1
دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2
استادیار گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلام، قم، ایران
3
استادیارگروه حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
10.22034/ejs.2025.453720.1781
چکیده
زمینه و هدف: کثرت پناهندگان در جهان، نارسایی های حقوقی در این زمینه، عملکرد ناهماهنگ کشورها، منازعات بین المللی، تبعیضات اجتماعی و اقتصادی باعث افزایش قابل توجه تعداد پناهندگان و همچنین پیچیده شدن ابعاد حقوق پناهندگان به عنوان یکی از با اهمیتترین عناصر حقوق بین الملل در عصر کنونی است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل است. مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی- تحلیلی است. مواد و دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: آغاز شکلگیری حقوق پناهندگان پس از وقوع جنگ جهانی دوم با تصویب منشور ملل متحد در سال 1951 و پروتکل الحاقی 1967 اتفاق افتاده است. از جمله اسناد قابل استناد پیرامون موضوع پناهندگی میتوان کنوانسیون 1951 ژنو و الحاقیه آن، اعلامیه جهانی حقوق بشر و اعلامیه اسلامی حقوق بشر را بیان کرد. نتیجه: مبنای قانونی قابل استناد جهت پشتیبانی از حقوق پناهندگان در سطح جهانی و کنوانسیون 1951 ژنو و پروتکل اصلاحی آن است. قواعد و مقررات پناهندگی به سبب فقدان پشتوانه اجرایی قوی، در هنگام عمل با مشکلات فراوانی مواجه بوده است. به نظر میرسد در آینده نزدیک نمیتوان شاهد تغییر در حقوق پناهندگان بود؛ به خصوص که رویکردهای مقابله با پناهندگی در اروپا خواستار ایجاد محدودیت در این زمینه است.
حاتمی، مهدی؛ ساعدی، بهمن؛ شهسواری، احسان، «وضعیت حقوقی بیگانگان در نظام حقوقی ایران در پرتو انسانی شدن حقوق بین الملل»، نشریه حقوق خصوصی، شماره اول،1394.
رزمخواه، نجمه،«تحلیل ابعاد حقوقی پناهندگی در چارچوب نظام حاکم بر جامعه بین المللی»، فصلنامه مطالعات حقوق شهروندی، شماره هفده،1399.
سیفی اتشگاه، بابک، «بررسی تطبیقی حقوق پناهندگی در فقه امامیه و کنوانسیون 1951 ژنو»، مجله پژوهش های حقوق تطبیقی عدل و انصاف، شماره دهم، پاییز 1399.
علی نژاددارسرا، محمدمهدی و تاجیک قلعه، محسن،«قواعد حاکم بر پناهندگی در حقوق بین الملل»، تهران، دومین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی، 1401.
قدیر، محسن؛ کاظمی فروشانی، حسین، «بررسی پدیده پناهندگی از منظر اسلام و حقوق بین الملل»، مجله پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، شماره پانزدهم، بهار 1397.
کازرونی، سید مصطفی؛ پناهندگی در حقوق بینالملل، انتشارات نگاه بینه، تهران، 1394.
- کیهانلو، فاطمه، تعریف پناهنده در پرتو آراء محاکم قضایی بینالمللی، رساله دکتری، به راهنمایی استاد جمشید ممتاز، تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران،1385.
موسی زاده، ابراهیم؛ کهریزی، رزیتا، بررسی و تحلیل حقوق پناهندگی در نظام داخلی و حقوق بین الملل، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،1396.
موسی زاده، رضا؛ آذرپندار، احمدرضا، «سیر تحول تبیین مفاهیم پناهنده و پناهجو»، مجله سیاست خارجی، سال سی و دوم، شماره یکم، بهار 1397.
میرزاده، سیدمحمدحسین، رویکرد امریکای لاتین نسبت به پناهندگی دیپلماتیک، چاپ اول، تهران، انتشارات قدس، 1396.
هاثاوی، جیمز،«حقوق پناهندگان در قوانین حقوق بین الملل»، مجله دانشگاه کمبریج، شماره سه،2021.
لاتین
Cassarino, Jean-Pierre,»Readmission Policy in the European Union«, European Univer sity and Institute Migration Policy Center. Available at: http://www. eui.eu/.. ./EU,2010.
Castello, Michelle Foster and MC, Adam, The Oxford Handbook of International Refugees Law, First Edition,NewYork, Press Oxford University.
Clemens, Michael A,» Economics and Emigration Trillion-Dollar Bills on the Sidewalk?«, Journal of Economic Perspectives, No. 3, 2011.
Cristiano d’Orsi; Asylum-Seeker and Refugee Protection in SubSaharan Africa; Published by Routledge, New York, 2016.
Easton, Evan, Refugees- Self – Reliance- Development, First Edition, Bristol , Bristol University Press, 2022.
James C.Hathaway, The Rights of Refugees Under International Law, New York,Cambridge University Press, 2005.
Loescher, Gil, Refugees A Very Short Introduction, Third edition,NewYork, Oxford University Press, 2021.
Mitsilegas, Valsamis,, Ryan,Bernard, Migration Control at Sea The Italian Case Extraterritorial Immigration Control Legal Challenges, First edition, Italy, Martinus Nijhoff Publishers. 2010.
Musalo, Karen,» Claims for Protection Based on Religion or Belief Analysis and Proposed«,,www.un.org,2002.
Osowska, Dorota,»Readmission Agreements beyond Legislation«, available at: http://cadmus.eui.eu,2010.
Parkes, D, »Overview of Foreign Direct Investment in Africa«, Available at: http:// www. kwm. Com /en /de /knowledge /insights /overview-offoreign-direct-investment-in-africa-20150316,2015.
Pin Cock, Kate; Betts, Alexander and Easton, Evan, Refugees as Providers of Protection and Assistance, second edition,Cambridge, Cambridge University Press,2020.
Smith, Tom Scott and Breezec, Mark E, Structures of Protection, First Edition, Cambridge, Publishers University of Cambridge.
Zieck, M,» Guidelines on International Protection Prima Facie Recognition«, Journal Interna tional Legal Materials,No.11,2015.
علیرضائی,حمید , حکاک زاده,محمد رضا و کفایی فر,محمد علی . (1403). تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6(شماره 5*), 661-678. doi: 10.22034/ejs.2025.453720.1781
MLA
علیرضائی,حمید , , حکاک زاده,محمد رضا , و کفایی فر,محمد علی . "تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل", فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6, شماره 5*, 1403, 661-678. doi: 10.22034/ejs.2025.453720.1781
HARVARD
علیرضائی حمید, حکاک زاده محمد رضا, کفایی فر محمد علی. (1403). 'تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل', فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6(شماره 5*), pp. 661-678. doi: 10.22034/ejs.2025.453720.1781
CHICAGO
حمید علیرضائی, محمد رضا حکاک زاده و محمد علی کفایی فر, "تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل," فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6 شماره 5* (1403): 661-678, doi: 10.22034/ejs.2025.453720.1781
VANCOUVER
علیرضائی حمید, حکاک زاده محمد رضا, کفایی فر محمد علی. تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل. مطالعات فقه اقتصادی, 1403; 6(شماره 5*): 661-678. doi: 10.22034/ejs.2025.453720.1781