1
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
2
استادیارگروه حقوق، دانشکاه پیام نور، تهران، ایران
3
استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
10.22034/ejs.2024.460854.1821
چکیده
زمینه و هدف: حق شهرت یکی از موضوعات مهم است که از منظر حقوقی محل بحث و اختلاف نظر است. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی اثبات مالیبودن حقوقی ناشی از شهرت و ترتب اثر انتقالی بر آن پس از فوت شخص مشهور است. مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفادهشده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: یافتهها نشان داد در این زمینه در دکترین حقوقی اختلاف نظر وجود دارد. بنا بر نظریه اول حق شهرت یکی از حقوق ناشی از شخصیت بوده و نتیجتاً همانند دیگر حقوق ناشی از شخصیت حقی است غیر مالی و در نتیجه غیر قابل انتقال قهری از طریق ارث خواهد بود؛ بدین نحو که با فوت شخص مشهور این حق نیز زایل میگردد. در مقابل نظریه دیگری ارائه شده است که این حق را حقی صرفاً مالی دانسته و دخالت ورثه نسبت به شهرت مورث را مشروع میداند. نظریه سومی نیز ارائه شده که به نظر میرسد قابل پذیرش تر است. نتیجه: نتیجه اینکه از سویی غیرمالی بودن حق شهرت و از سوی دیگر قابل انتقال بودن آن به ورثه با توجه به وضعیت خاص حق شهرت در حقوق ایران پذیرفته شده است. در واقع، حق شهرت متوفی در زمان زنده بودن و نیز پس از مرگ، همانند سایر اموال به وراث میرسد.
بادینی، حسن، «مسئولیت مدنی ناشی از نقض حقوق معنوی مربوط به شخصیت و حقوق بشر»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، شمار اول،1391.
بروگمایر،گرتودیگران،حقوق شخصیت و حقوق مسئولیت مدنی در اروپا،ترجمهی عباس میر شکاری، چاپ اول، تهران، شرکت سهامی انتشار، ۱۳۹۶.
پیلوار، رحیم، «مفهوم اموال در حقوق اموال و جایگاه آن» نشریه دانشگاه سمنان، شماره دوازده، 1394.
پیلوار، رحیم، «نظریه کار به عنوان مبنای مالکیت در حقوق اسلام و فلسفه جان لاک»، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره پنجم، 1390.
پیلوار، رحیم؛ کاظمی، محمود، «تبار شناسی مال»، پژوهشنامه مطالعه تطبیقی در حقوق اسلام و غرب، شماره چهل و هفت، 1397.
جعفری، فیض الله؛ مختاری، مهرناز، «مطالعه تطبیقی ماهیت حقوق تصویری ستارگان در تبلیغات، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی، شماره دو، 1395.
رهبری، ابراهیم؛ لجم اورک، حسن، تحلیلی تطبیقی بر حمایت حقوقی از حق بر شهرت یا تصویر تجاری ورزشی، مجله حقوقی دادگستری، شماره یکصد و هشتم، زمستان 1398.
صفایی، سید حسین، اشخاص و اموال، چاپ دهم، تهران، نشر میزان،1390.
صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب الله، مسئولیت مدنی، چاپ چهاردهم، تهران، انتشارات سمت،1394.
قبولی درافشان، سید محمدهادی؛ بختیاروند، مصطفی؛ خوانسازی، سمانه، «حق جلوت مطالعه در حقوق آمریکا کوشش برای شناسایی در فقه امامیه و ساماندهی آن در حقوق ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، شماره اول، 1397.
کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی (ارث)، جلد هشتم، چاپ هفدهم، تهران، انتشارات دادگستر، 1394.
کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی (اموال و مالکیت)، جلد دوم، چاپ هشتم، تهران، انتشارات میزان، 1387.
کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی: اموال و مالکیت،چاپ دوم، تهران، نشر دادگستر، 1387.
گرجی، ابوالقاسم، مقالات حقوقی، چاپ نهم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1395.
محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه 3، بخش قضایی، چاپ هشتم، تهران، مرکز نشراسلامی، 1399.
محمدی، عمید ؛ صالحی مازندرانی، محمد؛ زاهدی، مهدی، حمایت از حق شهرت در پرتو حقوق مالکیت فکری با رویکرد، مجله پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره بیست و یکم، شماره سوم، پاییز 1396.
مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران، مدرسه امام علی بن ابی طالب،1379.
میرشکاری، عباس، «بهره برداری تجاری از شهرت درگذشتگان»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره هشتاد و پنج،1398.
میرشکاری، عباس، «مبانی حمایت حقوقی از شهرت»، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی، شماره اول،1399.
منابع عربی
ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، جلد چهارم، چاپ سوم، قم، اسماعیلیان، 1367.
ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، جلد یازدهم، چاپ دهم، بیروت، دار صادر، ۱۴۱۴.
اراکی، محمد علی، کتاب البیع (للاراکی)، جلد اول، چاپ دوم، قم، موسسه اسماعیلیان، ۱۴۱۵.
امام خمینی، کتاب البیع، جلد اول، چاپ سوم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1421.
