عناصر اقتصادی کیفیت دادرسی مدنی با تأکید بر منابع فقهی

نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق خصوصی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 استاد گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی،گروه حقوق، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

3 استادیار موسسه آموزشی و پژوهشی حضرت امام خمینی (ره)، گروه حقوق، قم، ایران.

10.22034/ejs.2022.328460.1150

چکیده

زمینه و هدف: بحث کیفیت دادرسی مدنی از موضوعات مهم و البته تاحدی مغفول در دادرسی مدنی است که مبتنی بر سه عنصر، دادرسی عادلانه، کاهش اطاله دادرسی و کاهش هزینه‌های دادرسی می‌باشد. در این مقاله تلاش شده عناصر اقتصادی کیفیت دادرسی مدنی با تأکید بر منابع فقهی تبیین و تحلیل گردد.
مواد و روش‌ها: مقاله پیش‌رو توصیفی تحلیلی بوده و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع پرداخته است.
ملاحظات اخلاقی: در مراحل مختلف نگارش مقاله، اصول اخلاقی و علمی از جمله بهره‌گیری علمی و دقیق از منابع علمی رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که اصل عقلایی و متعارف بودن هزینه‌های دادرسی، اصل انتقال‌پذیری مهمترین اصول و مؤلفه‌های حاکم بر هزینه‌های دادرسی مدنی است که تأثیر مهمی بر کیفیت دادرسی و تحقق دادرسی عادلانه دارد. در بین فقها نیز در خصوص حرام بودن پرداخت هزینه دادرسی اجماع وجود داشته و تنها اختلاف نظر در خصوص ارتزاق قاضی از بیت‌المال است. رویکرد فقها در خصوص هزینه‌های دادرسی در راستای تقویت کیفیت دادرسی مدنی قابل ارزیابی است.
نتیجه‌گیری: ضروری است میان هزینه‌های دادرسی متحمله و ارزش به دست آمده از دادرسی، همخوانی معقول و متعارفی وجود داشته باشد. جهت نیل به این منظور پرداختن به اصل تناسب مصداق بارزی از دادرسی عادلانه می‌باشد و شناسایی ابعاد این اصل ضروری می‌نماید.

کلیدواژه‌ها