فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

تاثیر منشاء دین بر اسناد تجاری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
2 استادیار گروه حقوق، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار گروه حقوق و روابط بین الملل، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
10.22034/ejs.2024.455389.1789
چکیده
زمینه و هدف: اسناد تجاری وسیله پرداخت دین منشاء است که این دین خود ناشی از یک رابطه حقوقی پایه ایجاد شده است؛ البته صدور سند تجاری به معنی ایجاد دین جدید نمی‌باشد و از سوی دیگر صرف تسلیم سند تجاری به دارنده آن به معنی ایفاء دین منشا محسوب نمی‌گردد و قرارداد منشاء صدور سند تا زمان وصول وجه سند به اعتبار خود باقی می‌ماند. در نوشتار حاضر به بررسی رابطه دین منشاء با اسناد تجاری و اصول حاکم و استثنائات وارد بر آنها پرداخت شده و مباحث نظری و کاربردی در این حوزه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد پس از صدور و تسلیم سند تجاری قرارداد منشاء همچنان به اعتبار خود باقی است؛ لذا هنگام مراجعه دارنده سند تجاری به ید ماقبل خود، ایرادات معاملاتی مربوط به طرف مستقیم به طور متقابل، قابلیت استناد دارد اما نسبت به دارنده ثالث که دارای حسن نیت است، مسموع نمی‌باشد.
نتیجه: نتیجه اینکه  در حقوق تجارت و رویه قضایی این موضوع مورد پذیرش قرار گرفته که در صورت گردش سند تجاری، تعهد ناشی از سند تجاری، از منشاء صدور دین آن جدا می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسفندیاری، احمد، «حدود تفکیک پذیری رابطۀ سندی از رابطۀ اولیه در حقوق اسناد تجاری با رویکرد فقهی»، مجله مطالعات فقه اقتصادی، سال سوم، شماره دوم، تابستان 1400.
اسکینی، ربیعا، برات- سفته- قبض انبار- اسناد در وجه حامل و چک، چاپ نهم، تهران، انتشارات سمت، 1384.
امامی، اسدالله، حقوق تعهدات (بررسی تاریخی- تحلیلی و تطبیقی تعهدات)، چاپ اول، تهران، انتشارات میزان، 1398.
امیری‌قائم‌مقامی، عبدالمجید، حقوق تعهدات (کلیات حقوق تعهدات - وقایع حقوقی)، جلد اول، چاپ سوم، تهران، انتشارات میزان، 1385.
انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی، دانشنامه حقوق خصوصی،جلد اول، چاپ اول، تهران،محراب فکر، 1384.
جّر، خلیل،فرهنگ لاروس( عربی به فارسی)، ترجمه حمید طبیبیان، جلد اول، چاپ شانزدهم، تهران، امیرکبیر، 1386.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، فرهنگ عناصر شناسی، چاپ اول، تهران،انتشارات گنج دانش، 1382.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد سوم، چاپ سوم، تهران،انتشارات گنج دانش، 1381.
جعفرى لنگرودى، محمد جعفر،حقوق تعهدات، چاپ چهارم، تهران، انتشارات گنج دانش، 1378.
جنیدی، لعیا؛ شریعتی‏نسب، صادق، «وصف تجریدی در حقوق ایران با تأکید بر رویه قضایی»،  فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی دانشگاه تهران، شماره اول، 1392.
دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، جلد اول، چاپ دهم،تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1385.
زندی، محمدرضا، رویه قضایی دادگاههای تجدید نظر استان تهران، چاپ اول، تهران،انتشارات جنگل/ جاودانه، 1388.
ستوده تهرانی، حسن، حقوق تجارت، جلد دوم، چاپ اول، تهران، انتشارات دادگستر، 1374.
سکوتی‌نسیمی، رضا، مباحثی تحلیلی از حقوق اسناد تجاری، چاپ سوم، تهران،انتشارات مجد، 1397.
سنهوری، عبدالرزاق، دوره حقوق تعهدات(منابع تعهدعقد، قواعد عمومی قراردادها)، ترجمه محمدحسین دانش‌کیا و سید مهدی دادمرزی، جلد اول، چاپ اول، قم، دانشگاه قم، 1382.
شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، جلد اول، چاپ پنجم، تهران، انتشارات مجد، 1385.
صقری، محمد، حقوق بازرگانی اسناد، چاپ اول، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1380.
عالی پناه، علیرضا؛ احمدی مجدآبادی فراهانی، سمیه، «نظریۀ سقوط تعهدات منشا با امضای اسناد تجارتی»، مجله فقه و حقوق خصوصی، شماره پنجم، بهار و تابستان 1399.
عبدی پور فرد، ابراهیم، حقوق تجارت(حقوق ورشکستگی)، جلدچهارم،  چاپ دوم، تهران،انتشارات مجد، 1398.
عبدی پور فرد، ابراهیم، مباحثی تحلیلی از حقوق تجارت (اوراق تجاری- بورس و اوراق بهادار- حق کسب یا پیشه یا تجارت)،چاپ ششم، تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1395.
عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، چاپ ششم، تهران،انتشارات امیرکبیر، 1375.
فتوحی راد، علی، بررسی تطبیقی اصل بقای رابطه حقوقی منشاء در اسناد تجاری خاص از منظر  قتصادی، همایش ملی مطالعات بنیادین فقهی،حقوقی؛ نظریه ها، رویکردها، چالش ها، مشهد، 1401.
فخاری، امیرحسین، اندیشه‌های حقوقی(حقوق تجارت)، چاپ اول، تهران،انتشارات مجد، 1387.
قاسم زاده، مرتضی، حقوق مدنی( اصول قراردادها و تعهدات)، چاپ اول، تهران،انتشارات دادگستر، 1383.
کاتوزیان، ناصر، نظریه عمومی تعهدات، چاپ چهارم، تهران، بنیاد حقوقی میزان، 1386.
کاویانی،کوروش، حقوق اسناد تجاری، چاپ اول، تهران،انتشارات میزان،1383.
محقق داماد،سیدمصطفی، نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی، چاپ سوم، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1388.
مرکز استخراج و مطالعات رویه قضایی کشور، مجموعه آرای قضایی دادگاه‌های تجدید نظر استان تهران حقوقی، چاپ اول،انتشارات مرکز مطبوعات و انتشارات، 1394.
معین، محمد، فرهنگ معین، چاپ سوم، تهران،انتشارات زرین، 1386.
هاشمی‌شاهرودی، محمود. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد اول، چاپ اول، قم، نشر موسسه دایره المعارف فقه اسلامی، 1382.
دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 25
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1404
صفحه 113-130