فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مقایسه شروط پرداخت نفقه در نکاح دائم با منقطع از منظر فقه و حقوق اسلامی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
سمیه مقدسی کوزه کنانی 1
جلیل مقدسی کوزه کنانی 2
رضا الهامی 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و حقوق اسلامی، گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، آذربایجان غربی، ایران
3 استادیار گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، ایران
10.22034/ejs.2024.442924.1696
چکیده
زمینه و هدف: پرداخت نفقه یکی از مهم‌ترین موضوعات در روابط زوجین است؛ و تا آنجا اهمیت دارد که قانون‌گذار، مقررات خاصی برای آن وضع نموده است؛ لذا در این تحقیق به بررسی شروط عـدم پرداخت نفقه در نکـاح دائم و پـرداخت آن در نکاح منقطع پرداخته می شود.
مواد و روش: این مقاله از نوع توصیفی تحلیلی می‌باشد. مواد و داده‌ها کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب استفاده‌شد.
ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله اصالت متون، صداقتداری و امانتداری شده است.
یافته‌ها: شرایط پرداخت نفقه به نوع نکاح بستگی دارد. بطوریکه نفقه در نکاح دائم یکی از تکالیف شوهر است و مستند قانونی دارد (ماده 1106 قانون مدنی). در نکاح دائم، ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺻﻞ ﻋﻘﻼﯾﯽ و ﺷﺮﻋﯽ ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ اراده، زوﺟﯿﻦ می‌توانند ﺑﺮ اﺳﻘﺎط نفقه آﯾﻨﺪه توافق نمایند و در انفاق به زوجه، برخلاف نکاح دائم، در نکاح موقت زوج وظیفه‌ای در قبال پرداخت نفقه به زوجه ندارد؛ مگر آنکه ضمن عقد شرط شده باشد.
 نتیجه: شرط پرداخت نفقه در نکاح موقت موردپذیرش قانون‌گذار قرارگرفته، و در مورد آن اجماع وجود دارد. اصل حاکمیت اراده طرفین در قراردادها نیز تأییدکننده این نظر می‌باشد؛ اما در نکاح موقت، نفقه واجب نیست و در صورت شرط به پرداخت آن، تابع آثار نفقه در نکاح دائم نمی‌باشد.
کلیدواژه‌ها
نفقه
نکاح دائم
نکاح منقطع
شرط اسقاط
فقه و حقوق

موضوعات

  • امامی، میرسیدحسن، «حقوق مدنی»، جلد پنجم، چاپ نوزدهم، تهران، انتشارات اسلامیه، 1394.
  • امامی، میرسیدحسن، «حقوق مدنی»، جلد چهارم، چاپ بیست­و­سوم، تهران، انتشارات اسلامیه، 1394.
  • امامی، میرسیدحسن، «حقوق مدنی»، جلد سوم، چاپ چهل­و­یکم، تهران، انتشارات اسلامیه، 1394.
  • ایزدی فرد، علی اکبر، دهکلانی، محمد محسنـی، ادبـی، فیـروزجـایی رزاق، «وضعیت حقوقی شرط عدم نفقه در نکاح دائم»، نشریه آموزه‌های فقه مدنی، شماره 8، ص 3، 1392.
  • حلی، ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ، «اﻟﺠﺎﻣﻊ ﻟﻠﺸﺮاﺋﻊ»، ﻗﻢ، ﺳﯿﺪاﻟﺸﻬﺪاء اﻟﻌﻠﻤﯿﻪ، 1413 ه.ق.
  • خسروی، فاطمه، پورعبداله، کبری، و هاشمی نژاد، نسیبه، اشتراط نفقه در نکاح موقت. فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، 25(72 )، 161-187، 1399.
  • خوانساری، سید احمد، «جامع المدارک فی شرح المختصر النافع». تهران: مکتب الصدوق، 1418 ه ق.
  • خویی، سید ابوالقاسم،«منهاج الصالحین»، نشریه مدینه العلم، 1410 ه، ق.
  • دیانی، عبدالرسول، «حقوق خانواده»، چاپ اول، تهران، بنیاد حقوقی میزان، 1387.
  • رشیدی، آرزو و پارسا، فرزاد و حیدری، محمدعلی، «بررسی شرط عدم پرداخت نفقه در عقد نکاح از دیدگاه مذاهب اسلامی»، فصلنامه مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره: 3، شماره: 3، 1396.
  • رﻣﻠﯽ، ﺷﻤﺲاﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ، «ﻧﻬﺎﯾﺔ اﻟﻤﺤﺘﺎجاﻟﯽ ﺷﺮح اﻟﻤﻨﻬﺎج»، ﺑﯿﺮوت، دار اﻟﻔﮑﺮ. 1404 ه ق،
  • ﺳﺒﺰواری، ﻣﺤﻤﺪﺑﺎﻗﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪﻣﺆﻣﻦ، «ﮐﻔﺎﯾﺔ اﻻﺣﮑﺎم»، ﻗﻢ، دﻓﺘﺮ اﻧﺘﺸﺎرات اﺳﻼﻣﯽ، 1423 ه ق.
