فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

کاربست اقتصاد اسلامی در ارزیابی سیاست‌گذاری پولی نئولیبرال در ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
2 گروه اقتصاد، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
10.22034/ejs.2025.510713.2048
چکیده
زمینه و هدف: رویکرد نئولیبرال در نظام اقتصادی، پولی و بانکی ایران سیطره دارد. اینکه سیاست‌گذاری نئولیبرال در چه موقعیتها و با چه شرایطی بر اقتصاد ایران چیره شده و چه پیامدهایی به همراه دارد و اقتصاد اسلامی چه کمکهایی میتواند در این حوزه نماید، مباحث نوآورانهای است که در این مقاله به آنها پرداخته شده است.
مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
یافتهها: نفع شخصی در اصول و عقاید تعصبآمیز نئولیبرالیسم، به دنبال تکنیکهایی است که سود و فایده شخصی-خصوصی را به حداکثر برساند. موارد فوق در سیاستگذاری اقتصادی نئولیبرال ایران نهادینه شده است که با سیاست اقتصادی اسلام زاویه دارد. به تعبیری، میان رویکرد عملی و رویکرد ظاهری اقتصاد ایران تعارض ملموس وجود دارد.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
نتیجه: سیاست اقتصادی اسلام در جهت حذف ربا، اجرای سود و نهادینه شدن زکات و نیز مقابله با اسراف است. به لحاظ شکل روش شناسی نیاز به بازسازی سه اصل اصلی سیاست‌گذاری مالی و اقتصاد اسلامی در ایران وجود دارد؛ 1)توحید و برادری، 2)اصل کار و بهرهوری؛ 3)بالا بردن اصل توزیع درآمد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

- پژوهشکده پولی و بانکی، محدودیت­های سیاستگذاری پولی در ایران، تهران، پژوهشکده پولی و بانکی، 1398.
- جوشن­لوی، حسین، خانی­ها، نسرین، «نئولیبرالیسم و تأثیر آن بر توسعه اقتصادی در نظام جهوری اسلامی ایران»، فصلنامه جغرافیا، دوره پنجم، شماره بیست و سوم.
- چرنوف، فرد، نظریه و زَبَرنظریه در روابط بین‌الملل، ترجمه علیرضا طیّب، تهران، نشر نی، 1388.
- شیرزاد، حمیدرضا، «تأثیر جهانی شدن نئولیبرال بر دولت تحصیل­دار جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات روابط بین­الملل، دوره ششم، شماره بیست و دوم، 1392.
- فقهی کاشانی، محمد، زهرا خوشنود، طاهره اکبری آلاشتی و خشایار سیدشکر، توسعه نهادهای مالی در ایران با تاکید بر دستور العمل‌های مورد نیاز در تشکیل و فعالیت نهادهای مالی جدید، تهران، پژوهشکده پولی و بانکی، 1394.
- متین نفس، فرهاد، فتاح شریف زاده، مهناز ربیعی و سیداحمد حسینی گل افشانی، «چالش‌های ساختاری سیاست­گذاری پولی در اقتصاد ایران و ارائه الگوی فرآیند جامع خط مشی گذاری»، پژوهش­های اقتصادی ایران، سال بیست و پنجم، شماره هشتاد و سوم، 1399.
- مشیرزاده، حمیرا، تحول در نظریه‏های روابط بین‏الملل، چاپ سوم، تهران، انتشارات سمت، 1386.
منابع لاتین
- Asutay, Mehmet and Nazim Zaman, “Divergence Between Aspirations and Realities of Islamic Economics: A Political Economy Approach to Bridging the Divide”, IIUM Journal of Economics and Management, Vol. 17, No. 1, 2009.
- Beder, Sharon, Free Market Missionaries: The Corporate Manipulation of Community Values, London: Routledge, 2006.
- Berge, Leigh Claire La, Scandals and Abstraction: Financial Fiction of the Long 1980s, Oxford: Oxford University Press, 2015.
- Cahill, Damien, The End of Laissez-Faire? On the Durability of Embedded Neoliberalism, Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2014.
- Choudhury, Masudul Alam and Md. Mostaque Hussain, “A Paradigm of Islamic Money and Banking”, International Journal of Social Economics, Vol. 32, No. 3, 2005
- Choudhury, Masudul Alam, “Principles of Islamic Economics”, Middle Eastern Studies, Vol. 19, No.1, 1983.
- Choudhury, Masudul Alam, Studies in Islamic Social Sciences, London: MacMillan Press Ltd, 1998.
- Davies, William, “What Is “Neo” About Neoliberalism?”, The New Republic. In: Alejandro Abraham-Hamanoiel, Liberalism in neoliberal times: dimensions, contradictions, limits. London: Goldsmiths Press, 2017.
- Devereux, Michael P., Alan J. Auerbach, Michael Keen, Paul Oosterhuis, Wolfgang Schön, John Vella, Taxing Profit in a Global Economy, Oxford: Oxford University Press, 2020.
- Devetak, Richard, “Critical Theory”, in: Scott Rurchill and Andrew Linklater, Theorise of International Relations, London: Macmillan, 1996.
- Finnemore, Martha, and Kathryn Sikkink, “International Norm Dynamics and Political Change”, International Organization, Vol. 52, No. 4, 1998.
- Furqani, Hafas, “Individual and society in an Islamic ethical framework: Exploring key terminologies and the micro-foundations of Islamic economics”, Humanomics, Vol. 31, No. 1, 2015.
- Gay, Daniel, The practicality of pluralism in the economic analysis of the least developed countries. In: Penelope Hawkins, Ioana Negru. Monetary Economics, Banking and Policy: Expanding Economic Thought to Meet Contemporary Challenges, London: Routledge, 2023.
- Gray, John, (2000), False Dawn: The Delusions of Global Capitalism, New York: The New Press, 2000.
- Janwari, Yadi, “Tantangan dan Inisiasi dalam Implementasi Ekonomi Syariah di Indonesia”, AHKAM: Jurnal Ilmu Syariah, Vol. 12, No. 2, 2013.
- Marder, Lev, “Rethinking homo economicus in the political sphere”, Constellations, Vol. 25, No. 3, 2018.
- Mason, Paul, Postcapitalism: A Guide to Our Future, New York: Farrar, Straus and Giroux; Reprint edition, 2017.
- Nigro, Felix A. and Lioyd G. Nigro, Modern Public Administration, New York: Harper & Row, 1973.
- Rozalinda M. Ag., Ekonomi Islam, Jakarta: Raja Grafindo Persada, 2016.
- Rudnyckyj, Daromir, “Spiritual Economies: Islam and Neoliberalism in Contemporary Indonesia”, Cultural Anthropology, Vol. 24, No. 1, 2009.
- Schotter, Andrew, Free Market Economics A Critical Appraisal, London: Red Globe Press, 1985.
- Self, Peter, Rolling Back the Market: Economic Dogma and Political Choice, London: Palgrave Macmillan, 2000.
- Shalihin, Nurus and Muhammad Sholihin, “Fenomenologi-Ekonomi Islam: Lit Review atas Epistemologi Ekonomi Islam Masudul Alam Choudhury”, Journal of Islamic Economics, Vol. 2, No. 2, 2017.
- Tyagi, Pallavi, Simon Grima, Kiran Sood, Balamurugan Baluswamy, Ercan Özen, Eleftherios I. Thalassinos, Smart Analytics, Artificial Intelligence and Sustainable Performance, Washington: Emerald Group Publishing, 2023
 
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 29
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1405
صفحه 19-36