فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

الگوی پیشنهادی تنظیم‌گری روابط کار با تأکید بر کار شایسته در افغانستان و ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوقی عمومی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
10.22034/ejs.2026.556624.2140
چکیده
زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی بومی تنظیم‌گری روابط کار با تأکید بر کار شایسته در دو کشور اسلامی ایران و افغانستان انجام شده است. مسئله‌ اصلی آن است که چگونه می‌توان با تلفیق اصول فقهی عدالت و کرامت انسانی با استانداردهای بین‌المللی کار، نظامی متوازن و پایدار برای تنظیم روابط کار طراحی کرد. پرسش محوری تحقیق نیز عبارت است از: الگوی مطلوب تنظیم‌گری روابط کار در دو کشور اسلامی با توجه به مؤلفه‌های کار شایسته چیست و چه سازوکارهایی برای تحقق آن باید اتخاذ شود؟
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی­طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافته­ ها: با وجود اشتراکات فرهنگی و فقهی، هر دو کشور با چالش‌هایی چون ضعف نظارت، نبود گفت‌وگوی اجتماعی مؤثر و غلبه اقتصاد غیررسمی مواجه‌اند. الگوی پیشنهادی پژوهش بر سه رکن استوار است: ۱. دولت ناظر و سیاست‌گذار؛ ۲. گفت‌وگوی اجتماعی سه‌جانبه میان کارگر، کارفرما و دولت؛ ۳. خودتنظیمی نهادی با نظارت مستقل
نتیجه: گذار از تنظیم‌گری متمرکز دولتی به تنظیم‌گری مشارکتی و پاسخ‌گو، همراه با تأسیس نهادهایی چون شورای عالی تنظیم‌گری کار و سازمان بازرسی کار شایسته، می‌تواند تحقق عدالت اجتماعی و کرامت انسانی را در روابط کار تضمین نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-    انوری، فریده. (۱۴۰۴). راهکارهای تنظیم‌گری روابط کار در اقتصاد پلتفرم: کسب‌وکارهای پلتفرمی حمل‌ونقل در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
-    جعفری، محمد. (۱۳۹۲). کار و کرامت انسانی در اندیشه اسلامی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-    حسینی، سید سعید. (۱۳۹۹). کار شایسته و عدالت اجتماعی در ایران و افغانستان. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
-    خسروی، ع. (۱۴۰۲). نقش دولت در تنظیم‌گری روابط کار در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
-    علیزاده، حسن. (۱۳۹۶). نهادهای کار و تنظیم‌گری روابط کار در ایران. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
-    کاظمی، رضا. (۱۳۹۷). بررسی تطبیقی اصول کار شایسته در ایران و کشورهای اسلامی. مجله حقوق تطبیقی.
-        مطهری، مرتضی. (۱۳۷۸). نظام حقوق و اقتصاد اسلامی. تهران: انتشارات صدرا.
-        طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۸۴). تفسیر المیزان، ج ۴. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-    زارع، کوروش. (۱۳۹۹). حقوق کار و گفت‌وگوی اجتماعی در ایران. شیراز: دانشگاه شیراز.
-    سازمان تأمین اجتماعی. (۱۳۹۹). راهنمای قوانین و مقررات بیمه‌ای. تهران: سازمان تأمین اجتماعی.
-    وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. (۱۴۰۱). سند ملی کار شایسته در جمهوری اسلامی ایران. تهران.
-    ترک‌تبریزی، م. (۱۴۰۳). تحلیل ابعاد کار شایسته در ایران با تأکید بر نقش تنظیم‌گری حقوقی. مجله پژوهش‌های حقوق کار.
-    حسین‌آبادی، محمد؛ سعیدی، علی و حقیقتیان، مهدی. (۱۳۹۴). درک جامعه‌شناختی گفت‌وگوی اجتماعی در روابط کار صنعتی ایران. مطالعات توسعه اجتماعی ـ فرهنگی.
-    رحیمی، مهدی. (۱۴۰۱). بررسی تطبیقی اصول کار شایسته در حقوق کار ایران و افغانستان. فصلنامه حقوق تطبیقی.
-    رحمانی، س. (۱۴۰۲). چالش‌های نظارت بر اجرای قانون کار در ایران. فصلنامه حقوق عمومی، ۱۵(۲)، ۵۵۶۵.
-    سعیدی، علی. (۱۳۹۹). تنظیم‌گری روابط کار و نقش دولت در بازار کار ایران. پژوهش‌های اقتصادی و اجتماعی.
-        قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. (۱۳۵۸). تهران: روزنامه رسمی.
-        قانون کار جمهوری اسلامی ایران. (۱۳۶۹). تهران: روزنامه رسمی.
-        قانون اساسی افغانستان. (۱۳۸۲). کابل: جریده رسمی.
-        قانون کار افغانستان. (۱۳۸۷). کابل: جریده رسمی.
 منابع و اسناد بین‌المللی
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۷۸). کار شایسته: گزارش مدیرکل سازمان بین‌المللی کار به کنفرانس بین‌المللی کار. ژنو: ILO.
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۵). مزد و شرایط کار در چارچوب کار شایسته (ترجمه دفتر ILO). تهران: مؤسسه کار و تأمین اجتماعی.
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۶). ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در محیط کار. تهران: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۷). کار شایسته و کشورهای اسلامی. ترجمه دفتر ILO در تهران. تهران: مؤسسه کار و تأمین اجتماعی.
-    سازمان بین‌المللی کار. (۱۳۹۸). کار شایسته و دستور کار توسعه پایدار ۲۰۳۰. ژنو: ILO.
 International Labour Organization (ILO). (2022). Decent Work Country Profile: Afghanistan. Geneva: ILO.