فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

نقش سازمان‌های غیردولتی در تحقق مسئولیت دولت‌ها در زمینه توسعه اقتصادی در فقه و حقوق

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تخصصی رشته حقوق بین الملل عمومی ، دانشکده حقوق، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران
2 استادیارگروه حقوق ، دانشکده حقوق، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران .
3 دانشیار گروه حقوق ، دانشکده حقوق، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران .
10.22034/ejs.2024.455958.1791
چکیده
زمینه و هدف: سازمان‌های غیردولتی در حال حاضر جایگاه عمده‌ای در توسعه پیدا کرده‌اند؛ زیرا سازمانهای مذکور می‌توانند با ایفای نقش‌های مختلف بخش دولتی را در امور توسعه یاری دهند و به طور مؤثری در فرآیند توسعه عمل کنند. بر همین اساس هدف مقاله حاضر نقش سازمان‌های غیردولتی در تحقق مسئولیت دولت‌ها در زمینه توسعه اقتصادی در فقه و حقوق است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده ‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: از منظر فقهی، دولت مسئول و متعهد به توسعه اقتصادی است. از این منظر، ایجاد اشتغال، عمران و آبادی، ایجاد ثبات اقتصادی، ایجاد عدالت و عدم تبعیض و توازن اقتصادی و تنظیم بازار مهمترین مسئولیت‌های دولت در فرایند توسعه اقتصادی است. سازمان‌های غیردولتی از مستحدثات فقهی است؛ اما در فقه در خصوص نقش و مشارکت مردم در توسعه اقتصادی در آیات و روایات تأکید زیادی شده است که این مشارکت در عصر حاضر می‌تواند در قالب سازمان‌های غیردولتی انجام شود. از منظر حقوقی نیز در اصول مختلف قانون اساسی و برنامه‌های پنج سال توسعه، وظیفه دولت در توسعه اقتصادی و ضرورت مشارکت مردم در این زمینه تصریح شده است.
نتیجه: با توجه به رویکرد مثبت فقه و حقوق نسبت به مشارکت مردم در توسعه اقتصادی، لازم است زمینه حضور فعال سازمان‌های غیردولتی جهت ایفای نقش تاثیرگذار در توسعه اقتصادی فراهم گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • باهر، حسین، نقد و بررسی اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران، انتشارات انجمن خدمات اسلامی، 1358
  • جهانیان، رمضان، «توسعه مشارکت دانشجویان در دانشگاه»، مجله پژوهش­های مدیریت، شماره هشتاد و چهار، 1389.
  • خسروشاهی، پرویز، «ارزیابی عملکرد برنامه‌های توسعه‌ای»، تهران، ارائه شده در اولین همایش منطقه‌ای دبیرخانه‌ی مجمع تشخیص مصلحت نظام و دانشگاه آزاد اسلامی در زمینه چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404، 1387.
  • خلیلیان، محمد جمال، اسلام و توسعه، چاپ دوم، تهران، نشر مرکز مطالعات و پژوهشهای فرهنگی حوزه علمیه، 1384
  • خلیلیان، محمد جمال، اصول اقتصادی قانون اساسی با نگاهی به توسعه پایدار، چاپ دوم، قم، موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان، 1387.
  • رزاقی، ابراهیم، الگویی برای توسعه اقتصادی ایران، چاپ دوم، تهران، نشر توسعه،1373.
  • شاپرا، محمد، مطالعاتی‌ در اقتصاد اسلامی، ترجمة‌ محمدجواد مهدوی، چاپ اول، مشهد، انتشارات آستان‌ قدس‌ رضوی، 1378.
  • شیراسب، راحله، «خدمات شهری در گروه جلب مشارکت مردمی»، ماهنامه شهرداری‌ها، شماره سوم، 1382.
  • صدر، سید محمدباقر، صوره عن اقتصاد المجتمع الاسلامی، چاپ سوم، قم، انتشارات خیام، 1399.
  • صدر، سیدمحمدباقر، اقتصادنا، چاپ دوم، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1375.
  • صدیق اورعی، غلامرضا، «اسلام و توسعه‌ی اقتصادی»، تهران، سمینار ملی فرهنگ و توسعه، ۱۳۹۰
  • العسل، ابراهیم‌، توسعه‌ در اسلام، ترجمة‌ عباس‌ عرب‌مازار، چاپ اول، مشهد، انتشارات آستان‌ قدس‌ رضوی، 1378.
  • قدیری معصوم، مجتبی و نجفی‌کانی، علی‌اکبر، «برنامه‌های توسعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تاثیرآن بر نواحی روستایی»، نشریه پژوهش‌های جغرافیایی، شماره پنجم، بهار 1382.
  • کدیور، محسن، نظریه‌های دولت در فقه شیعه، چاپ اول، تهران، نشر نی،1376.
  • یور، فدریکو، «شهرهای آینده و آینده نوع بشری»، نشریه پیام بوسسنکو، شماره سیصدو شانزده، 1376.
  • مطهری، مرتضی، اسلام‌ و مقتضیات‌ زمان، چاپ دوم، قم، انتشارات‌ صدرا، 1361.
  • موسوی­خمینی، سیدروح اله، صحیفة‌ نور، جلدسوم- هفتم و یازدهم، چاپ چهارم، تهران، وزارت‌ فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی،
  • یزدی، محمد، قانون اساسی برای همه، چاپ اول، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1375.

منابع عربی

  • ابن خلدون، عبدالرحمن، مقدمه، ترجمه محمد پروین گنابادی، جلد سوم، چاپ ششم، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1366.
  • ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، چاپ پنجم، قم، نشر آل علی (ع)، 1382.
  • بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، جلد اول، چاپ دوم، بیروت، دارالفکر، 1422/1380.
  • بلاذری، احمد بن­یحیی،أنساب الأشراف، ­تحقیق سهیل زکار، جلد دوم، چاپ اول، بیروت، دارالفکر، 1417.
  • حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه، جلد دوازدهم، چاپ نهم، بیروت، موسسه آل البیت، 1409.
  • شریف رضی، محمد بن حسین، نهج‌البلاغه، تصحیح صالح صبحی، چاپ ششم، قم، نشرهجرت، ۱۴۱۴.
  • علامه حلی، حسن­بن­یوسف­، تذکرةالفقهاء، جلد اول، جاپ هشتم، قم، مؤسسه آل­البیت، 1414.