فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مبانی فقهی حقوقی حمایت مالی از زنان سرپرست خانوار و خلاهای تقنینی آن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 استاد گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
3 دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
10.22034/ejs.2024.437235.1676
چکیده
زمینه و هدف: زنان سرپرست خانوار از جمله اقشار آسیب­ پذیر جامعه می­باشند که حمایت از آنها ضرورت دارد. در مقاله حاضر تلاش شده است راهکارهایی که با آموزه­ های فقهی تناسب دارد در جهت حمایت مادی از این قشر ارائه گردد.
مواد و روش ­ها: مقاله حاضر توصیفی- تحلیلی و با رویکرد مسأله محور بوده و با مراجعه به منابع کتابخانه­ای نگاشته شده است.
ملاحظات اخلاقی: در نگارش این مقاله صداقت و امانت­داری رعایت گردیده و از منابع اصیل و دست اول استفاده شده است.
یافته ­ها: دولت اسلامی می­تواند با بهره­گیری از پتانسیل و ظرفیت ­های فقه حکومتی و پویا، راهبردهایی را در جهت حمایت مالی از زنان سرپرست خانوار اتخاذ نموده و از این رهگذر از این قشر آسیب­پذیر حمایت به عمل آورد. یافته‌های تحقیق نشان از آن دارد این قوانین به تنهایی نتوانسته است اقتضائات و الزامات مقرر در اصول قانون اساسی را تأمین کند و احتیاج به تصویب قوانین مکمل دیگری در حوزه اجرا  است. تدوین یک نظام حقوقی خاص حمایتی کارآمد مهمترین راهکار برون رفت از مشکلات حقوقی زنان سرپرست خانوار می­باشد.
نتیجه­: در نظر گرفتن سازوکارهایی برای بیمه زنان سرپرست خانوار، لحاظ مقرری از بیت­ المال و بودجه عمومی، پرداخت دستمزد عادلانه و همچنین اعطای سرپرستی فرزندان به زنان خانوار، می­تواند اقسام حمایت­ های قانونگذار از این قشر به شمار رود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • بختیاری، آمنه؛ محبی، سیده فاطمه، « حکومت و زنان سرپرست خانوار»، فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، شماره سی و چهارم،1385.
  • جعفری لنگرودی، محمد، «تحلیل حقوقی وضعیت حقوقی زنان سرپرست خانوار در ایران»، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، شماره بیست ویکم، 1389.
  • جمالی‌زاده، مریم؛ ملاحسینی، زهرا، «بررسی حقوق زنان در قوانین و مقررات کشورهای عضو سازمان ملل متحد»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، شماره یکصد و پانزدهم،1399.
  • حسن پور، اکبر؛ ابطحی، سیدامیر رضا؛ عزیزپور لیندی، عبدالصمد؛ داداشی امیر، مژگان؛ شناسایی و اولویت‌بندی راههای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار، مجله: رفاه اجتماعی، شماره هشتادم، بهار 1400 .
  • دراهکی، احمد؛ نوبخت، رضا، «بررسی وضعیت اقتصادی و اجتماعی زنان سرپرست خانوار ایرانی (یک آنالیز ثانویه)»، نشریه پایش، شماره چهارم، 1400.
  • رحمانی، زهرا؛ جعفری لنگرودی، محمد، «تحلیل حقوقی وضعیت حقوق زنان در قانون مدنی ایران»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، شماره نود و سوم، 1396.
  • رضایی، مینو، «تحلیل حقوقی عدم تساوی در اجرای حقوق زنان سرپرست خانوار»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوقی، شماره هفتاد و ششم،1395.
  • سعدی، حشمت‌الله، «نقش کسب و کارهای کوچک در تأمین نیازهای اساسی زنان سرپرست خانوار روستایی در استان همدان»، نشریة تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی، شماره دوم، 1392.
  • شفیعی، راغبه، «تحلیل حقوقی وضعیت حقوقی زنان سرپرست خانوار در ایران»، رسالۀ دکتری، تهران، دانشگاه شهید بهشتی،1389.
  • شیرزاد، کبری، «بررسی عوامل موثر بر میزان توانمندی زنان سرپرست خانوار شهرستان ورامین»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی استاد محمد زاهدی اصل، تهران، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی،1389.
  • عبادی، شیرین، حقوق زن در قوانین ج.ا.ا.، چاپ اول، تهران، انتشارات گنچ دانش،
  • علیزاده، سمیه، «بررسی وضعیت حقوقی زنان سرپرست خانوار در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، شماره چهل و یکم،1397.
  • قاسمی، محمد، «بررسی حقوق زنان سرپرست خانوار در ایران»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، شماره پنجاه و یکم،1390.
  • قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، جلد چهارم، چاپ دوم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1391.
  • قوامی، هادی، «بررسی مقایسه ای زنان سرپرست خانوار خود اشتغال و زنان سرپرست خانوار دستمزد و حقوق بگیر در نقاط شهری ایران»، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره هفتاد و دوم،1385.
  • کردزنگنه، حعفر؛ اقبالی، علیرضا؛ بررسی وضعیت اشتغال زنان سرپرست خانوار در ایران، مجله جمعیت، شماره نود هفت و نود هشت، پاییز و زمستان
  • نجفی، مرضیه؛ وثوق‌نیا، محمدرضا، «بررسی تطبیقی حقوق زنان در قوانین و مقررات کشورهای عضو اتحادیۀ اروپا»، فصلنامۀ پژوهش‌های حقوق تطبیقی، شماره هفتم، 1396.
  • نقی‌زاده، مهدی، «بررسی تطبیقی وضعیت حقوق زنان سرپرست خانوار در ایران و کشورهای منتخب»، فصلنامۀ مطالعات تطبیقی حقوقی، شماره هفدهم،1391.
  • وزیری، مجید؛ حسینی، حامد، «ضرورت حبس زدایی زنان بزهکار سرپرست خانوار در فقه و حقوق ایران»، مجله مطالعات فقه اقتصادی، شماره اول،1398.
  • هاشمی، سید محمد، بررسی مفاهیم عدالت- مساوات از دیدگاه ق.ا.ج.ا. ا. ، حزوه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشکده دانشگاه شهید بهشتی ،1381.
  • هاشمی، سید محمد، حقوق بشر و آزادی های اسلامی، چاپ اول، تهران، انتشارات میزان، 1384.

