فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

رعایت غبطه صغیر در روابط مالی ناشی از ازدواج

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، واحد ورامین - پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، واحد ورامین- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده علوم انسانی، واحد ورامین - پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2024.425969.1605
چکیده
زمینه و هدف: اختیار پدر و جد پدری در نکاح دختر و پسراز احکام مسلم فقهی است. رعایت مصلحت صغیر با نظرات فقهی همراستا می‌باشد. فقها معتقدند که در تزویج ولایی صغیر، عدم مفسدت کفایت می‌کند. هدف از پژوهش، تحلیل رعایت صغیر در خصوص روابط مالی ناشی از نکاح است.
مواد و روش‌ها: روش انجام این پژوهش توصیفی تحلیلی است.
ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش اصالت متون، امانتداری و صداقت رعایت شده است.
یافتهها: ولی نباید صغیره را به کمتر از مهرالمثل و یا صغیر را به بیشتر از آن، تزویج نماید، و اگر چنین کند، پس اگر مصلحتی باشد که چنین تزویجی را اقتضا کند، عقد و مهر هر دو صحیح است؛ ولی اگر مصلحت در خود تزویج باشد، نه در مهر، بنابر اقوى عقد صحیح و لازم است؛ به این معنی که مهر نافذ نیست و بعد از بلوغ، متوقف بر اجازه است.
نتیجه: اقدام ولی نسبت به نکاح صغار باید در جهت غبطه و رعایت صلاح و سود آنان باشد، یا اینکه مستلزم مفسده و ضرر بر آنان نباشد، یعنی اگر ازدواج به مصلحت صغیر نباشد یا مضر به حال او باشد، این ازدواج نافذ نیست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- قرآن کریم
- آذری، هاجر، میراحمدی، منیره، رویکردهای قضایی به تشخیص مصلحت در ازدواج کودکان، فصلنامه علمی - پژوهشی زن و جامعه، سال دهم، شماره 40، 1398.
- آل طاها، سیدحسین، رضائی راد، عبدالحسین، آرمیده، موسی، ولایت در نکاح از دیدگاه فقه و حقوق امامیه، دومین کنگره بین‌المللی علوم اسلامی، علوم انسانی، تهران، 1396.
- ابن ادریس حلی، محمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، جلد دوم، موسسه النشرالاسلامی، 1410ق.
- ابن فارس، احمد، معجم مقائیس اللغه، جلد سوم، دارالفکر، بیروت، 1399ق..
- اصفهانی، ابوالحسن، وسیله النجاه مع حواشی الامام خمینی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، قم، 1339.
- انصاری، مرتضی بن محمدامین، المکاسب، جلد سوم، مرکز تحقیقات موسسه احسن الحدیث، 1421ق.
- اصفهانی، فاضل هندی، محمدبن حسن، کشف اللثام، قم، موسسه النشر الاسلامی، 1330.
- بحرانی، محمد سند، سند العروه الوثقی، کتاب نکاح، نشر باقیات، 1347.
- بحرالعلوم، سیدمحمد، بلغه الفقیه، چاپ چهارم، تهران، نشر مکتبه الصادق (ص)، 1403ق.
- بغدادی، محمدبن محمدبن نعمان عکبری، المفنعه، انتشارات جامعه مدرسین قم، 1413ق.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ سی و هفتم، نشر گنج دانش، 1402.
- جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، تاج اللغه و صحاح العربیه، دارالعلم للملایین، 1404.
- جبعی عاملی، زین الدین بن علی (شهید ثانی)، مسالک الافهام، جلد هفتم، موسسه المعارف الاسلامیه، 1413ق.
- حر عاملی، وسائل الشیعه، جلد چهاردهم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی­تا.
- حر عاملی، محمدحسن، وسائل الشیعه، جلد هفدهم، نشر آل البیت (ع)، 1414ق.
- حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروه الوثقی، جلد چهاردهم، بیروت، دارالجبل، 1412ق.