  • سهرابی، یاسر، «ﻗﻮاﻋﺪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻗﺮاردادها»، ﭼﺎپ ﭘﻨﺠﻢ، ﺗﻬﺮان، ﺷﺮﮐﺖ ﺳﻬﺎﻣﯽ اﻧﺘﺸﺎر، 1387.
  • ﺷﺮﯾﻒ، ﻋﻠﯽ، «ﻧﻔﻘﻪ و ﺗﻤﮑﯿﻦ در ﺣﻘﻮق ﺧﺎﻧﻮاده»، ﺗﻬﺮان، ﺑﺸﺎرت، 1367.
  • ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺟﺒﻌﯽ، زﯾﻦاﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ، «ﻣﺴﺎﻟﮏ اﻻﻓﻬﺎم اﻟﯽ ﺗﻨﻘﯿﺢ ﺷـﺮاﺋﻊ اﻻﺳـﻼم»، ﻗـﻢ، اﻟﻤﻌـﺎرف اﻻﺳـﻼﻣﯿﻪ، 1405 هـ، ج 5،1431 ه ق.
  • عاملی جبعی، طباطبایی حائری، «معالم الدین و ملاذ المجتهدین (قسم الاصول)»، 1418 هـ، ق.
  • قرطبی یوسف بن عبدلله، «الاستذکار الجامع لمذاهب فقهاء الامصار»، بیروت، دارالکتب العلمیه. 2000.
  • کاتوزیان، ناصر، «ﻣﻘﺪﻣﮥ ﻋﻠﻢ ﺣﻘﻮق»، ﭼﺎپ ﭼﻬﻞ­و ﭼﻬﺎرم، ﺗﻬﺮان، ﺷﺮﮐﺖ ﺳﻬﺎﻣﯽ اﻧﺘﺸﺎر،1400.
  • کاتوزیان، ناصر، «مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران»، چاپ هفتاد و نه تهران، شرکت سهامی انتشار. 1390.
  • کاتوزیان، ناصر، «دوره حقوق مدنی خانواده»، جلد اول، چاپ چهارم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1394.
  • ﮐﺎﺗﻮزﯾﺎن، ﻧﺎﺻﺮ،، «ﺣﻘﻮق ﻣﺪﻧﯽ: ﺧﺎﻧﻮاده»، ﺗﻬﺮان، ﺷﺮﮐﺖ ﺳﻬﺎﻣﯽ اﻧﺘﺸﺎر،١٣٨٧.
  • لطفی، اسدلله، «سلسله مباحث فقهی وحقوقی» جلد اول، چاپ دوم، تهران انتشارات خرسندی، 1392.
  • لطفی، اسدالله، «سلسله مباحث فقهی و حقوقی حقوق خانواده»، جلد اول، چاپ دوم، تهران، انتشارات خرسندی، 1392.
  • محقق داماد، سید مصطفی، «بررسی فقهی حقوقی خانواده، نکاح و انحلال آن»، انتشارات قم، 1387.
  • محمودی، سیده فاطمه، ایزدی فرد، علی اکبر، و مومنی، عابدین، «نفقه زوجه و مقاصد شریعت»، پژوهش­های فقه و حقوق اسلامی (فقه و مبانی حقوق اسلامی)، 1400.
  • مکارم شیرازی، «کتاب النکاح، استفتائات جدید»، قم، انتشارات مدرسه علی بن ابی طالب، ج 6، 1424 هـ ق.
  • مکارم شیرازی، «کتاب النکاح»، قم، انتشارات مدرسه علی بن ابی طالب. ج 5، 1424 هـ ق.
  • منصور، جهانگیر، «قانون مدنی»، تهران: نشر پیک فرهنگ، 1389
  • ﻣﻮﺳﻮی ﺧﻮﯾﯽ، ﺳﯿﺪاﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ، «ﻣﺼﺒﺎح اﻟﻔﻘﺎهﻪ»، جلد 1، ص 1، 1278.
  • ﻧﺠﻔﯽ، ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻦ، «جواهراﻟﮑﻼم ﻓـﯽ ﺷـﺮح ﺷـﺮاﺋﻊ اﻻﺳـﻼم»، ﭼـﺎپ دوم، ﺗﻬـﺮان، اﻟﻤﮑﺘﺒـﺔ اﻻﺳـﻼﻣﯿﻪ، ج 31. 1366.
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
دوره 6، شماره 3 - شماره پیاپی 22
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1403
صفحه 87-100