عربی

  • اب‍ن‌ ف‍ارس‌، احمد ب‍ن‌ ف‍ارس‌، معجم مقاییس اللغة،جلد چهارم، قم، دار الفکر، 1399.
  • انصاری، مرتضی بن محمد امین، رسائل الفقهیة،جلد اول، قم، الموتمر العالمی، 1414.
  • خمینی، سید روح الله، تحریر الوسیلة، جلد دوم،قم، مؤسسة مطبوعاتی إسماعیلیان، 1390 .
  • خوئی، سید ابوالقاسم، موسوعة الامام الخوئی، جلد اول،قم،مؤسسة الخوئی الإسلامیه، 1425.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن،جلد اول و یازدهم، قم، دفتر نشر الکتاب، 1404 .
  • شهیدثانی، زید الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، جلدسوم، قم، انتشارات داوری، 1410.
  • شهیدثانى، زین الدین بن على‌ جبعى‌ عاملى‌، مسالک الافهام الى تـنقیح شرائع الاسلام، جلد نهم، قم: مؤسسه معارف الاسلامیه.1413 .
  • شیخ­مفید، محمدبن محمد، الاختصاص، محقق، چاپ اول قم، المؤتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، ۱۴۱۳.
  • صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، المحیط فی اللغة، بیروت-لبنان، عالم الکتاب‌، 1401.
  • طبرسى، على بن حسن ابو الفـضل، مـشکاه الانوار، نجف: کتابخانه حیدریه، 1385
  • فـاضل هـندى، محمد بن حسن، کشف‌ اللثام‌ عن قواعد احکام، جلد هفتم، قم: مؤسسه نشر اسلامى 1416 .
  • فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، جلد دوم، بیروت- لبنان موسسه الاعلمی للمطبوعات،1405.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ‏دوم، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷.
  • کلینى، محمدبن­یعقوب، اصول کافى، ترجمه سید جواد مصطفوى، تهران‌: نشر‌ فرهنگ اهل بیت(ع)، بى‌تا.
  • گلپایگانى، سید محمد رضا، توضیح المسائل،جلد اول، قم، دار القرآن الکریم، 1413 .
  • مازندرانی، ابن شهر آشوب، مناقب آل أبی‌طالب(ع)، ج ‏چهارم، چاپ اول، قم، علامه، ۱۳۷۹.
  • مکارم شیرازی، ناصر، رسالة توضیح المسائل،جلد اول، قم، مدرسه الامام على بن ابى طالب(ع)، 1429 .
  • موسوى­اردبیلى، سیدعبدالکریم، رساله توضیح المسائل، جلد اول، قم، انتشارات نجابت، 1388 .
  • نجفى‌، محمد‌حسن‌، جواهر الکلام‌ فى‌ شرح شرائع الاسلام، جلد سی­و­یکم، تحقیق‌: عباس‌ قوچانى، تهران: دارالکتب الاسلامیه. 1367.
  • وحید خراسانى، حسین، توضیح المسائل، جلد اول، قم، مدرسه باقر العلوم(ع)، 1421 .

 

دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 21
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1403
صفحه 117-130