فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

بررسی مسئولیت مدنی در قبال عیب محصول تولیدی، در حقوق عراق و اردن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 استادیار گروه حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 استادیار گروه حقوق، دانشگاه امام کاظم، استان واسط، عراق
4 استادیار گروه حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
10.22034/ejs.2024.467480.1879
چکیده
زمینه و هدف: مسؤولیت محصول، موضوع مهمی است­که مصرف کنندگان و کسب و کارها را تحت تأثیر قرار می­دهد. قوانین حاکم بر مسؤولیت محصول می­تواند به طور قابل توجهی از کشوری به­کشور دیگر متفاوت باشد. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر، بررسی مسؤولیت مدنی در قبال عیب محصول تولیدی در حقوق عراق و اردن است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر، توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌ شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد در عراق، قوانین مسؤولیت محصولات عمدتاً توسط قانون مدنی عراق اداره می­شود؛ که وظیفه مراقبت را بر تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و فروشندگان تحمیل می­کند. از سوی دیگر، اردن چارچوب دقیق­تری برای مسؤولیت محصول دارد، با مقررات خاصی که در قانون حمایت از مصرف کننده اردن مشخص شده است؛ این قانون دستورالعمل‌های روشنی را برای استانداردهای ایمنی محصول، حقـوق مصـرف‌کننـده و انتسـاب مسؤولیت بیـن تولیـدکنندگان، واردکننـدگان و فروشندگان ایجاد می­کند.
نتیجه: نتیجه اینکه در حقوق اردن و عراق اگرچه براساس نظام سنتی در صورت وجود عیب باید قواعد قانون مدنی در خصوص عیب اعمال شود؛ اما نظریه تقصیر کافی نبوده و به­تنهایی نمی‌تواند انتساب ضرر به­تولیدکننده در مورد مسؤولیت مدنی ناشی از عیب خودرو را تبیین نماید. لازم است حمایت از حقوق مصرف­کننده به سمت نظریه مسؤولیت محض سوق پیدا کند.
زمینه و هدف: مسؤولیت محصول، موضوع مهمی است­که مصرف کنندگان و کسب و کارها را تحت تأثیر قرار می­دهد. قوانین حاکم بر مسؤولیت محصول می­تواند به طور قابل توجهی از کشوری به­کشور دیگر متفاوت باشد. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر، بررسی مسؤولیت مدنی در قبال عیب محصول تولیدی در حقوق عراق و اردن است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر، توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌ شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد در عراق، قوانین مسؤولیت محصولات عمدتاً توسط قانون مدنی عراق اداره می­شود؛ که وظیفه مراقبت را بر تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و فروشندگان تحمیل می­کند. از سوی دیگر، اردن چارچوب دقیق­تری برای مسؤولیت محصول دارد، با مقررات خاصی که در قانون حمایت از مصرف کننده اردن مشخص شده است؛ این قانون دستورالعمل‌های روشنی را برای استانداردهای ایمنی محصول، حقـوق مصـرف‌کننـده و انتسـاب مسؤولیت بیـن تولیـدکنندگان، واردکننـدگان و فروشندگان ایجاد می­کند.
نتیجه: نتیجه اینکه در حقوق اردن و عراق اگرچه براساس نظام سنتی در صورت وجود عیب باید قواعد قانون مدنی در خصوص عیب اعمال شود؛ اما نظریه تقصیر کافی نبوده و به­تنهایی نمی‌تواند انتساب ضرر به­تولیدکننده در مورد مسؤولیت مدنی ناشی از عیب خودرو را تبیین نماید. لازم است حمایت از حقوق مصرف­کننده به سمت نظریه مسؤولیت محض سوق پیدا کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • ابدالی، مهرزاد، «بررسی تطبیقی مبنا و حدود مسؤولیت ناشی از عیب تولید در حقوق ایران- فرانسه و دستورالعمل جامعه اروپا»، مجله حقوقی دادگستری، شماره هفتاد و هشت، 1391.
  • پناهی­اصانلو، پانته­آ، «نقدی بر قانون حمایت از مصرف‌کنندگان خودرو مصوب ۱۳۸۶»، فصل­نامه پژوهش حقوق خصوصی، شماره اول، 1389.
  • جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ ششم، تهران، انتشارات گنج دانش، 1385.
  • جعفری­تبار، حسن، مسؤولیت مدنی سازندگان و فروشندگان کالا، چاپ سوم، تهران، نشر دادگستر، 1376.
  • حسینی نژاد، حسین قلی، مسؤولیت مدنی، چاپ اول، تهران، انتشارات مجد، 1389.
  • صادقی مقدم، محمدحسن، «ارکان مسؤولیت ناشی از عیب تولید هواپیما»، نشریه دیدگاه­های حقوق قضایی، شماره چهارده، 1391.
  • عباسلو، بختیار؛ مهدوی قراولخانه، مجید، «معافیت سازندگان خودرو از مسؤولیت مدنی ناشی از عیب تولید»، مجله پژوهش ملل، شماره نه، 1395.
  • کاپلستون، فدریک، تاریخ فلسفه، چاپ اول، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش، 1370.
  • کاتوزیان، ناصر، وقایع حقوقی، چاپ بیست و سوم، تهران، انتشارات یلدا، 1393.
  • کاتوزیان، ناصر، دوره حقوق مدنی(معاملات معوض- عقود تملیکی)، جلد اول، چاپ سیزدهم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1394.
  • کاتوزیان، ناصر، الزام‌های خارج از قرارداد (قواعد عمومی)، جلداول، چاپ دوازدهم، تهران، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1392.

