فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

دشوار شدن اجرای تعهد در قرارداد تجاری مبتنی بر شرط تعدیل با رویکردی بر فقه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران
10.22034/ejs.2024.483399.1962
چکیده
زمینه و هدف: قراداد اساسی­ ترین ابزار دولت برای إعمال امور حاکمیتی و تصدی‌گری به شمار می­رود. صحبت درباره تعدیل قرارداد زمانی معنا پیدا می­کند که تعادل و برابری تعهدات مربوط به قرارداد، مخدوش شده باشد. از جمله مواردی که این پیامد را به ­دنبال دارد، افزایش نرخ ارز، نوسان اوضاع اقتصادی، افزایش بی‌ سابقه قیمت کالا و خدمات و کاهش ارزش پول ملی و به عبارتی، دشوار شدن اجرای تعهد در قرارداد است. تحقیق حاضر در تلاش است تا در زمینۀ دشوار شدن اجرای تعهد در قرارداد تجاری مبتنی­ بر شرط تعدیل با رویکردی بر فقه به مطالعه و بررسی بپردازد.
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی – تحلیلی است و روش جمع ­آوری اطلاعات به صورت کتاب­خانه ­ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانت­داری، صداقت، بی­طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافته ها: در حقوق ایران، تعدیل در قراردهایی که شرط تعدیل بیش ­بینی نشده نیز جریان می ­یابد، که از آن با عنوان تعدیل قانونی یاد می­شود.
نتیجه: دشوار شدن اجرای تعهد در قرارداد تجاری ممکن است به تعدیل شرایط قرارداد و بازنگری در آن منجر شود، به‌طوری ‌که در نهایت بتوان به توازن حقوق طرفین دست یافت و از بروز اختلافات و دعاوی جلوگیری کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- امام، سید محمدرضا، بررسی تطبیقی عقود، دانشگاه تهران، ۱۳۷۵.
- انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی، دانش­نامة حقوق خصوصی، تهران، انتشارات محراب فکر، ۱۳۸۶.
- بیگدلی، سعید، تعدیل ‌قرارداد، تهران، انتشارات میزان، ۱۳۸۸.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، انتشارات کتاب­خانة گنج دانش، ۱۳۷۸.
- حکمت، محمد علی، تاثیر تغییر اوضاع و احوال در اعتبار معاهدات و قراردادهای بین المللی، مجله حقوق، شماره‌۳، زمستان 1364.
- سیاح، احمد، لغت‌نامه یا فرهنگ بزرگ جامع نوین، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۶۵.
- شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات مجد، ۱۳۸۰.
- طاهری، حبیب الله، قواعد فقه، قم، چاپ اول، دفتر نشر وابسته به جامعة مدرسین قم،  1387.
- کاتوزیان، ناصر، ضمان قهری و مسئولیت مدنی، دانشگاه تهران، ۱۳۷۰.
- کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، تهران، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، ۱۳۸0.
- کاتوزیان، ناصر، مقدمة علم حقوق و مطالعة تطبیقی در نظام حقوقی ایران، تهران، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، ۱۳۸۴.
- محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه(بخش مدنی)، تهران، چاپ بیست­وهشتم، مرکز نشر علوم اسلامی، 1383.
- مزارعی، علی، تئوری عدم پیش‌بینی و تعدیل قرارداد، تهران، انتشارات مجد، ۱۳۹۴.
- مصطفوی، محمد کاظم، القواعد، قم، چاپ سوم، مؤسسة نشر اسلامی،  1417ق.
- میرزایی، نجفعلی، فرهنگ اصلاحات معاصر، قم، للطباعة و النشر دار الاعتصام، ۱۳۷۷ش.
-نفیسی، علی­اکبر، فرهنگ نفیسی، چاپ انتشارات مروی، بی­تا.
- هاشمی، محمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران، چاپ ۱۵، نشر میزان، 1386.
- یثربی، علی محمد، قواعد فقه استدلالی، تهران، چاپ اول، انتشارات جهاد دانشگاهی، 1385.
منابع عربی
- ابن منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق.
- ابن فارس، احمد، معجم‌ مقاییس اللغة، به تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم، مکتب­الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
- بجنوردی، میرزا حسین، القواعد الفقهیه، قم، انتشارات مؤسسة اسماعیلیان، ۱۴۱۰ ق.
- حسینی زبیدی، سید محمد مرتضی، تاج العروس من جواهرالقاموس، علی شیری، اول، بیروت، دارالطباعه و النشر و التوزیع، ۱۴۱۴ق.
- ذهنی تهرانی، جواد، المباحث الفقیه فی شرح الروضه البهیه، چاپ اول، انتشارات وجدانی، قم، 1405ق.
- عاملی(شهید ثانی)، زین الدین ابن علی،  مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام، قم، چاپ اول، مؤسسة معارف اسلامی، 1414ق.
- فراهیدی، خلیل بن‌احمد، کتاب‌العین، المخزومی مهدی، السامرائی، ابراهیم می جاء دار و مکتبة الهلال، بی­تا.
- فیومی، احمدبن محمد، المصباح المنیر، قم، انتشارات هجرت، ۱۴۲۵ ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، القاعده الفقهیه، قم، چاپ اول، مدرسه‌ی امام امیر مومنین،  1411ق.
- نراقی، احمدبن محمد مهدی، عوائدالایام، چاپ‌ اول، مرکز نشر مکتب اعلام اسلامی، قم،۱۴۱۷ق.