1
دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2
کارشناسی ارشد حقوق حمل و نقل تجاری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/ejs.2025.511191.2051
چکیده
زمینه و هدف: با گسترش روزافزون تجارت بینالمللی و ادغام فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی در فرآیندهای تجاری، زمینه برای بررسی انطباق این تحولات با اصول و ارزشهای فقه اسلامی فراهم شده است؛ هدف از این بررسی، ارزیابی چگونگی تأثیر هوش مصنوعی بر مذاکرات قراردادهای بیع بینالمللی از منظر فقهی است. مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بیطرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافتهها: پذیرش وجود نظارت انسانی بر فرآیند تصمیمگیری هوش مصنوعی برای جلوگیری از اشتباهات احتمالی، تدوین ضوابط و استانداردهای فقهی مشخص برای استفاده از هوش مصنوعی در معاملات تجاری را ضرورت میبخشد. نتیجه: استفاده از هوش مصنوعی بعنوان ابزاری در دست داور و کارشناس میتواند به شفافیت بیشتر، کاهش هزینهها و افزایش سرعت در مذاکرات قراردادهای بیع بینالمللی کمک کند، اما چالشهایی نیز وجود دارد؛ از جمله، لزوم اطمینان از عادلانه بودن الگوریتمهای هوش مصنوعی و عدم تبعیض علیه طرفین قرارداد، و اهمیت رعایت اصول فقهی مانند حرمت غرر و ربا در قراردادهای منعقده با استفاده از هوش مصنوعی.
حسینی، محمدرضا، نقش کارشناسان در نظام حقوقی و قضائی، بیجا: 1400.
حلّى (علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413 ه ق.
حلّى (محقق)، نجم الدین، جعفر بن حسن، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1408 ه ق.
داوید، رنه، داوری در بازرگانی بین المللی، بیجا: بیتا.
دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
رشتی نجفى، میرزا حبیب الله، کتاب الغصب، بیجا: بیتا.
سرآبادانی، علی؛ امیر، فهیمه، هوش مصنوعی و سیستم های خبره، مشهد، نشر جالیز، 1397.
شهبازی، محسن، کاربردهای هوش مصنوعی، بیجا: بیتا.
صدوق، محمّد بن على بن بابویه - مترجم: غفارى، على اکبر و محم، من لا یحضره الفقیه - ترجمه، تهران: نشر صدوق، 1409 ه ق.
عراقى، آقا ضیاء الدین؛ کزازى، على، کتاب القضاء (تقریرات، للنجمآبادی)، قم: انتشارات مؤسسه معارف اسلامى امام رضا علیه السلام، 1421 ه ق.
صفار، محمدجواد، شخصیّت حقوقی، تهران: نشر دانا، 1373.
طوسى، ابوجعفر، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1407 ق.
کشاورز، سید محمدعلی، آیین و رویه دادرسی مدنی، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1344.
موحدى لنکرانى، محمد، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة - القضاء و الشهادات، قم: مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام، 1420 ه ق.
پایان نامه
صالحآبادی، رامین؛ راسخ، محمد؛ طالبپور، علیرضا، تعیین حدود تحقیقات هوش مصنوعی از منظر حق و مصلحت عمومی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، 1398.
مقاله
احمدی، سید علیاکبر؛ دارائی، محمدرضا؛ سلامزاده، آرش و جعفری، محمدرضا، هوش مصنوعی و فرصتهای کسب و کار: شناسایی کارکردهای هوش مصنوعی در ایجاد مزیت رقابتی برای کسب و کارهای فناور (مطالعهی صنعت بازیهای رایانهای)، فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی، دوره 6، شماره 2، صفحات 7-26، 1392.
قائمینیا، علیرضا، دین و هوش مصنوعی، نشریه ذهن، دوره 7، شماره 25، صفحات ۲۶- 23، 1385.
مطلبی کربکندی، حسین؛ مینایی، بهروز؛ دیرباز، عسگر، بررسی فلسفی امکان تحقق هوش مصنوعی قوی با توجه به دیدگاههای مختلف در مسئله ذهن و بدن، فلسفه دین، شماره 1، صفحات ۱۷۳-۱۹۶، 1393.
شکریان امیری,حسین و رفیق خواه شلمانی,آمال . (1400). هوش مصنوعی و مذاکرات قراردادهای بیع بین المللی با رویکردی بر فقه اسلامی. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 3(1), 205-216. doi: 10.22034/ejs.2025.511191.2051
MLA
شکریان امیری,حسین , و رفیق خواه شلمانی,آمال . "هوش مصنوعی و مذاکرات قراردادهای بیع بین المللی با رویکردی بر فقه اسلامی", فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 3, 1, 1400, 205-216. doi: 10.22034/ejs.2025.511191.2051
HARVARD
شکریان امیری حسین, رفیق خواه شلمانی آمال. (1400). 'هوش مصنوعی و مذاکرات قراردادهای بیع بین المللی با رویکردی بر فقه اسلامی', فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 3(1), pp. 205-216. doi: 10.22034/ejs.2025.511191.2051
CHICAGO
حسین شکریان امیری و آمال رفیق خواه شلمانی, "هوش مصنوعی و مذاکرات قراردادهای بیع بین المللی با رویکردی بر فقه اسلامی," فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 3 1 (1400): 205-216, doi: 10.22034/ejs.2025.511191.2051
VANCOUVER
شکریان امیری حسین, رفیق خواه شلمانی آمال. هوش مصنوعی و مذاکرات قراردادهای بیع بین المللی با رویکردی بر فقه اسلامی. مطالعات فقه اقتصادی, 1400; 3(1): 205-216. doi: 10.22034/ejs.2025.511191.2051