فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

واکاوی حقوقی نقض تعهدات در قراردادهای مشارکت در ساخت با رویکردی بر فقه اسلامی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق شرکت های تجاری، دانشگاه علوم قضایی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
10.22034/ejs.2024.489103.1977
چکیده
زمینه و هدف: قراردادهای مشارکت در ساخت از مهم­ ترین قراردادها به­شمار می­روند که بر محوریت ایفای انجام تعهد قرار دارند. تحقیق حاضر، نقض تعهدات در قراردادهای مشارکت در ساخت را با رویکردی بر فقه اسلامی، به ­لحاظ حقوقی مورد واکاوی قرار می­دهد.
مواد و روش­ ها: روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی و از طریق گردآوری اطلاعات کتاب­خانه­ ای و با مراجعه به کتب، اسناد و مقالات انجام گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی­ طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافته­ ها: تأکید بر وفای به عهد، قاعده لاضرر، حق فسخ قرارداد و نیاز به صداقت و شفافیت همگی اجزای مهمی هستند که باید در قراردادهای مشارکت در ساخت مدنظر قرار گیرند. این یافته‌ها هم­چنین به ارائه راهکارهای عملی برای جلوگیری از نزاع‌ها و بهبود روابط مشارکت‌کنندگان کمک می‌کند و می‌تواند به توسعه پایدار و سالم روابط تجاری منجر شود.
نتیجه: قرارداد مشارکت در ساخت بر پایه همکاری و تقسیم مسئولیت‌ها بین طرفین تشکیل می‌شود. در این نوع قراردادها، تأکید بر وفای به عهد و رعایت تعهدات است که در فقه اسلامی نیز به شدت مورد تأکید قرار دارد. تأخیر یا عدم انجام تعهدات می‌تواند به‌عنوان نقض قرارداد تلقی شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- باستانی، برومند، جرائم رایانه‌ای و اینترنتی جلوه‌ای نوین از بزهکاری، تهران، نشر بهنامی، چاپ اول، ۱۳۹۳.
- رنجبر، مسعودرضا، تعیین خسارت ناشی از نقض قرارداد، چاپ دوم، تهران، انتشارات میزان، ۱۳۹۱.
- زرنگار، فرناز، قرارداد پیش­فروش ساختمان، تهران، انتشارات جنگل، 1380.
- شمس، عبدالله، آئیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات دراک، چاپ دهم، 1390.
- صفایی، سیدحسین، دوره مقدمانی حقوق مدنی، اشخاص و اموال، تهران، انتشارات میزلن، چاپ هشتم، 1387.
- کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی: اعمال حقوقی، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ دهم، ۱۳۸۴.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات سپهر، چاپ نهم، ۱۳۷۱.
- نوری، محمدعلی؛ نخجوانی، رضا، حقوق تجارت الکترونیکی، تهران، کتابخانه‌ی گنج دانش، چاپ اول، ۱۳۹۶.
مقاله
- ایلخانی‌زاده، نگار، «تنظیم قرارداد داوری با توجه به قانون داوری تجاری بین­المللی ایران»، مجلة کانون وکلا، صفحات، ۱۳۸۶.
- خورسندیان، «قاعدة نفی عسر و حرج و تأثیر آن در روابط بین‌الملل اسلامی»، مجموعه مقالات کنفرانس قرآن و روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، ۱۳۸۳.
- عباسی، مصطفی؛ میرزایی، مرتضی، «انتقال نفس قرارداد»، مجلة گفتمان حقوقی، سال سوم، شمارة 12، بی­تا.
- مقدم، عیسی، «انتقال قرارداد»، فصلنامة حقوق، دورة سی­وهفتم، شمارة ۴، پیاپی 4، زمستان ۱۳۸۶.
- ولویون، رضا، «فروش آپارتمان­های ساخته­نشده»، ماهنامة آموزشی دادگستری استان تهران، شمارة 20، شادرنگ، 1382.
پایان­نامه
- ابوترابی زارچی، ابوالحسن، داوری بر خط و مسائل حقوقی آن، پایان­نامة کارشناسی ارشد شهید بهشتی، تهران، ۱۳۸۶.
- دولتشاهی، مهران، اشتباه در شخصیت طرف معامله در حقوق ایران و انگلیس، مازندران، دانشگاه مازندران، 1388.
- عبدالمالکی، قاسم، «تعدیل قرارداد؛ مطالعه­ی تطبیقی»، پایان­نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، تهران، 1379.
 
عربی
- ایروانى، باقر، دروس تمهیدیة فی القواعد الفقهیة، چاپ سوم، قم، دارالفقه للطباعة و النشر، 1426 ه ق.
- بیهقی، احمدبن حسین، سنن البیهقى، مکة مکرمه، مکتبه دارالباز، 1414.
- جعفری تبریزى، محمدتقى، منابع فقه، بی­جا، بی­تا.
- جمعى از مؤلفان، مجلة فقه اهل بیت علیهم السلام(فارسى)، چاپ اول، قم، مؤسسة دائرت­المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم­السلام، 1383.
- حسینى روحانى، صادق، فقه الصادق علیه­السلام، چاپ اول، قم، مدرسة امام صادق علیه­السلام، 1412 ق.
رشدی، محمدالسعید، التعاقد بوسائط الاتصال الحدیثه، مع الترکیز على البیع بواسطة التلفزیون،  الطبعة الاولى الکویت، الجامعة الکویت، ۱۹۹۸.
- طوسى، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الإسلامیة، 1407 ه‍ ق.
- کلینى، محمدبن یعقوب، الکافی، چاپ اول، قم، دارالحدیث للطباعة و النشر، 1429ق.
- کمپانی، محمدحسین، القواعد الفقهیة و الاجتهاد و التقلید(نهایة الدرایة)، چاپ اول، قم، کتاب­فروشى سیدالشهداء علیه­السلام، 1374 ه‍ ق. 
- مراغى، میر عبدالفتاح بن على، العناوین الفقهیة، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزة علمیة قم، 1417 ه‍ ق.
- مرعشی، محمدحسن، دیدگاه‌هاى نو در حقوق، چاپ دوم، تهران، نشر میزان، 1427 ه‍ ق.
- موسوی بجنوردى، حسن، القواعد الفقهیة، چاپ اول، تهران، نشر الهادی، 1419 ه‍ ق.
- موسوی بجنوردى، محمدبن حسن، قواعد فقهیه، چاپ سوم، تهران، مؤسسة عروج، 1401 ه‍ ق.
- موسوی خمینى، مصطفى، کتاب البیع، چاپ اول، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، 1418 ه‍ ق.