1
دانشجوی دکتری گروه حقوق خصوصی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
2
استادیار مدعو گروه حقوق خصوصی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
3
استادیار مدعو گروه حقوق خصوصی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران؛ استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران.
10.22034/ejs.2023.388132.1394
چکیده
زمینه و هدف: رجوع یکی از مباحث مهم فقه و حقوق است که چندان به ابعاد و مصادیق مختلف آن پرداخته نشده است. یکی از مصادیق رجوع، بحث رجوع بایع به مبیع در شرایطی است که است مشتری مفلس شده و توان پرداخت ثمن را ندارد. هدف مقاله حاضر این است که به بررسی این سؤال پرداخته شود که رویکرد فقه و حقوق به رجوع بایع به مبیع در صورت افلاس مشتری چگونه است؟ مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متن، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: یافتهها بر این امر دلالت دارد که در خصوص رجوع بایع به مبیع در صورت افلاس مشتری در قالب خیار تفلیس اختلافنظر وجود دارد. در نظر فقها غالباً رجوع و خیار در یک نظر واحد جمع شده و به جای هم فرض گردیده است. غالب حقوقدانان نیز معتقد به استرداد مبیع و در واقع رجوع بایع به مبیع در صورت افلاس مشتری هستند. وجود مبیع، مفلس شدن مشتری، رسیدن موعد تحویل مبیع، اثبات افلاس مشتری است. نتیجه: مهمترین ایرادی که بهرجوع بایع به مبیع در صورت افلاس مشتری وارد میشود این است که خیار تفلیس باعث فسخ بیع میگردد اما در استرداد مبیع و حق رجوع بایع به مبیع، بیع فسخ نمیشود. بنابراین به نظر میرسد استرداد مبیع و حق رجوع بایع به مبیع دارای ماهیت ویژهای است که تا حدی با خیار تفلیس فرق دارد.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، حقوق تعهدات، چاپ چهارم، تهران، انتشارات گنج دانش، ۱۳۷۸
شهیدی، مهدی، آثار قراردادها و تعهدات، چاپ سوم، تهران، انتشارات مجد، 1386.
صادقی مرادحاصلی، فرشته،«حدود و شرایط اثر کفالت بین کفیل و مکفول و موارد رجوع به آن»؛ مجله مطالعات حقوق، شماره نهم،1399.
صفایی، سیدحسن، دوره مقدماتی حقوق مدنی(قواعد عمومی قراردادها)،جلددوم، چاپ دوم، تهران، نشر میزان،1383.
طالب احمدی، حبیب،«خیار تقلیس و حقوق طلبکاران در ورشکستگی»، مجله نامه مفید، شماره چهل و سوم،1383.
عدل، مصطفی، حقوق مدنی، چاپ اول، قزوین، نشر بحر العلوم،1373.
عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، چاپ سیوسه، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر،1384
فیض، علیرضا، مبادی فقه و اصول، چاپ اول، تهران، نشر دانشگاه تهران،1372.
کاتوزیان ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی اعمال حقوقی قرارداد - ایقاع، چاپ نهم، تهران، انتشارات بهمن برنا 1386.
کاتوزیان، ناصر، عقود معین(معاملات معوض عقود تملیکی)، جلد دوم، چاپ ششم، تهران، انتشارات شرکت سهامی انتشار، 1376.
موسوی خمینی، روحالله، رساله علمیه، چاپ اول، تهران، نشر دارلقرآن الکریم اسماعیلیان،1377.
میر خلیلی، سیداحمد؛عزیزالهی، حجت؛ فرزانه وشاره، معین، «حکم ممنوعیت رجوع از هبه به خویشاوندان در فقه امامیه»، مجله حقوق اسلامی، شماره چهل و ششم،1394. 46.
عربی
ابن قدامه، عبدالله، المغنی، جلد چهارم، بیروت، انتشارات دارالکتـب،1414.
ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، جلد چهارم، بیروت-لبنان، دار الفکر للطباعة والنشر و التوزیع دار صادر، 1414.
انصاری، شیخ مرتضی،کتاب المکاسب المحرمة و البیع و الخیارات، جلد پنجم، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى،1415.