فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

قلمرو تقنینی و فقهی معامله با حق استرداد و بیع شرط در حقوق ایران و مصر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد گرگان، گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
2 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
3 استادیار گروه حقوق ، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان ، ایران.
10.22034/ejs.2024.434931.1659
چکیده
زمینه و هدف: قلمرو تقنینی و فقهی بیع شرط و حق استرداد را می­توان در قوانین و متون فقه امامیه و حنفی بررسی کرد. در مورد بیع شرط و حق استرداد نظرات متفاوتی وجود دارد؛ که حاکی از دو نظر یکسان و متفاوت بودن این شرایط و احکام می­باشد و از نظر فقه و حقوق، دیدگاه تفاوت پذیرفته شده است.
 
مواد و روش: روش این پژوهش توصیفی تحلیلی است.
 
ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله اصالت متون، صداقتداری و امانتداری رعایت شده است.
 
یافته­ها: قلمرو موضوع در حقوق ایران مطابق قوانین مدنی، ثبت، فقه امامیه و در حقوق مصر، مطابق قانون مدنی و فقه حنفی می­باشد.
 
نتیجه: قلمرو تقنینی در حقوق ایران در ماده 33 و 34 قانون ثبت، مدنی و رویه قضایی است؛ و در حقوق مصر در قانون مدنی وجود دارد. در حقوق مصر حق استرداد، چون مشتری مالک مبیع نمی‌شود، می‌بایست آن را رد نماید و بایع بدون رعایت مدت، حق استرداد و حق مطالبه مبیع را دارد. در حقوق ایران، طبق قانون ثبت، این بیع در زمره احکام رهن است؛ اما معامله با حق استرداد با احکام رهن تفاوت­های اساسی­ دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- ابهری، حمید؛ افچنگی، زینب، 1388، مفهوم و ماهیت و آثار شرط انفساخ در حقوق ایران، تهران، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، س1، ش1.
- ابن براج، قاضی، 1411، جواهر الفقه، قم، جامعه مدرسین.
- ابن خوجه، محمد حبیب، 1412، الوفاء بما یتعلق ببیع الوفاء، مجله مجمع الفقه الاسلامی، ش 7.
- البحرانی، ابن تیمیه، 1408، الغتاوی الکبری، بیروت، دارالکتب العلمیه، ج3.
- انصاری، سید مرتضی، 1429، کتاب المسائل، قم، مجمع الفکر الاسلامیه، ج5.
- ایلخانی‌پور، فرشته، عبدالله، بهمن‌پوری، جایگاه بیع شرط و معاملات با حق استرداد با رویکردی در قانون مدنی، اولین هماش ملی علوم اجتماعی، علوم تربیتی، روانشاسی و امنیت اجتماعی، 1396.
- بحرانی، ابن تیمیه، 1408، الغتاوی الکبری، بیروت، دارالکتب العلمیه، ج3.
- حلی، حسن بن یوسف، بی تا، تذکره الفقهاء، بیروت، مکتبه الرضویه لاحیاء الآثار الجعفریه، ج1.
- زیلعلی، عثمان بن علی، 1315، تبیین الحقائق شرح کنز الدقائق و حاشیه الشلبی، قاهره، المطبعه الکبرى الأمیریه، ج5.
- سنهوری، عبدالرزاق احمد، 1381، التزام در قانون مدنی مصر، ترجمه مهدی رشوند، قم، مجله اندیشه صادق، ش89 .
- صالح، بکیر، 1368، خصائص الالتزام، قاهره، نشریه الازهر، ج20، ش 3.
- صفری، اسفندیار؛ صادقی، علی، 1401، بررسی تطبیقی مشروعیت بیع وفا (بیع شرط) در فقه حنفی و فقه امامیه، فقه مقارن، دوره10، ش19.
- صفری، اسفندیار، صادقی، علی، بررسی تطبیقی مشروعیت بیع وفا (بیع شرط) در فقه حنفی و فقه امامیه، دو فصلنامه علمی فقه مقارن، سال دهم، شماره 19، 1401.
- طالبی، علی، ابراهیمیان، نجات الله، امینی، منصور، بیع شرط در مواد 458 تا 463  قانون مدنی را در کنار ماده 33 به بعد، فصلنامه مطالعات بین المللی، دوره 19، شماره 4، پیاپی 76، 1402.
- کاسانی، ابوبکر بن مسعود،1408، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، بیروت، دارالکتب العلمیه، ج5.
- کنعانی، محمدطاهر؛ فرحزادی، علی اکبر، 1391، مطالعه تطبیقی شرط فاسخ و آثار آن، س 45، ش1.
- مبلغی، احمد؛ آبین، علیرضا؛ جمشیدیان، مهرداد، 1393، بیع شرط در فقه مذاهب اسلامی، دانشگاه مذاهب اسلامی، دوره 2، ش4.
- محقق کرکی، علی بن حسین، 1408، جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ج4.
- یادگاری، محمدعلی، 1379، نگاهی اجمالی به ماده 34 اصلاحی قانون ثبت اسناد و املاک و ضرورت اصلاح آن، کانون، ش21.
 
 
- مصری، ابن نجیم، زین­‌الدین بن ابراهیم، بی تا، الأشباه و النظائر علی مذهب ابی‌حنیفه النعمان، بیروت، دارالکتاب الاسلامی، ج6.
- نجفی، محمدحسن، 1367، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج23.
دوره 6، شماره 3 - شماره پیاپی 22
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1403
صفحه 233-248