فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مرزهای سیاسی از منظر فقهی با تأکید بر تمامیت ارضی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد پردیسان قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد پردیسان قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
10.22034/ejs.2024.428820.1622
چکیده
زمینه و هدف: مرز و تمامیت ارضی از پدیده‌های عصر حاضر است که نیازمند بررسی از منظر فقهی است. هدف مقاله حاضر بررسی مرزهای سیاسی از منظر فقهی با تأکید بر تمامیت ارضی است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری درگردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌ شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: در نگاه نخست می‌توان گفت مرزبندی‌های دنیای معاصر، هیچ مبنای شرعی و فقهی ندارند و آنچه بلاد اسلامی را از غیر آن جدا می‌کند عقیده و ایمان است؛ اما ادله مقبول و دلایل فقهی مختلفی برای پذیرش مرزهای جدید با خطوط مشخص، در فقه سیاسی وجود دارد که بر همه مسلمانان لازم است تا قوانین مربوط به مرزهای کنونی کشورهای اسلامی را محترم بشمارند. فقه اسلامی بنا به‌ ضرورت این حدود و مرزها را محترم دانسته و ادلة نقلی و عقلی و شواهد تاریخی مؤید آن می‌باشد.
 نتیجه: در نتیجه مرزهای سیاسی فعلی در فقه اسلامی مشروع بوده و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. و به استناد احکام اسلامی، تجاوز به مرزهای سیاسی، تجاوز به‌ حق دیگران است و می‌توان در مقابل آن اقدام نمود. دفاع از تمامیت ارضی و مرزهای سیاسی کنونی مشروع بوده و از فروعات مباحث مشروعیت مرزهای سیاسی کنونی در فقه اسلامی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- ابن خلدون، عبدالرحمن، مقدمة ابن خلدون. ترجمه محمد پروین گنابادی، چاپ سیزدهم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1391.
- حایری یزدی، مهدی، حکمت و حکومت، چاپ اول، تهران، انتشارات شاد،1378.
- دهقانی ­فیروزآبادی، سیدجلال، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت ،1388.
- سبحانی، جعفر، منشور جاوید، چاپ دوم، قم، مؤسسة امام صادق(ع)، 1375.
- شکوری، ابوالفضل، فقه سیاسی اسلام(اصول سیاست داخلی اسلام)، جلد دوم، چاپ اول، قم، نشر حر ،1383.
- شکوری، ابوالفضل، فقه سیاسی اسلام، چاپ سی­ام، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات حوزة علمیة قم ،1394.
- علیدوست، ابوالقاسم؛ مشکانی سبزواری، عباسعلی، «بررسی و تبیین ادلة مشروعیت مرزهای ملی و جغرافیایی»، مجلة مطالعات فقه سیاست، دوره یک، شمارة اول(پیاپی 1)، فروردین 1400.
- عمید زنجانی، عباسعلی، درآمدی بر فقه سیاسی، چاپ اول، تهران، مؤسسة انتشارات امیرکبیر، 1383.
- عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، چاپ اول، تهران، انتشارات امیرکبیر،1376.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، جلد سوم و چهارم، چاپ یازدهم، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، 1383.
- قرشی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، جلد دوم، چاپ ششم، تهران، دارالکتب الإسلامیه، 1371.
- کامران، حسن؛ زارعی، بهادر، «قلمرو مرزهای ملی در جهان اسلام از دیدگاه فقهای اسلامی»، نشریة جغرافیا، شمارة 3، 1383 .
- کدیور، محسن، نظریات دولت در فقه شیعه، چاپ اول، تهران، نشر نی،1376.
- مصباح یزدی، محمدتقی، اختیارات ولی ‌فقیه در خارج از مرزها، نشریة حکومت اسلامی، شمارة اول ،1375.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، جلد دوم- چهارم- هفتم و بیست­و­دوم، چاپ اول، تهران، دارالکتب الإسلامیه،1374.
- منصور، جهانگیر، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (قانون اساسی مصوب 1358)، چاپ شانزدهم، تهران، نشر دوران، 1382.
 
 
 
 
 
 
عربی
- ابن عربی، محمد بن عبدالله، احکام القرآن، بیروت، دارالکتاب العربی،1421
- ابن­منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، جلد دوم،، بیروت، دارصادر،1414.
- آمدی تمیمی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1366.
- حلی، حسن­بن یوسف بن المطهر، تذکرة الفقهاء، جلد نهم، بیروت، مؤسسه آل البیت (ع)،1408.
- راغب اصفهانى، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دارالعلم، 1412.
- شهید ثانی(عاملی)، زین‌الدین بن علی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، علی شیروانی و محمد مسعود عباسی، جلد پنجم، تهران، مؤسسة انتشارات دارالعلم، 1383.
- صدوق، ابوجعفر محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، جلد اول، قم، انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة قم، 1413.
- طباطبائی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد چهارم، قم: انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة علمیه،1386.
- طباطبائی، سید محمد حسین، ترجمه تفسیر المیزان، جلد چهارم، قم، دفتر انتشارات اسلامی،1376.
- طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن، مجمع‌البیان، جلد دوم، تهران، انتشارات ناصرخسرو، 1372.
- الطبرسی، میرزاحسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، جلد یازدهم، بیروت، مؤسسة آل البیت (ع) لاحیاء التراث، 1408. 
- طبری، محمد بن جریر،، تاریخ طبری، جلد دوم، بیروت، منشورات اعلمی،1404.
- طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن، المبسوط فی الفقه‌الامامیه، جلد پنجم، تهران، المکتبه ‌المرتضویه لاحیاء الاثار الجعفریه،1415.
- طوسی، محمدبن الحسن، تهذیب الاحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید (ره)، جلد دوم، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1412.
- عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من سیره نبی الاعظم، جلد سوم، بیروت، دارالهادی، 1416. 
- کاشانی، ملافتح‌الله، منهج الصادقین فی الزام المخالفین، جلد دوم، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1346.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر أخبار الائمه الاطهار، جلد دوم، بیروت، الوفاء، 1404.
- مجلسی، محمدباقر،، بحارالانوار الجامعه لدرر أخبار الائمه الاطهار، جلد پنجم، بیروت، دارالاحیا التراث العربی،1410.
- مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، جلد چهارم، تهران، دارالکتب الإسلامیه، 1424.
- موسوی خمینی، روح‌الله، تحریرالوسیله، جلد اول و سوم، النجف الاشرف، الاداب،1375.
- خمینی، روح‌الله، تحریرالوسیله، جلد اول، بیروت، سفارة الجمهوریة الاسلامیةالایرانیة،1407.
- نجفی(صاحب جواهر)، محمدحسن بن باقر، جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام، جلد بیست و یکم، بیروت، دار احیاء التراث العربی،1404.
- نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام،جلد بیست و یکم، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1981.
- واقدی، محمدبن عمر، المغازی، قم، مکتب‏الاعلام الاسلامی،1414.