ایروانی، علی، حاشیه المکاسب(طبع قدیم)،جلد اول،چاپ سوم، قم، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1379.
جزایری، محمدجعفر، هدى الطالب فی شرح المکاسب، جلد سوم، چاپ سوم، قم، موسسه دار الکتاب (الجزائری)، 1416.
حسینی حایری، کاظم، فقه العقود، جلد اول، چاپ دوم، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۲۳.
حسینی شیرازی، محمد، ایصال الطالب الى المکاسب، جلد پنجم، چاپ چهارم، طهران، موسسه الاعلمی، 1412
حسینی مراغی، عبد الفتاح، العناوین الفقهیه، جلد دوم، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی،1417.
زبیدی، محمد بن محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، جلد پانزدهم، چاپ هفتم، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۴.
سبزواری، عبدالاعلی، مهذب الاحکام فی بیان الحلال والحرام، جلد بیست و یکم، چاپ سوم، قم، مؤسسة المنار، 1413.
سند، محمد، فقه المصارف و النقود، چاپ اول، قم، مکتبه فدک، 1428.
طریحی، فخر الدین بن محمد، مجمع البحرین، جلد پنجم، چاپ اول، طهران، موسسه البعته، 1414.
موحدى لنکرانی، محمد فاضل، القواعد الفقهیه، چاپ سوم، قم، مرکز فقه الائمه الاطهار (ع)، 1383.
منابع انگلیسی
Brown, Jeffrey J,» Defending The Right of Publicity«, Journal of intell Prop L Bull, No.10, 2006.
Czarnota, Paul, »The Right of Publicity In New York And California A Critical Analysis«, Ent Law Journal of, No. 19,2012.
Felcher, PL & Edward, Rubin, »The Descendibility of the Right of Publicity Is There Commercial Life After Death?«, Journal of YALE LJ, No.89, 2015
Gervais, d; martin l, Holmes, »fame property and identity the scope and purpose of the right of publicity«, Journal of fordham intell, No.81, 2018.
Jonathan, Kahn, »Bringing Dignity Back to LightPublicity Rights and the Eclipse of the Tort of Appropriation of Identity«, Cardozo Arts & Entertainment Law Journal,No.95, 1999,213.
Kalamadi, Sharada,» Intellectual Property and the Business of Sports Management«, Journal of Intellectual Property Rights, No. 17,2012
Lieberstein, MA, »Why a Reasonable Right of Publicity Should Survive DeathA Rebuttal«, Journal of BRIGHT IDEAS Fall,No.8, 2013.
Redish, M H; kelsey b, shust, »The Right Of Publicity And The First Amendment In The Modern Age Of Commercial Speech«, Journal of william & mary law review, No. 56, 2015.
Richard T,Karcher, »The Use of Players' Identities in Fantasy Sports Leagues Developing Workable Standards for Right of Publicity Claims, SSRN Scholarly Paper (Rochester NY)«, Journal of Social Science Research Network, No.111, 2007.
Schlegelmilch, J, »publicity rights in the U.K. And The U S A it is time for the United Kingdom To Follow America’s Lead«, Journal of Gonzaga Law Review Online, No. 1, 2016.
Wall, Anne,»Sports Marketing and the Law Protecting Proprietary Interests in Sports Entertainment Events«, Journal of Marq Sports L J,No.7,1996.
Whaley, Sean D, »I'm a Highway Star: An Outline for a Federal Right of Publicity«, Hastings Communications and Entertainment Law Journal (Comm/Ent)No. 31,2009 -2008.
اکبری,عباسعلی , غلامعلی زاده,محمد و سلامی,علیرضا . (1404). آثار مالی بودن حقوق ناشی از شهرت و انتقال پس از فوت شخص مشهور در حقوق ایران. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7(3), 123-138. doi: 10.22034/ejs.2024.460854.1821
MLA
اکبری,عباسعلی , , غلامعلی زاده,محمد , و سلامی,علیرضا . "آثار مالی بودن حقوق ناشی از شهرت و انتقال پس از فوت شخص مشهور در حقوق ایران", فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7, 3, 1404, 123-138. doi: 10.22034/ejs.2024.460854.1821
HARVARD
اکبری عباسعلی, غلامعلی زاده محمد, سلامی علیرضا. (1404). 'آثار مالی بودن حقوق ناشی از شهرت و انتقال پس از فوت شخص مشهور در حقوق ایران', فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7(3), pp. 123-138. doi: 10.22034/ejs.2024.460854.1821
CHICAGO
عباسعلی اکبری, محمد غلامعلی زاده و علیرضا سلامی, "آثار مالی بودن حقوق ناشی از شهرت و انتقال پس از فوت شخص مشهور در حقوق ایران," فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7 3 (1404): 123-138, doi: 10.22034/ejs.2024.460854.1821
VANCOUVER
اکبری عباسعلی, غلامعلی زاده محمد, سلامی علیرضا. آثار مالی بودن حقوق ناشی از شهرت و انتقال پس از فوت شخص مشهور در حقوق ایران. مطالعات فقه اقتصادی, 1404; 7(3): 123-138. doi: 10.22034/ejs.2024.460854.1821