فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

جایگاه و نقش قاعده لاضرر در تفویض حق طلاق

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران
3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران.
10.22034/ejs.2025.444482.1702
چکیده
زمینه و هدف: در نظام حقوقی اسلام اصل اولیه در خصوص طلاق و حق طلاق وجود آن در دست مرد می­باشد. با این حال امروزه در پرتو فقه پویا، قواعدی این حق را مورد تعدیل قرار داده و بر اساس برخی از استثنائات، قانون­گذار پذیرفته که مرد نمی‌تواند هم­زمان هم حق طلاق را برای خود نگه دارد و هم موجبات عسرت و تنگی برای زوجه فراهم نموده و یا وی را در خسران و ضرر قرار دهد. نوشتار حاضر به بررسی جایگاه و نقش قاعدة لاضرر در تفویض حق طلاق می­پردازد.
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانت­داری، صداقت، بی­طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافته ­ها: نظام حقوقی ایران قاعدة لاضرر را با شروطی در حق طلاق زوجه پذیرفته است.
نتیجه: در بازخورد با حق طلاق مرد، جریان قاعدة لاضرر، همواره بیان­ کنندۀ این واقعیت است که دگرگونی خاصی در شالوده تأخر تاریخی فقه بوجود آمده است. در روشنگری فقیهان معاصر که مؤلفة زمان و مکان را مد نظر قرار داده­اند، می­توان این پویایی را، مبنای با اهمیتی در تعدیل قوانین موضوعه تلّقی کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- ابن‌اثیر، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، چاپ دوم، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹.
- بی­­آزار شیرازی، عبدالکریم، رساله نوین امام خمینی (ره)، چاپ بیست و دوم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1389.
- جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین الدین،  مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، قم‌، موسسه ‌‌المعارف ‌‌الاسلامیه، 1389.
- ....................، الروضه البهیه فی شرح المعه الدمشقیه، ترجمه علی شیروانی، تهران، انتشارات دارالعلم، چاپ پنجم، 1398.
- جلالی، مهدی، اختیار زوجه در طلاق در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی، چاپ سوم، تهران، انتشارات خرسندی، 1400.
- جوان، عبدالله، درنگی در مشروعیت شرط وکالت زوجه در طلاق، فصلنامه فقه، دوره 29، شماره111.
- حادقی، ابوالفضل، زن از نظر حقوق اسلامی، تهران، چاپخانه مجلس، 1401.
- حرعاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه، مترجم: صحت، علی، چاپ هفتم، قم، موسسه آل البیت، 1389.
- حمیدی، انور، قانون مدنی، چاپ بیست و نهم، تهران، چاپخانه سپهر مؤسسه انتشارات امیرکبیر، 1353.
- خدادادپور، منیژه و دیلمی، احمد، ﺳﻮءاﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻖ ﻃﻼق و راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن، فصلنامه خانواده پژوهی، سال5، شماره17، 1388.
- راغب اصفهانی، حسن، المفردات فی غریب القرآن، چاپ چهارم، تهران، صادق، 1387.
- زحیلی، وهبه، الفقه الاسلامی و ادلته، تهران، احسان، 1386.
- .................، القواعد الفقهیه وتطبیقاتها فی المذاهب الأربعه، القاعده‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ الأساسیه الثالثه لا ضرر و لا ضرار، بیروت، المکتبه الشامله الحدیثه، 1418.
- صانعی، یوسف، فقه الثقلین فی شرح تحریر الوسیله، چاپ اول، قم، موسسه نشر اسلامیه، 1380.
-طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، قم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1367.
- طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، قم، موسسه نشر اسلامی، 1385.
- کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی خانواده، چاپ سی و دوم، تهران، انتشارات میزان، 1371.
- ..................، ضمان قهری، چاپ دهم، تهران، میزان، 1391.
- کشوری، عیسی، کاربرد قواعد فقه در حقوق، چاپ اول، تهران، غیاث، 1374.
- کاملی، محمدجواد، بررسی توصیفی علل و عوامل موثر در بروز آسیب اجتماعی طلاق در جامعه ایران با توجه به آمار و اسناد موجود، نشریه دانش انتظامی، دوره9، شماره3، 1386.
- محقق داماد، سید مصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1400.
- مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان و مکان، تهران، صدرا، 1389.
 مکارم شیرازی، ناصر، قواعد فقهیه، قم، مطبعه الامام علی بن ابی طالب علیه السلام، 1416.
موسوی خمینی، روح الله، تحریر الوسیله، چاپ نهم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1390.
 مهرپور، حسین، مباحثی از حقوق زن، چاپ اول، تهران، اطلاعات، 1379. 
   مهرپور، حسین و درویش زاده، محمد جواد، تحدید قاعده‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ حاکمیت بی قید و شرط زوج بر طلاق در فقه و حقوق موضوعه ایران، فصلنامه علمی دانشنامه‏‏‏‏‏های حقوقی، دوره4، شماره11، 1400.
 نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، قم، دار الکتب اسلامیه، 1392.
 نوری، یحیی، حقوق زن در اسلام و جهان، چاپ ششم، تهران، نوید نور، 1385.
 
دوره 6، شماره 5
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1403
صفحه 679-692