1
دانشجوی دکتری گروه حقوق خصوصی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
2
استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
3
استاد،گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
10.22034/ejs.2024.417808.1558
چکیده
زمینه و هدف: یکی از چالشهای اجرای تعهدات قراردادی، تأخیر اجرای این تعهدات است. هدف مقاله حاضر بررسی جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد در فقه و حقوق ایران است. مواد و روشها: روش مقاله حاضرتوصیفی تحلیلی است. مواد و دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفادهشده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متن، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: در فقه دیدگاه واحدی در خصوص جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد وجود ندارد. برخی بر امکان و برخی نیز بر عدم امکان مطالبه خسارت در این خصوص عقیده دارند. در حقوق موضوعه اصل پذیرش خسارت تاخیر اجرای تعهدات قراردادی پذیرفته شده است. در واقع، خسارت تأخیر در انجام تعهد یک خسارت قراردادی و توافقی است و همان وجه التزام مقرر در ماده۲۳۰ قانون مدنی با موضوع تعهدات غیر پولی میباشد و میزان آن بنا به توافق طرفین تعیین میشود. اگر تعیین خسارت برای تأخیر در اجرا باشد، متعهدله مستحق مطالبه اجرای تعهد خواهد بود. برخلاف موقعی که دریافت خسارت برای عدم اجرا باشد دراین صورت الزام به اجرا دیگر ممکن نیست؛ چرا که اعمال شرط خسارت به عنوان بدلی برای اجرا است. نتیجه: در حقوق موضوعه دو نوع خسارت توافق شده و خسارت تعیین شده از سوی قانون در زمینه تأخیر اجرای قرارداد قابل مطالبه است اما در خصوص خسارت عدم النفع ابهامهایی وجود دارد که لازم است رویکرد قانون گذار شفاف بیان گردد.
احمدوند، ولی الله، آثار و احکام شرط تعیین خسارت ناشی از تأخیر و عدم اجرای تعهد در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران، مجله مصباح، شماره پنجاه و سه، مهر و آبان 1383.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، حقوق تعهدات، جلد اول، چاپ سوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،1363.
دارابپور، مهرداد، مسئولیتهای خارج از قرارداد پرداخت خسارت استرداد عین و امتیازات، چاپ اول، تهران، نشر مجد، 1387.
دالوند، فضلاله، تقسیم مسئولیت مدنی، چاپ اول، اصفهان، انتشارات دادیار،1386.
دالوند، فضلاله، تقسیم مسئولیت مدنی، چاپ اول، اصفهان، انتشارات دادیار،1386
رشتى، میرزاحبیبالله، کتاب الغصب، چاپ اول، تهران، چاپ سنگی،1322.
رفیعی پور، چمران؛ یمرلی، صالح ؛ صفوی، مجید، خسارت تأخیر درانجام تعهدات قراردادی در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین المللی، تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین الملل، شماره پنجاه و شیش، تابستان 1401.
شهرکیزنگنه، جعفر، جبران خسارت تأخیر در اجرای تعهدات قراردادی در فقه امامیه- حقوق ایران و اسناد بینالمللی، چاپ اول، مشهد مقدس، بنیاد پژوهش های اسلام،1397.
شهیدی، مهدی، حقوق مدنی (آثار قراردادها و تعهدات)، جلد سوم، چاپ اول، تهران، نشر مجد، 1382.
شهیدی، مهدی، حقوق مدنی آثار قراردادها و تعهدات)، جلد سوم، چاپ اول، تهران، نشر مجد،1382.
قاسمزاده، سید مرتضی، الزامها و مسئولیت مدنی، چاپ ششم، تهران، نشر میزان،1387.
قاسمزاده، سید مرتضی، حقوق تعهدات و قراردادهای، چاپ سوم، تهران، نشر دادگستر،1387.
قاسمزاده، سیدمرتضی، حقوق مدنی اصول قراردادها و تعهدات نظری و کاربردی، چاپ نهم، تهران، انتشارات دادگستر ،1387.
کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی(عقود اذنی- وثیقههای دین)، چاپ اوّل، تهران، نشر بهنشر،1364.
کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی اموال و مالکیت، چاپ هفدهم، تهران، نشر میزان،1386.
کاتوزیان، ناصر، نظریه عمومی تعهدات، چاپ پنجم، تهران، نشر میزان،1389.
کاتوزیان، ناصر، قواعدعمومی قراردادها، جلدسوم و چهارم، چاپ پنجم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1387.
لطفیان، حسین، قولنامه، ماهیت حقوقی و آثار آن، چاپ دوم، تهران، نشر روزنامه رسمی، 1371.
محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه(بخش مدنی)، جلد دوم، چاپ ششم، تهران، انتشارات سمت، 1384.
وحدتی شبیری، سیدحسن، مبنای مسئولیت مدنی قراردادی،چاپ اول، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی،1385.
شهیداول، محمد بن مکى، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة، جلد سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،1417.
طباطبایى حائرى، سید على، ریاض المسائل (ط– الحدیثة)، جلد شانزدهم، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام،1418.
علامه حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر، تذکرة الفقهاء(ط– القدیمة)، قم، مؤسسه آل البیت علیهمالسلام ،1423
علامه حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر، قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام، جلد دوم وسوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413.
فاضل آبى، حسن بن ابیطالب، کشف الرموز فی شرح مختصر النافع، جلد دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417
کرکى(محقق ثانى)، على بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد ششم، قم، مؤسسه آل البیت علیهمالسلام، 1414.
محققحلّى، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد سوم و چهارم، قم، مؤسسه اسماعیلیان، 1408
نجفی، شیخ محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرایع السلام، جلد پانزدهم و سی و نهم، بیروت- لبنان، دار التراث العربی، 1404.
نجفى، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، جلد چهلم و چهل و ششم، بیروت – لبنان، دار إحیاء التراث العربی، 1407
ابروزن,حمزه , محمدی,سام و ابهری,حمید . (1403). جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد در فقه و حقوق ایران. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6(2), 65-80. doi: 10.22034/ejs.2024.417808.1558
MLA
ابروزن,حمزه , , محمدی,سام , و ابهری,حمید . "جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد در فقه و حقوق ایران", فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6, 2, 1403, 65-80. doi: 10.22034/ejs.2024.417808.1558
HARVARD
ابروزن حمزه, محمدی سام, ابهری حمید. (1403). 'جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد در فقه و حقوق ایران', فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6(2), pp. 65-80. doi: 10.22034/ejs.2024.417808.1558
CHICAGO
حمزه ابروزن, سام محمدی و حمید ابهری, "جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد در فقه و حقوق ایران," فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 6 2 (1403): 65-80, doi: 10.22034/ejs.2024.417808.1558
VANCOUVER
ابروزن حمزه, محمدی سام, ابهری حمید. جبران خسارت ناشی از تأخیر اجرای قرارداد در فقه و حقوق ایران. مطالعات فقه اقتصادی, 1403; 6(2): 65-80. doi: 10.22034/ejs.2024.417808.1558