فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

امکاسنجی شکایت نسبت به آرای انتظامی صادره از سازمان بورس و اوراق بهادار با تأکید بر حق تظلم‌خواهی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوقی خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
2 گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
10.22034/ejs.2026.469278.1885
چکیده
زمینه و هدف: قانون بازار اوراق بهادار به جهت ایجاد نظم در کلیه فعالیت­های مرتبط با بازار سرمایه کشور رسیدگی به مسائل انتظامی را به عهده هیأت مدیره بورس­ها قرار داده و تجدیدنظرخواهی از آن آراءء را به سازمان بورس سپرده است. پژوهش حاضر امکان­سنجی شکایت نسبت به آراءء انتظای صادره از سازمان بورس و اوراق بهادار در پرتو حق تظلم­خواهی را به بحث می­گذارد.
مواد و روش­ها: روش مقاله حاضر توصیفی و تحلیلی و ابزار مورد استفاده نیز کتابخانه­ای است.
ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر اصول اخلاقی و امانتداری ملاحظه شده است.
یافته­ها: با بررسی سیر مقررات تدوینی برأی مساله انضباطی به وضوح اعمال اصلاحات بسیار زیاد، نسخ و تغییر موضوعات و مجازات‌های انضباطی مشهود می­باشد که نشان از تشتت نظرات سازمان بورس در تدوین مقرره­ها دارد. اصول بنیادین حقوق و عدالت قضایی کشور حسب اصول مصرح قانون اساسی، تجدیدنظرخواهی و دادخواهی را برأی همه به رسمیت شناخته و مبنای قضاوت را قوه قضاییه قرار داده، بنابرأین واسپاری برخی از امور تخصصی به مراجع غیردادگستری دلیلی بر عدم نظارت­پذیری از آراءی صادره سازمان بورس نمی­باشد. چنانکه قانونگذار، شورأی عالی بورس را مرجع رسیدگی به شکایات از سازمان بورس اعلام نموده که با اطلاق قطعیت نسبت به آراءی انتظامی، صرفا رسیدگی در تشکیلات بورس را پایان داده است.
نتیجه­: غیرقابل شکایت بودن آراءی سازمان بورس در دیوان عدالت ادرأی، به معنی نفی آن از رسیدگی در مراجع دادگستری نیست بلکه طبق عمومات، اگر امری قابل رسیدگی در دیوان نباشد، در دادگستری قابل رسیدگی می­باشد و رأی وحدت رویه دیوان عدالت اداری در خصوص تصمیمات سازمان بورس، صرفاَ به دلیل تصریح قانونگذار بر نهاد عمومی غیردولتی بودن می­باشد و به مفهوم مخالف، این آراء شکایت­پذیر است. از آنجا که تشکیلات بورس کشور به دلیل تسلط دولت بر اکثریت اعضای شورأی عالی بورس، ماهیتاً دولتی می‌باشد و فلسفه رسیدگی به تصمیمات مراجع دولتی در قانون اساسی است، نظارت­پذیری و شکایت از آراءی انتظامی بورس در محاکم عمومی قطعی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-     محسنی، حسن، حق دادخواهی و شکایت از نظر شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مجله مطالعات حقوقی، دوره 16، شماره 3، پاییز 1400.
-     مرادوند، کریم، فتحی، رضا، واکاوی حل­وفصل اختلافات فیمابین کارگزاران بورس و رسیدگی به جرایم کیفری و تخلفات انتظامی، شانزدهمین کنفرانس بین­المللی مطالعات حقوقی و قضایی، آبان ماه، 1402.
-     نورانی­مقدم، سید یونس، عیوضی، اعظم، انواع دعاوی و شیوه­های رسیدگی در بازار سرمایه ایران و آمریکا، مجله مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 7، شماره 1، بهار و تابستان 1395.
-     شکری، محمد، ایرانشاهی، علیرضا، تقی­زاده، ابراهیم، نقد مقرارت تجدیدنظرخواهی و اعتراض به آرای انضباطی بازار اوراق بهادار، فصلنامه حقوق اداری، سال هشتم، شماره 25، 1399.
-     میرزایی­منفرد، غلامعلی، حقوق بازار اوراق بهادار بخش اختلافات، تهران: نشر میزان، 1390.
-     رحمتی وند، علی، مراجع قضایی و شبه قضایی، مجله علمی تخصصی پژوهش در فقه و حقوق (سال اول)، شماره 1، پاییز 1395.
-     صادقی، محمد، صادقی مقدم، محمد حسن، صالحی، علی اصغر،  "مرجع صلاحیت دار حل اختلافات در بازار سرمایه ایران"، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 45، شماره 2، تابستان 1394.
-     انصاری، علی، عیسائی تفرشی، محمد، حسینی، سید میلاد، تحلیل ساختار حقوقی نهادهای خودانتظام در بازار سرمایه ایران با مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی آمریکا، مجله تحقیقات مالی، دوره 15، پاییز و زمستان، 1392
-     میرزایی منفرد، غلامعلی، حقوق بازار اوراق بهادار بخش اختلافات، نشر میزان، 1390.
سایت و آراء قضایی
-         شعبه 53 دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی کارکنان دولت تهران، 1402،" دادنامه شماره 140268390011672550"
-     شعبه 68 دادگاه تجدیدنظر استان تهران (مستقر در مجتمع قضایی ویژه جرایم اقتصادی)، 1402، "دادنامه شماره 140268390015528408"
-     شعبه 68 دادگاه تجدیدنظر استان تهران (مستقر در مجتمع قضایی ویژه جرایم اقتصادی) 1402، "دادنامه شماره 140268390009255262"
-         شعبه 60 دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی کارکنان دولت تهران، 1401، "دادنامه شماره 1401683900072181370"
-     شعبه 68 دادگاه تجدیدنظر استان تهران (مستقر در مجتمع قضایی ویژه جرایم اقتصادی)، 1401، دادنامه شماره 140168390009694088
-     شعبه 18 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، 1398، "دادنامه شماره 98099702218000909"
-         شعبه 29 دیوان عالی کشور، 1401، "دادنامه شماره 140106390000108799"
-         شعبه 37 دیوان عالی کشور، 1397، "دادنامه شماره 9709970925200918"
-     هیات عمومی دیوان عدالت اداری، 1402، "دادنامه شماره 1402313900015238857"، خواسته ابطال ماده 44 آئین رسیدگی به اختلافات در هیات داوری بورس و اوراق بهادار
-     مجلس شورای اسلامی، (1384)، "قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران"، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی ایران.