زمینه و هدف: حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی در اثر شلیک پدافند هوایی بر فراز حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران در فضای ملتهب و پرتنش ناشی از ترور شهید سلیمانی، موضوع بسیار حساس مسئولیت حقوقی دولت ایران در قبال این حادثه را مطرح ساخت. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی مبانی مسئولیت مدنی دولت در سوانح هوایی با تأکید بر هواپیمای اوکراینی است.
 
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر، توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده ‌شده است.
 
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
 
یافته‌ها: در سطح داخلی، نظریه تقصیر مبنای مسئولیت مدنی دولت است و در سطح بین‌المللی باتوجه به این­که مسئولیت دولت در ارتباط با حوادث و رویدادهایی که در حریم هوایی رخ می­دهند، تابع مقررات کنوانسیون­ ها و مقررات بین ­المللی مانند کنوانسیون شیکاگو می­باشد و دولت جمهوری اسلامی ایران نیز عضو کنوانسیون مزبور می­باشد، به نظر می­رسد که مبنای مسئولیت دولت، اصل مراقبت بایسته و نظریه مسئولیت می­باشد که در کنوانسیون شیکاگو مورد بحث قرار گرفته است.
 
نتیجه: الگوهای عام مسئولیت مدنی بدون نیاز به­ جرح و تعدیل برای اثبات و احراز مسئولیت نهاد دولت در ارتباط با حوادث و رویدادهایی که در حریم هوایی رخ می‌دهند، قابلیت اعمال دارند. معیارِ تقصیر، به عنوان یک اصل کلی اصولاً در فضای مسئولیت دولت کارایی دارد. کلیه ضررها و خسارات مادی، معنوی و عاطفی در موارد وقوع حوادث و رویدادهای هوایی متصور می­باشد.