی پناهندگی در چارچوب نظام حاکم بر جامعه بین المللی»، فصلنامه مطالعات حقوق شهروندی، شماره هفده،1399.
  • سیفی اتشگاه، بابک، «بررسی تطبیقی حقوق پناهندگی در فقه امامیه و کنوانسیون 1951 ژنو»، مجله پژوهش های حقوق تطبیقی عدل و انصاف، شماره دهم، پاییز 1399.
  • علی نژاددارسرا، محمدمهدی و تاجیک قلعه، محسن،«قواعد حاکم بر پناهندگی در حقوق بین الملل»، تهران، دومین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی، 1401.
  • قدیر، محسن؛ کاظمی فروشانی، حسین، «بررسی پدیده پناهندگی از منظر اسلام و حقوق بین الملل»، مجله پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، شماره پانزدهم، بهار 1397.
  • کازرونی، سید مصطفی؛ پناهندگی در حقوق بین‌الملل، انتشارات نگاه بینه، تهران، 1394.
  • - کیهانلو، فاطمه، تعریف پناهنده در پرتو آراء محاکم قضایی بین‌المللی، رساله دکتری، به راهنمایی استاد جمشید ممتاز، تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران،1385.
  • موسی زاده، ابراهیم؛ کهریزی، رزیتا، بررسی و تحلیل حقوق پناهندگی در نظام داخلی و حقوق بین الملل، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،1396.
  • موسی زاده، رضا؛ آذرپندار، احمدرضا، «سیر تحول تبیین مفاهیم پناهنده و پناهجو»، مجله سیاست خارجی، سال سی و دوم، شماره یکم، بهار 1397.
  • میرزاده، سیدمحمدحسین، رویکرد امریکای لاتین نسبت به پناهندگی دیپلماتیک، چاپ اول، تهران، انتشارات قدس، 1396.
  • هاثاوی، جیمز، «حقوق پناهندگان در قوانین حقوق بین الملل»، مجله دانشگاه کمبریج، شماره سه،2021.

لاتین

  • Cassarino, Jean-Pierre,»Readmission Policy in the European Union«, European Univer sity and Institute Migration Policy Center. Available at: http://www. eui.eu/.. ./EU,2010.
  • Castello, Michelle Foster and MC, Adam, The Oxford Handbook of International Refugees Law, First Edition,NewYork, Press Oxford University.
  • Clemens, Michael A,» Economics and Emigration Trillion-Dollar Bills on the Sidewalk?«, Journal of Economic Perspectives, No. 3, 2011.
  • Cristiano d’Orsi; Asylum-Seeker and Refugee Protection in SubSaharan Africa; Published by Routledge, New York, 2016.
  • Easton, Evan, Refugees- Self – Reliance- Development,  First Edition, Bristol , Bristol University Press, 2022.
  • James C.Hathaway, The Rights of Refugees Under International Law, New York,Cambridge University Press, 2005.
  • Loescher, Gil, Refugees A Very Short Introduction, Third edition,NewYork, Oxford University Press, 2021.
  • Mitsilegas, Valsamis,, Ryan,Bernard, Migration Control at Sea The Italian Case Extraterritorial Immigration Control Legal Challenges, First edition, Italy, Martinus Nijhoff Publishers. 2010.
  • Musalo, Karen,» Claims for Protection Based on Religion or Belief Analysis and Proposed«,,www.un.org,2002.
  • Osowska, Dorota,»Readmission Agreements beyond Legislation«, available at: http://cadmus.eui.eu,2010.
  • Parkes, D, »Overview of Foreign Direct Investment in Africa«, Available at: http:// www. kwm. Com /en /de /knowledge /insights /overview-offoreign-direct-investment-in-africa-20150316,2015.
  • Pin Cock, Kate; Betts, Alexander and Easton, Evan, Refugees as Providers of Protection and Assistance, second edition,Cambridge, Cambridge University Press,2020.
  • Smith, Tom Scott and Breezec, Mark E, Structures of Protection, First Edition, Cambridge, Publishers University of Cambridge.
  • Zieck, M,» Guidelines on International Protection Prima Facie Recognition«, Journal Interna tional Legal Materials,No.11,2015.

 

 

دوره 6، شماره 5* - شماره پیاپی 5
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1403
صفحه 661-678