1
دانشجوی دکتری گروه حقوقی خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
2
دانشیار گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
3
استادیار گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
10.22034/ejs.2024.463838.1845
چکیده
زمینه و هدف: در رسیدگی به اختلافات بورس اوراق بهادار مسأله نظارت پذیری آرای صادره از سوی هیأت داوری بهدلیل اثرگذاری وسیع بر حقوق عامه سرمایهگذاران مسأله کلیدی در تحقق عدالت قضایی است. پژوهش حاضر درصدد بررسی قابلیت ابطال داشتن آراء هیأت داوری بورس و اوراق بهادار توسط محاکم دادگستری در پرتو مبانی فقه القضا است. مواد و روشها: روش مقاله حاضر تحلیلی و توصیفی و ابزار انجام پژوهش نیز کتابخانهای است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر، ارجاعدهی مستند و امانتداری مبنا قرار گرفته است. یافتهها: اگرچه در قانون اوراق بهادار به صراحت از رسیدگی پژوهشی یا اعتراضی به این آرا سخنی به میان نیامده و آرای صادره را به دلیل عدم امکان رسیدگی مجدد در سازمان بورس قطعی اعلام و لازم الاجرا بودن آرا را حسب فلسفه سرعت در رسیدگی و احقاق حق فعالان بیان نموده است، ولی تمام این موارد دلیلی بر عدم نظارت بر آرای صادره نمیتواند باشد. حسب نص صریح قانون بازار اوراق بهادار عنوان این هیأت، عامدا و از روی تسامح، داوری نامیده نشده است؛ و صرفاً رسیدگی به اختلافات و نه دعاوی را به عهده این هیأت نهاده است و همچنین آئین یا رویه رسیدگی به اختلافات را بیان نکرده است و قوانین رسیدگی آئین دادرسی مدنی را برای آن کافی دانسته و دو عضو از سه عضو آن را افراد غیرقضایی تعیین نموده و بر هیچ گونه تفوقی بین آرای اعضای آن حکم نکرده است. نتیجه: مطابق رأی اخیر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، صدور رأی به اکثریت اعضای غیرقضایی را صحیح و مطابق قانون دانسته، نتیجه میشود که ماهیت حقوقی این هیأت، چیزی جز داوری مدنی مذکور در قانون آئین دادرسی مدنی نمیباشد. نتیجه اینکه کلیه احکام صادره توسط این هیأت همانند آرای صادره داوری مدنی قابل ابطال میباشد و طرح دادخواست ابطال آرای صادره هیأت داوری در محاکم عمومی، همان طریق نظارتپذیری مدنظر قانونگذار میباشد.
شمساللهی محسن، "ماهیت حقوقی و حدود صلاحیت هیأت داوری بورس"، فصلنامه بررسیهای بازرگانی، شماره 105، بهمن و اسفند 1399.
حسینی، سید محمد امین، "حدود صلاحیت هیأت داوری بورس امکانسنجی تجدیدنظرخواهی از آرای هیأتداوری بورس"، فصلنامه رأی (مطالعات آرای قضایی)، دوره 11، شماره 40، 1401.
رحمتیوند، علی، "مراجع قضایی و شبه قضایی"، مجله علمی تخصصی پژوهش در فقه و حقوق (سال اول)، شماره 1، پاییز 1395.
شنهیایی، احمد، "نقد رویه دادگاهها مبنی بر عدم قابلیت اعتراض به آراء هیأتداوری بازار اوراق بهادار"، 74/ فصلنامه رأی: مطالعات آرای قضایی، شماره 11، تابستان 1394.
حسینی، سید محمد امین، "حدود صلاحیت هیئت داوری بورس و امکان سنجی تجدیدنظرخواهی از آراء هیئت داوری بورس"، 126/ فصلنامه رأی: مطالعات آرای قضایی، شماره 33، زمستان 1399.
شکری، محمد، ایرانشاهی، علیرضا، تقی زاده، ابراهیم، امکان سنجی اعتراض به آرای هیأتداوری بورس؛ دیوان عدالت اداری یا محاکم دادگستری"، فصلنامه حقوق اداری، 1398.
سلطانی، محمد، "صلاحیت هیأتداوری موضوع قانون بازار اوراق بهادار"، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 16، شماره 153، 1392.
ریحانی، علیرضا، "مرجع ذیصلاح در رسیدگی به درخواست ابطال رأی داوری در قانون بازار اوراق بهادار"، ماهنامه بورس، شماره 128 و 129، 1394.
قاسمی حامد، عباس، براری چناری، یوسف، جهانیان، مجتبی، "بررسی داوری اجباری اختلافات حوزه بازار اوراق بهادار با نگاهی به آراء هیأت داوری (تحلیل ماده 36 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384) و پیشنویس قانون ارتقای بازار سرمایه کشور"، 1400.
صادقی، محمد، صادقی مقدم، محمد حسن، صالحی، علی اصغر، "مرجع صلاحیت دار حل اختلافات در بازار سرمایه ایران"، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 45، شماره 2، تابستان 1394.
میرزایی منفرد، غلامعلی، حقوق بازار اوراق بهادار بخش اختلافات، نشر میزان، 1390.
سوادکوهی، سام، هیأت داوری بازار اوراق بهادار، تهران: انتشارات اطلاع رسانی و خدمات بورس، 1388.
سایت و آراء قضایی
شعبه 27 دادگاه عمومی مجتمع قضایی شهید بهشتی، 1389، "دادنامه شماره 8909970228700759"،
شعبه 3 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، 1389، "دادنامه شماره 120".
شعبه 40 دادگاه عمومی مجتمع قضایی صدر، 1389، "دادنامه شماره 8909972160500739".
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، 1402، "دادنامه شماره 1402313900015238857"، خواسته ابطال ماده 44 آئین رسیدگی به اختلافات در هیأت داوری بورس و اوراق بهادار
مجلس شورای ملی، (1345)، "قانون تأسیس بورس اوراق بهادار"، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، جلد 6، شماره صفحه 3403
مجلس شورای اسلامی، (1384)، "قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران"، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران
جهان صنعت، شماره 5358، 13/07/1402، "قانون بی پایه و اساس بورس ابطال شود