- حلبی، حمزه بن یوسف، قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، جلد سوم، موسسه امام صادق (ع)، 1361.
- حلی، جعفربن محمد، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد دوم، نشر اسماعیلیان، 1363.
- حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، جلد چهاردهم، موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1423ق.
- حلی، محمدبن حسن بن یوسف، ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، جلد سوم، چاپ اول، موسسه اسماعلیان، قم، 1287ق.
- حسینی عاملی، سیدمحمدجواد، مفتاح الکرامه،  جلد شانزدهم، موسسه النشر الاسلامی، 1433ق.
- سبزواری، عبدالاعلی، مهذب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، جلد بیست و چهارم، دارالارشاد للطباعه و النشر و التوزیع، 1372.
- سیوری حلی، جمال الدین مقداد بن عبدالله، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، نشر کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم، 1404ق.
- طیبی، ابوالقاسم، بررسی حقوقی ابطال عقد نکاح به علت عدم رعایت غبطه و مصلحت مولی علیه، پایان­نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار، 1398.
- طوسی، محمدبن حسن، النهایه، چاپ دوم، دارالکتاب العربی، بیروت، 1400ق.
- طوسی، محمدبن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، جلد چهارم، نشر تهران، المکتب المرتضویه، 1363.          
- طوسی، محمدبن حسن، تهذیب الاحکام، نشر دارالکتب الاسلامیه، جلد ششم، تهران، 1264.
- طوسی، محمدبن حسن، الخلاف، قم، دارالفکر، 1417ق.
- طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، ترجمه شیخ عباس قمی، جلد دوم، نشر موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1337. 
- علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، جلد سوم، 1375.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه فی احکام‌الشریعه، جلد هفتم، چاپ دوم، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1413ق.
- عاملی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، جلد هشتم، موسسه المعارف الاسلامیه، قم، 1416ق.
- فیض کاشانی، محمدمحسن، الوافی، جلد پانزدهم، نشر کتابخانه امام امیرالمومنین علی علیه السلام، اصفهان، 1406.
- کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، جلد دوازدهم، المشفه، قم، 1408ق.
- کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، جلد هفتم، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1321.
- کریم پور، نسرین، شرایط اشخاص صغیر و نکاح آثار آن مطابق قوانین جمهوری اسلامی ایران، چهارمین کنفرانس بین­المللی علوم انسانی، حقوق، مطالعات اجتماعی و روانشناسی، 1401.
- لنکرانی، محمد فاضل، تفضیل الشریعه - النکاح، نشر مرکز فقه الائمه الاطهار (ع)، قم، 1421ق.
- موسوی عاملی، محمدبن علی، نهایه المرام فی شرح مختصر شرائع الاسلام، جلد اول، موسسه النشر الاسلامی، 1413ق.
- موسوی خمینی، سید روح الله، تحریرالوسیله، جلد دوم، دارالکتب علمیه (اسماعیلیان)، قم، بی‌تا.
- محقق حلی، جعفربن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد دوم، انتشارات اسلامی، 1339.
- موسوی، علی بن حسین، المسائل الناصریات، چاپ اول، نشر رابطه الثقافه و العلاقات الاسلامیه، تهران، 1417ق.
- موسوی، سیده زینب، شریعتی، الهام، مظفری، خدیجه، بررسی فقهی - حقوقی سن ازدواج در حقوق ایران، فصلنامه مطالعات زن و خانواده، پژوهشکده طنان، دانشگاه الزهرا (س)، شماره 3، 1399.
- موسوی خوئی، سیدابوالقاسم، موسوعه الامام الخوئی، چاپ سوم، مطبعه الآداب 1388ق.
- نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، جلد بیست و نهم، دار احیا التراث العربی، بیروت، 1362.
 - نراقی، احمدبن محمد، مستد الشیعه فی احکام الشریعه، موسسه آل‌البیت(ع)، لاحیاء التراث، قم، 1415ق.
- یزدی، محمد کاظم، عروه الوثقی، موسسه اعلمی، بیروت، 1419ق.