فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

ارزیابی و نقد سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران در قبال بازگردانی ارز حاصل از صادرات

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
10.22034/ejs.2026.543890.2119
چکیده
زمینه و هدف: منابع ارزی ایران پیش از سال ۱۳۹۷ عمدتاً تحت تأثیر فروش نفت با بحران جدی مواجه نبود، اما تحریم‌های نفتی از سال ۱۳۹۷ توان دولت در مدیریت اقتصاد غیرنفتی را محدود کرده و اهمیت بازگردانی ارز حاصل از صادرات بیش از پیش آشکار شد. هدف این پژوهش، ارزیابی و نقد سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران در قبال بازگردانی ارز حاصل از صادرات و بررسی نقاط قوت و ضعف مقررات مربوطه است.
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و ‌روش آن به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
یافته­ ها: نقش­ آفرینی دیرهنگام مجلس شورای اسلامی نیز از جهات گوناگون قابل نقد بوده و لازم است در اصلاحات آتی قانون جهت کارآمدی سیاست جنایی این حوزه از حیث موکول نمودن اجرای قانون به آییننامه، عدم امکان نظارت صحیح بر روشهای بازگردانی ارز حاصل از صادرات و اعطای صلاحیت انحصاری معرفی متخلفین به کارگروه اصلاح گردد.
نتیجه­: نتایج این پژوهش نشان می­دهد مقررات این حوزه بسیار پویاست و دولت اختیار تغییر این مقررات را دارد؛ لیکن این پویایی مانع تدوین ضمانت اجرای کافی و اثربخش برای متخلفین این حوزه شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-      الزحیلی، وهبه مصطفی، الفقه الاسلامیه و ادلته، ج ۶، دار الفکر، سوریه-دمشق، 1409.
-   انصارى دزفولى، مرتضى بن محمد امین، کتاب المکاسب، ج 1، منشورات دار الذخائر، قم - ایران، اول، 1411.
-   تبریزى، راضى بن محمد حسین نجفى، تحلیل الکلام فی فقه الإسلام، امیر قلم، تهران - ایران، اول، 1413.
-      ساکی، محمدرضا، حقوق کیفری اقتصادی، انتشارات جنگل، تهران، 1390.
-   سبزوارى، سید عبد الأعلى، مهذّب الأحکام، ج 15، مؤسسه المنار - دفتر حضرت آیة الله، قم - ایران، چهارم، 1413.
-   سیاه بیدی کرمانشاهی، سعید و همکاران، حقوق کیفری اقتصادی (جرایم و تخلفات مالیاتی- اخلال در نظام اقتصادی کشور- قاچاق ارز و تخلفات ارزی- پولشویی)، انتشارات جنگل، تهران، 1397.
-   شاکری ابوالحسن، فتحی مرتضی، از اصل قانونمندی حقوق کیفری تا آئین نامه ای شدن آن؛ بررسی آیین نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی 1388، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، شماره 4، 1392.
-   صمدزاده خامنه،، یاقوتی، ابراهیم، نقیبی، ابوالقاسم، مناسبات حفظ مصلحت نظام و حفظ جان با رویکردی به دیدگاه امام خمینی (ره)، فصلنامه مطالعات میان رشنه­ای فقه، شماره هفتم، 1401.
-   صفاری، علی، لکی، زینب، صابری، راضیه، تنزل جایگاه اصل قانونمندی کیفری در پرتو آیین نامه ای شدن رکن قانونی جرایم، فصلنامه حقوقی دادگستری، شماره 115، 1400.
-      قمّى، سید صادق حسینى روحانى، المسائل المستحدثة، بی­تا.
-   مصطفوی، محمدکاظم، القواعد: مائة قاعدة فقهیة معنی و مدرکا و موردا، ج 1، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی، قم، 1417.
-   مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، ج ۲، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب (علیه السلام)، قم، ۱۴۱۶.
-   مکارم شیرازى، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن، انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام، قم، 1427.
-   منتظرى نجف‌آبادى، حسین على، مجازات‌هاى اسلامى و حقوق بشر، ارغوان دانش، قم، 1429.
-      نجف‌آبادى، حسین على منتظرى، مجمع الفوائد، قم - ایران، اول، بی­تا.
-   مومنی، هادی، روح‌الامینی، محمود، ساعد، محمدجعفر. (۱۴۰۱). سیاست جنایی ایران در جرایم اقتصادی. فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، ۴(۲)، ۱۹۳۸.
 
-      Frieden, Jeffry, Currency Politics in the Developing World, Harvard International Review, 2017.
 
 
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 29
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1405
صفحه 91-108