منابع عربی

  • أحمد، إبراهیم، الکیلانی، مجد، «مسؤولیة الشرکة عن المنتج فی القانون العراقی»، مجلة الحقوق العراقیة، العدد ١، ٢٠٢٠.
  • بنی مصطفى، خالد، مسؤولیة المنتج فی القانون الأردنی، الطبعه الاولی، اردن، مکتبة الأقصى، 2021.
  • حباشنة، سامی، قانون حمایة المستهلک وقواعد المسؤولیة عن المنتجات المعیبة فی الأردن، الطبعه الثانی، اردن، دار وائل للنشر والتوزیع، 2019.
  • حمودی، اعادعلی، مسؤولیة المنتج فی التشریع والقضاء العراقی والأردنی، الطبعه الثالث، اردون، دار الثقافة للطباعة والنشر والتوزیع، 2018.
  • درویش، محمدراتب، «المسؤولیة المدنیة عن المنتجات فی القانون العراقی» مجلة الدراسات القانونیة، العدد 2016، 28 .
  • السعدان، ندیم، ورنا، الجمعة، «الفجوة بین الممارسة والقانون فی مجال حمایة المستهلک- دراسة مقارنة بین الأردن ودولة عربیة أخرى»، المجلة القانونیة الأردنیة، العدد ١، ٢٠١٩.
  • ناجی فرج، قیس،المسؤولیة عن المنتجات المعیبة فی القانون العراقی، الطبعه الاولی، عراق، دار الکتاب الجامعی، 2018.
  • الناجی، نظام حمود، التعویض عن الضرر الناشى عن المنتج المعیب فى القانون المقارن (بحوث قضائیة و تطبیقیة). الطبعه الثالث، بغداد، دار الفکر العربی، 2019.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع لاتین

  • Donald, winter, »Recent Developments in Automobile Law«, tort and Insurance Law Journal, No. 37,2002.
  • Gunn, Alan, studies in American Tort Law, 1nd Edition, America,Carolina Academic Press,2005.
  • Schwartz, Gary, » The Myth of the Ford Pinto Case«, Rutgers L. Rev,No.43,1991.
  • World Bank,»Consumer Protection and Product Liability in Iraq Regulation and Market Dynamics«, 2020. https://openknowledge.worldbank.org/handle/ 10986/34988.

 

 

 

دوره 6، شماره 3 - شماره پیاپی 22
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1403
صفحه 115-132