فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

تحلیل فقهی و حقوقی رأی وحدت رویه 810 با رویکردی بر چالش‌ها و مشکلات اجرایی آن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/ejs.2025.499708.2022
چکیده
زمینه و هدف: در این نوشتار، تحلیل فقهی و حقوقی رأی وحدت رویه شماره 810 دیوان عالی کشور با رویکردی بر چالش‌ها و مشکلات اجرایی آن با روش توصیفی – تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفته است. بررسی تأثیرات عملی این رأی بر حقوق اشخاص و نحوه برخورد قضات با آن، به عنوان یک موضوع نوآورانه، می‌تواند به غنای فضای حقوقی و فقهی کشور افزوده و مسیرهای جدیدی برای تحقیقات آتی باز کند.
مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی‌طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافتهها: رأی وحدت رویه شماره 810 دیوان عالی کشور نیازمند بازنگری است تا بتواند به شفافیت و بهبود فضای حقوقی و دفاع از حقوق متعاملین منجر شود.
نتیجه: تعارض رأی مذکور با اصل لزوم در قراردادها و عدم وضوح آن، به تضییع حقوق خریدار می‌انجامد. دیگر چالش موجود، وجود تفاوت‌های رویه‌ای در تفسیر و اجرای این رأی توسط مراجع قضایی مختلف است که می‌تواند باعث بی‌ثباتی در آرا و احکام قضایی شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • اردبیلى، احمد، مجمع الفائدة و البرهان، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1403 ق.
  • انصاری، مرتضى، کتاب المکاسب، قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ انصارى (ره)، 1415 ق.
  • بصرى بحرانى، محمدامین، کلمة التقوى، قم: وداعى، 1413 ق.
  • جبعی عاملی(شهید ثانی)، زین الدین، مسالک الأفهام، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة، 1413 ق.
  • جعفری لنگرودی، محمدهلی، حقوق قراردادها، تهران: دانشگاه تهران، 1395.
  • حائری (طباطبایى)، سیدعلى، ریاض المسائل، قم: مؤسسه آل البیت (ع)، 1418 ق.
  • حلّى، احمد، المهذب البارع، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1407 ق.
  • صفایی، سیدحسین؛ جواهرالکلام، محمدهادی، حقوق مدنی پیشرفته: تضمین­های دین، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1400.
  • طباطبایی قمی، سیدتقی، مبانی منهاج الصالحین، قم: قلم الشرق، بی­تا.
  • فتح الله زاده، بهزاد، مسئولیت مدنی و جبران خسارت در حقوق ایران، تهران: انتشارات حکمت، 1400.
  • فرهنگی، فریدون،حقوق مدنی، خیار و آثار آن در قراردادها، تهران: انتشارات گنجینه، 1399.
  • فرهانی، مسعود، حقوق قراردادها و آثار آن، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1400.
  • فیاض کابلى، محمد اسحاق، منهاج الصالحین، بی­جا: بی­تا.
  • موسوی خمینی، سیدروح الله، کتاب البیع، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره)، 1421 ق.
  • موسوی، سمیه، تحلیل فقهی و حقوقی تصرفات ناقله در عقود، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز، 1400.
  • کاتوزیان، ناصر، حقوق قراردادها، تهران: نشر میزان، 1394.
  • موسوی، مسعود،قواعد فقهی و آثار حقوقی اقاله در قراردادها، تهران: انتشارات مجد، 1398.
  • میرزاى قمی، ابوالقاسم، جامع الشتات، تهران: کیهان، 1413 ق.
  • نجفى، محمدحسن، جواهر الکلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1404 ق.
  • نراقى، مولى احمد، مستند الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت (ع)، 1415 ق.

مقاله

  • آقاخانی، ابوالفضل، مفهوم و قلمرو تلف حکمی موضوع عقد با نگاهی به نظام حقوقی انگلستان، مجله حقوقی دادگستری، شماره 116، 1400، شماره صفحات۳۳ – ۵۷.
  • جواهرالکلام، محمدهادی، اثر فسخ قرارداد نخست بر معاملات بعدی تحلیل و تفسیر رأی وحدت رویۀ شماره 810 هیأت عمومی دیوان عالی کشور، دوفصلنامه نقد و تحلیل آراء قضائی، دوره اول، شماره دوم، 1401، شماره صفحات:۱۶۸ – ۲۱۳.
  • حسین­زاده، جواد؛ قهاری، حسین، تحلیل انتقادی رأی وحدت رویۀ شمارۀ 810- 4/3/1400 هیئت عمومی دیوان عالی کشور، فصلنامه مطالعات حقوقی، دوره شانزدهم، شماره دوم، 1403، شماره صفحات: 445-476.
  • حسینی، محمدعلی و دیگران، قاعده­سازی دیوان عالی کشور از توصیف خیارات قراردادی و احراز شرط عدم تصرّفات ناقله (نقد رأی وحدت رویۀ شمارۀ 810  مورخ 3/4/1400)، فصلنامه حقوق خصوصی، دوره 11، شماره 42، 1402، شماره صفحات: ۴۱ – ۷۶.
  • حیاتی، على عباس، مفهوم اصل حقوقی و مقایسه آن با قاعده حقوقی؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و فرانسه، دو فصلنامه دانش حقوق مدنی، سال هفتم، شمارۀ دوم، پیاپی ۱۴، ۱۳۹۷، شماره صفحات:۱۵ – ۲۶.
  • شمس، عبدالله و دیگران، طرح امور موضوعی و آثار آن در دعوای مدنی مجله حقوقی دادگستری، شماره ۱۰۳، 1397، شماره صفحات:۱۲۳ – ۱۵۰.
  • کریمی، عباس؛ شعبانی کندسری، هادی، وضعیت حقوقی «مراعی» به منزلۀ وضعیتی در عرض صحت، بطلان و عدم نفوذ، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 47، شماره 4، 1396، شماره صفحات: 683-702.
  • موسوی، سعید،تجزیه و تحلیل رأی وحدت رویه شماره 810 دیوان عالی کشور، تهرن: انتشارات اندیشه‌سازان، 1400.