فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

بررسی فقهی تعلیق در عقود و معاملات

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2025.521683.2077
چکیده
زمینه و هدف: یکی از شروط مورد بحث فقها، در صحت عقود، تنجیز است. در مقابل آن تعلیق قرار دارد که مورد اختلاف فقها است. با توجه به وجود عقود معلق در معاملات و اهمیت موضوع و آثار عقد معلق از یک سو و وجود تعابیر مختلف و تعریف‌های گوناگون، بررسی آن ضروری است. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی عقود و معاملات معلق در فقه است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر از روش تحلیلی و توصیفی بهره برده و ابزار انجام پژوهش کتابخانه‌ای است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: در بین فقها در خصوص صحت عقد معلق اختلاف نظر وجود دارد. مشهور فقها تعلیق در انشاء را باطل، ولی تعلیق در منشاء را صحیح می‌دانند. در مقابل برخی عقیده‌ای بالعکس دارند. هر یک نیز برای اثبات حقانیت و صحت دیدگاه خود به دلایل عقلی و شرعی تمسک نموده‌اند.
نتیجه: با توجه به لزوم و رواج معاملات معلق و آثار آن از جهت صحت و بطلان، با وجود اختلاف آرای فقها در عقود معلق، لازم است حکم فقهی وحقوقی در این زمینه با نگاه دقیق تری تدوین شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • قرآن‌کریم

    • اصفهانی، محمد حسین، حاشیه المکاسب، بی جا، پایه دانش، 1418.
    • امامی، سید حسن، حقوق مدنی، تهران، انتشارات اسلامیه، 1399.
    • امامی نمینی، محمود، بطلان یا صحت تعلیق در اعمال حقوقی، تهران، مجله مطالعات اسلامی، 1388
    • انصاری، شیخ مرتضی، مکاسب، قم، الهادی، 1419.
    • ایزدپناه، عبدالرضا، فصلنامه فقه، شماره36، 1382
    • بجنوردی، سید محمد، قواعد فقهیه، تهران، موسسه عروج، 1401.
    • بروجردی عبده، محمد، حقوق مدنی، بی جا، گنج دانش، 1380.
    • جبعی عاملی، زین الدین بن علی (شهیدثانی)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، قم، انتشارات داوری، 1410.
    • جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مجموعه قانون مدنی، تهران: گنج دانش، 1381
    • جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ پنجم، تهران، گنج‌دانش، 1391
    • حرعاملی، محمدبن حسن، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت لاحیاء التراث، 1499.
    • حکیم، سید محسن، منهاج الصالحین، بی جا، دارالتعارف للمطبوعات، 1410.
    • حلی(علامه حلی)، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، قم، موسسه آل بیت، 1401.
    • خراسانی، محمد کاظم، حاشیه کتاب المکاسب، نشر وزارت ارشاد اسلامی، 1406.
    • خویی، ابوالقاسم، مبانی العروه الوثقی، قم دارالهادی، 1407.
    • زنجانی، کتاب النکاح، قم، نشر موسسه پژوهشی رای پرداز، 1419
    • شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات مجد، 1385.
    • شیخ الاسلام، محمد، راهنمای مذهب شافعی، تهران، دانشگاه تهران، بی تا.
    • صفایی، سید حسین، حقوق خانواده، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1384.
    • صفایی، سید حسین، قواعد عمومی‌ قراردادها، (دوره مقدماتی حقوق مدنی)، تهران، نشر میزان، 1383.
    • طباطبایی یزدی، محمد کاظم، حاشیه المکاسب، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1386.
    • فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، قم، کتابخانه عمومی حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی، 1137.
    • فیض، علیرضا، مبادی فقه و اصول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1391.
    • قلی پور، مسلم، بیع، انتشارات نشر اخلاق، 1382.
    • قنواتی، جلیل، حقوق قراردادها در فقه امامیه، تهران، سمت، 1390.
    • کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی‌ قراردادها، تهران، انتشارات شرکت سهامی‌ انتشار، 1388.
    • کاتوزیان، ناصر، اعمال حقوقی(قرارداد-ایقاع)، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1391.
    • کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، نشر میزان، 1392.
    • محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تهران، انتشارات استقلال، 1408.
    • محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1406.
    • مراغی، میرعبدالفتاح، العناوین، قم، موسسه النشر الاسلامی، 1418.
    • مراغی، میرعبدالفتاح، العناوین، ترجمه زراعت،  تهران، جنگل، 1391.
    • مظفری، محمدرضا، اصول الفقه، بی جا، انتشارات نشر دانش اسلامی، 1405.
    • موسوی خمینی، روح الله، تحریر الوسیله، قم، موسسه تنظیم و نشر آثار امام، 1376.
    • موسوی خمینی، روح الله، کتاب البیع، قم، موسسه اسماعیلیان، 1410.
    • نائینی، میرزا محمد حسین غروی، منیه الطالب، بی جا، داراحیاء التراث، 1424.
    • نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، دار الکتب الاسلامیه، 1362.
    • هاشمی شاهرودی، محمد، مجله فقه اهل بیت، شماره3، 1374.