1
دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2
استادیار، گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3
استادیار گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2024.457874.1802
چکیده
زمینه و هدف: ادله اثبات دعوی، در فرآیند دادرسی نقش اساسی دارد. روند صحیح و قانونی اثبات، از خصوصیات دادرسی عادلانه میباشد. یکی از راههای قانونی جهت اثبات دعوا، اماره قضایی است؛ که به دلیل پیشرفت علوم، جایگاه و اعتبار خاصی در میان سایر ادله اثبات دعوی دارد. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی حجیت امارات قضایی علمآور برای قاضی است.
مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفادهشده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: یافتهها نشان داد حجیت امارات قضایی علم آور برای قاضی با دلایل شرعی مورد تأیید شارع قرار گرفته است. اماره قضایی دلیل غیر مستقیم است؛ زیرا قاضی براساس امر معلوم، امر مجهول را کشف میکند و این امارات دارای منشاء خاص از جمله ظنون دادرسان، اوضاع و احوال و عرف و عادت میباشد.
نتیجه: نتیجه اینکه مصادیق امارات قضایی به هیچ وجه قابل شمـارش و محصور نمیباشد؛ اما مهمترین مصادیق، کارشناسی، تحقیق محل و معاینه محل میباشد و ارزش و اعتبار این دلیل، به نظر دادرس واگذار شده است که در دعاوی حق الناس قابل استناد میباشد و در هنگام تعارض اماره قضایی با سایر ادله اثبات دعوا، بجز سند رسمی و اقرار توان مقابله با سایر ادله را دارد.