فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

قوانین و مقررات مالی و معاملاتی حوزه نفت و گاز از منظر فقه اسلامی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.
3 گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 گروه حقوق خصوصی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2026.507525.2039
چکیده
زمینه و هدف: صنعت نفت و گاز به عنوان یکی از مهمترین و استراتژیک ترین بخش های اقتصادی در کشورهای تولید کننده، نیازمند قوانین و مقررات مالی و معاملاتی کارآمد است. این تحقیق به بررسی قوانین و مقررات موجود در حوزه نفت و گاز می پردازد و هدف آن شناسایی چالش ها و فرصت های موجود در این زمینه به منظور بهبود فرایند های مالی و معاملاتی است.
مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است. داده‌های گردآوری‌شده ماهیت کیفی دارند و روش گردآوری اطلاعات بر مبنای فیش‌برداری انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون حفظ شده و اصول صداقت و امانت‌داری رعایت گردیده است.
یافته‌ها: بررسی‌های این تحقیق بیانگر آن است که قوانین و مقررات مالی و معاملاتی در حوزه نفت وگاز در کشورهای مختلف، با توجه به شرایط سیاسی و اقتصادی آن کشورها متفاوت است. همچنین وجود نهادهای نظارتی قوی و سیستم‌های مالیاتی مناسب می‌تواند به کاهش فساد و افزایش شفافیت کمک کند. همچنین رعایت الزامات زیست محیطی در قوانین از جمله موارد مهمی است که باید مورد توجه قرارگیرد.
نتیجه: ایجاد یک چارچوب قانونی جامع و شفاف در حوزه قوانین نفت و گاز می‌تواند منجر به جذب سرمایه‌گذاری بیشتر، کاهش فساد و ارتقاء توسعه پایدار گردد. بهره‌برداری بهینه از تمام ظرفیت‌های این صنعت، نیازمند انجام اصلاحات لازم در قوانین و تمرکز بر تقویت نهادهای نظارتی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-        قرآن کریم
-    ایرانپور، فرهاد (1387)، انواع قراردادهای نفتی تحول قراردادهای نفتی از قراردادهای معاوضی به سوی قراردادهای مشارکتی، فصلنامه حقوق، دوره 38، 38-25.
-        پیران، حسین، (1389)، مسائل حقوقی سرمایه گذاری بین المللی، تهران: گنج دانش.
-        خداپرست، ناصر، (1402)، قراردادهای جدید نفت و گاز ایران، تهران: انتشارات میزان.
-    درخشان، مسعود، (1392)، ویژگی های مطلوب قراردادهای نفتی، رویکرد اقتصادی تاریخی به عملکرد قراردادهای نفتی در ایران، فصلنامه اقتصاد انرژی ایران، 3(9)، 113-53.
-    رحیمی، فتح‌الله، شافع، میر شهبیز،(1394)، قرارداد بین‌المللی نفتی بیع متقابل و موقعیت آن در رویارویی با عقود اسلامی، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 2(1)، 29-56.
-    سعیدی، یاسمن، (1403)، بررسی قراردادهای نفتی IPC برای دستیابی به اهداف بالادستی از منظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای فقه، 18، 63-43.
-        شیروی، عبدالحسین، (1393)، حقوق نفت وگاز. تهران، نشر میزان.
-    صابر، محمدرضا، (1389)، بیع متقابل در بخش بالادستی نفت و گاز، تهران: نشر دادگستر.
-    گودرزی، زهرا، باقری، محمود. (1394). تحلیل قوانین جدید در حوزۀ نفت و گاز و بررسی ظرفیت قانونی موجود در پذیرش تحولات قراردادی. مطالعات حقوق انرژی، 1(2)، 153-166
-    گودرزی، زهرا، رستمی، ولی، (1397)، تحلیل ماهیت درآمدهای شرکت ملی نفت ایران و نظام حقوقی حاکم آن، مطالعات حقوق انرژی، 4(2)، 545-517.
-    محبی، محسن، (1386) «مباحث حقوقی نفت و گاز در پرتوی رویه داوری بین‌المللی». انتشارات شهر دانش، تهران، صص 256-163.
-    محمدی سام، اصغری آقمشهدی فخر الدین، حاجی حسینی محمد جواد،(139۶)، بررسی قواعد اختصاصی قراردادهای بالادستی نفت با تاکید بر قرارداد جدیدنفتی موسوم به IPC، دو فصلنامه حقوق، 3(9)، 136-113.
-    محمدی سام، اصغری آقمشهدی فخر الدین، حاجی حسینی محمد جواد،(139۶)، بررسی قواعد اختصاصی قراردادهای بالادستی نفت با تأکید بر قرارداد جدیدنفتی موسوم به IPC، دو فصلنامه حقوق، 3(9)، 136-113.
-    موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی،(1403)، گزارش سیاستی الزامات اجرای قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها، نشر ره نگارا.
-    هاشم زاده، اکبر، (1400)، مجموعه قوانین و مقررات حاکم بر معاملات مناقصات صنعت نفت، تهران: انتشارات دانش بنیاد.