فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مبانی سلب مالکیت اراضی و املاک توسط دولت و نهادهای وابسته به آن در حقوق ایران و فقه امامیه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران.
2 استادیار گروه حقوق، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
3 دانشیار گروه حقوق، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران.
10.22034/ejs.2025.511875.2054
چکیده
زمینه و هدف: با توجه به اصل احترام به جان و مال مسلمین، سلب حق اشخاص خصوصی توسط دولت و نهادهای وابسته به آن باید از مبانی محکمی برخوردار باشد که این قسم اعمال دولت و این نهادها را مشروع سازد. هدف از پژوهش حاضر تبیین مبانی سلب مالکیت اشخاص نسبت به املاک و اراضی توسط دولت در فقه امامیه و حقوق ایران می‌باشد.
مواد و روشها: در این پژوهش از شیوه توصیفی-تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای استفاده شده است.
ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافته‌ها: فقها و حقوقدانان در فقه اسلامی داشتن قدرت عمومی و مبنای تملک دولت و نهادهای وابسته بدان را تحت نظریه ولایت مطلقه فقیه مشروع می‌دانند.
نتیجه: اعمال قدرت در دولت و نهادهای وابسته به آن و همنطور نهادهای عمومی غیردولتی، ریشه در نظریه قدرت عمومی دارد که در نظام حکومت اسلامی بر مبنای نظریه ولایت فقیه، از سوی رهبری به سایر نهادها و دستگاه‌های عمومی ارائه‌دهنده خدمات اجتماعی تبیین می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- امامی، سید حسن، حقوق مدنی، جلد دوم، چاپ پانزدهم، تهران، دارالاسلامیه، 1380.
- انصاری، شیخ مرتضی، مکاسب، چاپ دوم، قم، نشر دهقانی، 1374.
- انصاری، مسعود، طاهری، محمد علی، دانشنامه حقوق خصوصی، جلد اول، چاپ سوم، تهران، نشر جنگل، 1388.
- آسوده، محمد، مالکیت عین موقوفه و آثار مترتب بر آن، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، قم، مجتمع آموزش عالی قم، 1387.
- برجی، یعقوبعلی، سیر تاریخی نظریه ولایت فقیه، رساله دکتری الهیات و معارف اسلامی، تهران، دانشگاه امام صادق، 1380.
- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ شانزدهم، تهارن، گنج دانش، 1386.
- حلی، ابن ادریس، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین، 1410.
- خامنه­ای، سید محمد، مالکیت عمومی، چاپ اول، تهران، نشر تک، 1370.
- خمینی، روح الله، تحریر الوسیله (کتاب الامر بالمعروف و النهی المنکر) ختام فیه المسائل، جلد اول، چاپ هفتم، قم، نشر آثار امام خمینی، 1363.
- خمینی، روح الله، صحیفه امام، جلد بیست و یکم، چاپ هجدهم، تهران، نشر سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، 1386.
- خمینی، روح الله، صحیفه امام، جلد بیستم، چاپ هجدهم، تهران، نشر سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، 1386.
- خمینی، روح الله، متاب البیع، چاپ سوم، قم، نشر مطبعه مهر، 1363.
- خوانساری، محمد، منطق صوری، جلد دوم، چاپ سوم، قم، نشر آگاه، 1363.
- سالاری، مصطفی، تحصیل و تملک اراضی توسط دولت، تهران، دادگستر، 1391.
- سید مرتضی، علی بن حسین، الإنتصار لما إنفردت به الإمامیة، مشهد، آستان قدس رضوی، 1441.
- صافیان اصفهانی، احسان، تبیین مبنا و ماهیت تملکات شهرداری در طرح­های عمرانی، پایان­نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1391.
- طباطبایی موتمنی، منوچهر، حقوق اداری، چاپ ششم، تهارن، نشر سمت، 1379.
- طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، حاشیه بر مکاسب، قم، نشر دانش نگار قم، 1421 قمری.
- طوسی، ابوجعفر، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، 1387.
- عاملی، ابوعبدالله، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین، بی­تا.
- عظیمی گرگانی، هادی، «مصلحت شناسی با رویکرد حکومتی»، فصلنامه تخصصی فقه و تاریخ تمدن، شماره نوزدهم، 1388.
- علی دوست، ابوالقاسم، «مصلحت در فقه امامیه»، فصلنامه فقه و حقوق، شماره هفدهم، 1387.
- کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق، جلد اول، چاپ دوم، تهران، نشر شرکت سهامی انتشار، 1380.
- گرجی ازندریانی، علی اکبر، «مبنا و مفهوم حقوق بنیادین»، نشریه حقوق اساسی، شماره دوم، 1383.
- گرجی ازندریانی، علی اکبر، مبانی حقوق عمومی، تهران، نشر جنگل، 1388.
- گرجی، ابوالقاسم، «مالکیت در اسلام»، دوفصلنامه تحقیقات اسلامی، 1365.
- گرجی، ابوالقاسم، مبانی حقوق عمومی، تهران، نشر جنگل، 1388.
- گرجی، ابوالقاسم، مقالات حقوقی، جلد دوم، چتپ دوم، تهران، نشر دانشگاه تهران، 1375.
- محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه بخش مدنی، چاپ چهارم، تهران، نشر مرکز نشر علوم اسلامی، 1373.
- محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، چاپ سوم، تهران، نشر اندیشه­های نو در علوم اسلامی، 1370.
- محمدی، ابوالحسن، قواعد فقه، تهران، نشر یلدا، 1373.
- مطهری، مرتضی، نظری به نظام اقتصادی اسلام، تهران، نشر صدرا، 1368.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، جلد چهارم، چاپ پانزدهم، تهران، نشر امیر کبیر، 1378.
- میرزایی، علی رضا، تملک اراضی توسط دولت و شهرداری­ها، چاپ دوم، تهران، نشر بهنامی، 1388.
- میرموسوی، سید علی، حقیقت، سید صادق، مبانی حقوق بشر، چاپ هفتم، تهران، نشر پژوهشکده فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1389.
- نوین، پرویز، حقوق اداری تطبیقی، تهران، نشر تدریس،1386.
- هاشمی، سید محمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد اول، تهران، میزان، 1378.
-ویژه، محمد رضا، «نگرشی تطبیقی بر مالکیت در فقه اسلامی و حقوق غرب»، فصلنامه پژوهشهای حقوقی، شماره پانزدهم، 1388.
 
دوره 7، شماره 3 - شماره پیاپی 26
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1404
صفحه 215-232