فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

بررسی ادله اخذ اجرت نماز و روزه از منظر فقه اقتصادی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای فقه و مبانی حقوق واندیشه ی امام خمینی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
3 استادیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
10.22034/ejs.2024.416198.1552
چکیده
زمینه و هدف: نماز و روزه استیجاری یکی از موضوعات مهم و قابل ‌بحث است که از منظر فقه اقتصادی مورد توجه و بررسی قرار نگرفته است. هدف مقاله حاضر بررسی ادله اخذ اجرت نماز و روزه از منظر فقه اقتصادی است.
مواد و روش‌ها: روش مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌ شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متن، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: عبادت­های استیجاری همواره مورد تایید فقهای امامیه بوده و اکثر علمای متقدم و متأخر صحت آن را پذیرفته­ اند اما به دلیل قصد قربت، دریافت اجرت با اشکال مواجه است. در واقع ایرادی که در نماز و روزه‌ی استیجاری پیش می‌آید این است که اخذ اجرت با قصد قربت منافات دارد و  قاعده حرمت اخذ اجرت بر واجبات دلیل دیگری بر این است که نماز استیجاری صحیح نباشد.
نتیجه‌: مشهور فقها به دلیل ناتوانی و یا فوت شدن فرد، نماز استیجاری را جایز می دانند اما قصد قربت و جایز نبودن دریافت اجرت برای عبادات واجب مانند نماز یومیه، ایجاد اشکل می‌کند. برای حل این اشکال از دید عموم فقها، وقتی کسی می‌خواهد برای میت نماز و روزه‌ انجام دهد به ‌قصد اجاره نباشد و کسی هم که شخصی را در نظر می‌گیرد تا اعمال عبادی و نماز و روزه‌ی میتی را به‌ جا آورد اجرت برای او تعیین نکند بلکه چیزی را که در قبال انجام نماز و روزه به اجیر می‌دهد به ‌عنوان هدیه باشد نه اجرت. در این صورت اشکال فوق برطرف می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • - قرآن­کریم

    • ایزدی­فرد، علی‌اکبر، «قصد قربت در عبادات استیجاری»، فصلنامه فقه و مبانی حقوق، شماره شانزدهم ،1388.
    • بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسین، توضیح المسائل مراجع، چاپ یازدهم، قم، دفتر انتشارات اسلامی،1383.
    • خمینی، سیدروح‌الله، المکاسب المحرمه، جلد دوم، تهران، موسسه نشر آثار امام خمینی،1385.
    • رحیم خانی، عبدالله،«بررسی فقهی احکام اجیر و نماز و روزه استیجاری از دیدگاه فریقین»، کنگره‌ی بین‌المللی زبان و ادبیات دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک،1395.
    • ریگی، محمدبندر، فرهنگ لغت­عربی ـ فارسی (المنجد)، چاپ اول، تهران، انتشارات ایران و بازار بین‌ الحرمین ،1374.
    • شهیدی، مهدی، آثار قراردادها و تعهدات، جلد سوم، چاپ اول، تهران انتشارات مجد،1382.
    • کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، چاپ دهم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1395.
    • کاتوزیان، ناصر، عقود معین (معاملات معوض وعقود تملیکی)، چاپ چهاردهم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1395.
    • مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، جلد اول، چاپ چهارم، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم،1370.

    عربی

    • ابن منظور، جمال‌الدین بن مکرم، لسان العرب، جلد پنجم، بیروت، دار صادر، 1373.
    • انصاری، شیخ مرتضی بن محمدامین، المکاسب المحرمه و البیع و الخیارات، جلد اول و دوم و پنجم، قم، کنگره بزرگداشت شیخ اعظم انصاری،1415.
    • انصاری، مرتضی، مکاسب، چـاپ اول، قم، مؤسسه الهـادی،1373.
    • بجنوردی، حسن، قواعد الفقهیه، جلد دوم، قم، موسسه اسماعیلیان، 1401
    • حرعاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعه، جلد اول، قم، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام، 1419.
    • حسینی عاملی، جواد بن محمد، مفتاح الکرامة فی شرح القواعد العلامه، جلد دوازدهم، قم، انتشارات اسلامی، 1419.
    • حلی(علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تذکره الفقها، جلددوم، قم، مؤسسه آل البیت علیهم ‌السلام،1388.
    • خویی، ابوالقاسم، مستند العروه الوثقی، جلد دهم، قم، ناشر لطفـی،1368.
    • خویی، ابوالقاسم، مصباح الفقاهة، جلد اول، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی،1377.
    • الزبیدی، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر،1414.
    • سید بن طاووس، قبس من غیاث سلطان الورى لسکان الثرى فی قضاء ما فات من الصلوات، جلد اول، قم، مدرسه امام مهدى علیه‌السلام،1408.
    • طباطبایی، علی بن محمد، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، جلد هشتم، قم، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام، 1418.
    • طوسی، محمد بن حسن تهذیب الاحکام، جلد دوم، قم، دار الکتب الاسلامیه، 1363.
    • فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف‌، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد‌، جلد اول و سوم، قم، مؤسسه اسماعیلیان‌،1387.
    • فراهیدی، ابی عبد الرحمن الخلیل بن احمد، کتاب العین، جلدششم، قم، مؤسسة دار الهجرة، 1376.
    • محقق ثانی، علی بن الحسین، جامع المقاصد، جلد هفتم، قم، موسسه آل البیت لاحیاء التراث، 1414.
    • مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشادالذهان، جلد سوم، قم، انتشارات اسلامی، 1433.
    • نجفی، محمد بن حسن، جواهر الکلام، جلد بیست و دوم، بیروت، ناشر داراحیا التراث العربی،1362.
    • یزدی، سید محمدکاظم، عروه‌الوثقی، جلد دوم، قم، موسسه اللعلمی للمطبوعات،1420.