فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

الگوی مطلوب کار شایسته در فقه اقتصادی با نگاهی به حقوق بشر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی، واحد دشتستان، دانشگاه آزاد اسلامی،دشتستان، ایران
10.22034/ejs.2025.461539.1826
چکیده
زمینه و هدف: امروزه کار شایسته علاوه بر اینکه سویه اقتصای قابل توجهی دارد، از منظر حقوق بشر نیز مورد توجه است. به‌همین دلیل پژوهش حاضر درصدد است تا با بررسی آراء فقها و آیات و روایات، معیارهای کار شایسته را در عرصه فقه اقتصادی جست‌وجو کند.
مواد و روشها: روش مقاله حاضر تحلیلی و توصیفی و ابزار انجام پژوهش نیز کتابخانه‌ای است. 
ملاحظات اخلاقی: ارجاع‌دهی مستند و امانتداری در استفاده از منابع مورد توجه نویسندگان مقاله است.
یافتهها: کار شایسته در فقه اقتصادی و آراء فقها در برگیرنده آزادی تشکل‌ها در چارچوب اصل نصیحت، منع کار اجباری و بیگاری بدون رضایت افراد، نفی مناسبات مبتنی بر تبعیض و بی‌عدالتی بر مبنای قاعده لاضرر و عدم به‌کارگیری کودکان بر مبنای نفی عسر و حرج می‌باشد که در آموزه‌های حقوق بشری نیز همین مناسبات نابرابر نفی شده است.
نتیجه: نظام کار در جامعه اسلامی نیازمند عملیاتی نمودن کار شایسته از جهت عمومی برای همسویی با آموزه‌های حقوق بشری است. از طرف دیگر، کارگران و اهل کسب‌وکار و کارآفرینان نیازمند حمایت خاص هستند تا بتوانند ضمن مطالبه حقوق در حال تغییر خود، پشتوانه‌ای برای استقلال و پیشرفت جامعه اسلامی باشند.  
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • قرآن کریم

    • ابدی، سعیدرضا، ابدی، علیرضا، آگاه، وحید، تحلیل حقوقی و اندازه­گیری کاستی­های کار شایسته در ایران، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال پانزدهم، شماره 39، 1392.
    • ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمدبن علی، من لایحضره الفقیه، قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1404.
    • بیگی، علی، رنجبری، ابولفضل، محمدزاده اصل، محمد، بیگی، جمال، حق بر آزادی کار و منع بیگاری در نظام بین­المللی کار و حقوق اسلام، فصلنامه فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال 13، شماره 14، 1399.
    • پورقهرمانی، بابک، نگاهی به کنوانسیون حقوق کودک و مباحث پیرامون آن، نشریه رواق اندیشه، شماره هشتاد و دوم، 1383.
    • تمیمی آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، ترجمه و تحقیق: باقر میرعبداللهی، تهران: نشر مؤسسه فرهنگی و هنری دارالحدیث، 1395.
    • حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، ترجمه عبدالرحیم ربانی تبریزی، تهران: انتشارات کتابچی، 1386.
    • رحمانی، زهره، مفهوم و ارکان کار شایسته، مجله پژوهش های حقوقی، دوره بیستم، شماره 45، 1400.
    • رضایی، مجید، آثار برخی قواعد فقهی بر بازار کار، فصلنامه اقتصاد اسلامی، سال پنجم، شماره اول، 1384.
    • سبحانی، سید جعفر، فروغ ابدیت، قم، انتشارات دانش اسلامی، 1363.
    • سیدی بنابی، موسوی­تبار، سید مرتضی، بررسی فقهی و حقوقی سوءرفتار با کودکان در لایحه حمایت از اطفال و نوجوانان و جایگاه آن در اسناد بین­المللی، فصلنامه قضاوت، شماره 94، 1397.
    • صابری، هنگامه، ضمانت اجرا در حقوق بشر دوستانه، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه، 1387.
    • صبحی، صالح، شرح نهج­البلاغه، به تحقیق علی نقی فیض الاسلام، چاپ اول، تهران: نشر هجرت، 1420.
    • صدر، سید محمد باقر، اقتصاد ما، جلددوم، قم: نشر دارالصدر، 1390.
    • صیرفیان باب­الدشتی، مهرناز، عطریان، فرامرز، راعی، مسعود، نقش کار شایسته در رعایت موازین حقوق بشری کارگران با رویکردی به آموزه­های فقهی، فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، دوره چهارم، شماره چهارم، 1401.
    • عراقی، عزت­الله، رنجبریان، حقوق کار، تهران: انتشارات سمت، 1391.
    • کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج 2، قم، اسماعیلیان، 1359.
    • محمدیان، علی، حائری، محمدحسن، تحلیلی فقهی حقوق کارگر در جامعه اسلامی با رویکردی بر آراء امام خمینی (ره)، دو فصلنامه مدیریت اسلامی، سال 22، شماره دوم. 1393.
    • محمودی، محمدباقر، نهج­السعاده فی مستدرک نهج البلاغه، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1376.
    • مطهری، مرتضی، نظری به نظام اقتصادی اسلام، تهران: انتشارات صدرا، 1386.
    • ملک افضلی اردکانی، محسن، مطهری­فرد، مرتضی، بررسی جواز یا عدم جواز اعتصاب در حکومت اسلامی، فصلنامه سیاست متعالیه، سال پنجم، شماره هجدهم، 1395.
    • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نور، قم: انتشارات مدرسه امام علی (ع)،
    • موسوی خمینی، روح­الله، صحیفه نور، تهران: انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). 1386.
    • هریسی نژاد، کمال­الدین، جنگجوی، فرزاد، لطفی، اکبر، مروری بر تضمینات منع کار اجباری در قوانین موضوعه ایران و اساسنامه سازمان بین­المللی کار، ماهنامه کار و جامعه، شماره 75، 1393.

    منابع انگلیسی

    • Mac Naughton, G. & D.F. Frex. “Decent Work For All: A Holistic Human Rights Approach.” American University International Law Review 26 (2011): 441-483.

     

    • Somavia, Juan, Director General, s inaugural Address to the 12th Asian Regional meeting, August 2001.

    سایت

    • International Labour Organization, 2017.