1
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق؛ واحد بینالمللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.
2
استادیار، گروه فقه و حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3
استادیار، گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/ejs.2025.468539.1880
چکیده
زمینه و هدف: داوری در ایران آنگونه که باید کارآمد نیست. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی چالشهای حقوقی اقتصادی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران است. مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفادهشده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: یافتهها نشان داد چالشهای حقوقی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران در دو بخش چالشهای انجام داوری (شامل رسیدگی تا صدور رأی داوری) و چالشهای اجرای داوری قابل رسیدگی است. نتیجه: نتیجه اینکه بر این اساس مشکلات نهاد داوری درسیستم قضایی کشور ایران که به حاشیه رانده شده است (حدود صلاحیت داوری) به شرح زیر است: 1) قوانین داخلی کشور ایران به صورت خیلی خلاصه به نهاد داوری پرداخته شده است و حتی قانون اساسی جهت رسیدگی به تظلمات(جرم و جنایات)، صرفاً به مراجع قضایی اشاره نموده است و عدم اشاره به نهاد داوری در قانون اساسی به دامنه این انزوا افزوده است. 2) از سوی دیگر به دلیل افزایش روزافزون پروندهها نزد مراجع قضایی، نیاز به استفاده از سیستم داوری به عنوان یک روش حل و فصل اختلافات در جامعه ما روز به روز با شدت بیشتر احساس میشوند. 3) سیستم داوری در ایران به دلیل قوانین ناقص و مبهم، دارای نقاط ضعف عدیدهای میباشد و همین مسأله باعث نارساییها و عدم استقبال افراد جامعه برای حل و فصل اختلافات از این سیستم شده است.
احمدی، علی؛ رستمیفر، علی، «چالشهای رأی داوری و عدم قابلیت اجرای رأی در نظام حقوقی ایران»، قشم، اولین کنفرانس بینالمللی علومانسانی- حقوق- مطالعات اجتماعی و روانشناسی، 1400.
اعظم، انصاری؛ معبودی نیشابوری، رضا،«شرایط قرار تأمین هزینهها در داوری تجاری بینالمللی»، نشریه مطالعات حقوق خصوصی، شماره دو، 1398.
امیرمعزی، احمد، داوری بینالمللی در دعاوی بازرگانی، چاپ سوم، تهران، انتشارات دادگستر، 1391.
بهبهانی، محمدرحیم، «جایگاه نهاد داوری درحقوق ایران بارویکرد فقهی»، نشریه مبانی فقهی حقوق اسلامی، شماره هجده، 1395.
دانای علمی، منیژه، «علل تحولات قانون گذاری و مدرن سازی نظام داوری در ساختارهای حقوقی ایران»، مجله قضاوت، شماره پنجاه و دوم، مرداد و شهریور 1387 .
دلایل اقتصادی کارایی داوری در نظام حقوقی ایران
رضایی، علی، «مسئله هزینهها در داوریهای تجاری بینالمللی»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، شماره سه، 1395.
سلیمیان، اباالفضل؛ احمدیان، سعید؛ افخمی مهرجردی، محسن، «ویژگی ها و خصوصیات رأی داور در حقوق ایران»، شیراز، اولین کنفرانس بینالمللی حقوق و توسعهپایدار جامعه مدنی، 1394.
شفیعی، مهدی، «چالش های فراروی نهاد داوری در نظام حقوقی ایران با تکیه به داوری بینالمللی»،
عزیزیانی، مجید، «نقش حاکمیت اراده درتعیین شروط داوری(هزینه و ابلاغ و ضمانت اجرا در رویه قضایی)»، فصلنامه علمی دیدگاههای حقوق قضائی، شماره نود و هشت، 1401.
قاسمی، مهدی ؛ اندرز، داود ؛ واحدی زاده، جواد، «دلایل اقتصادی کارایی داوری در نظام حقوقی ایران»، مجله مطالعات فقه اقتصادی، دوره پنجم، شماره یکم، بهار 1402 .
کریمی، عباس؛ پرتو، حمیدرضا، حقوق داوری داخلی، چاپ پنجم، تهران، نشردادگستر، 1397.
مجله مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره هشتم، شماره چهارم، زمستان 1401.
منابع عربی
نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، جلدچهارم، چاپ نهم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ١٣٩٨.
یکتائی,سعید , درویشی هویدا,یوسف و عرفان منش,محمد حسین . (1404). بررسی چالشهای حقوقی- اقتصادی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7(3), 155-170. doi: 10.22034/ejs.2025.468539.1880
MLA
یکتائی,سعید , , درویشی هویدا,یوسف , و عرفان منش,محمد حسین . "بررسی چالشهای حقوقی- اقتصادی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران", فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7, 3, 1404, 155-170. doi: 10.22034/ejs.2025.468539.1880
HARVARD
یکتائی سعید, درویشی هویدا یوسف, عرفان منش محمد حسین. (1404). 'بررسی چالشهای حقوقی- اقتصادی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران', فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7(3), pp. 155-170. doi: 10.22034/ejs.2025.468539.1880
CHICAGO
سعید یکتائی, یوسف درویشی هویدا و محمد حسین عرفان منش, "بررسی چالشهای حقوقی- اقتصادی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران," فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7 3 (1404): 155-170, doi: 10.22034/ejs.2025.468539.1880
VANCOUVER
یکتائی سعید, درویشی هویدا یوسف, عرفان منش محمد حسین. بررسی چالشهای حقوقی- اقتصادی سیستم داوری در نظام حقوقی ایران. مطالعات فقه اقتصادی, 1404; 7(3): 155-170. doi: 10.22034/ejs.2025.468539.1880