زمینه و هدف: برای رفع مشکل ناباروری امروزه از روشهای درمان متعددی از جمله اهدا تخمک استفاده میشود. روشهای نوین باروری اما دارای ابعاد فقهی، حقوقی و اخلاقی مختلفی است که همواره محل بحث و نظر بوده است. در این مقاله تلاش شده به بررسی فقهی خرید و فروش و به عبارت دقیقتر تجاریسازی اهدای تخمک پرداخته شود. مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی بوده و از روش کتابخانهای استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: یافتههای تحقیق حاکی است بر اساس استنباط از دیدگاه فقها، در فقه درخصوص خرید و فروش تخمک اختلافنظر وجود دارد. تعارض با اصل کرامت انسانی، فقدان رابطه مالکیت میان فرد و تخمک و فقدان مالیت عرفی از دلایل مخالفت با خرید و فروش تخمک است. قواعدی چون اصل سلطنت انسان بر خود، رفع عسر و حرج در زندگی برخی زوجین، ضرورت انجام کار خیر و اصل برائت نیز به عنوان دلایل موافقت قابل استناد است. نتیجه: دلایل موافقت به معنای پذیرش تجاریسازی تخمک قلمداد نمیشود. در واقع، انتقال تخمک بهصورت اهدای آن پذیرفته شده و قابل دفاع است و این با آنچه از تجاریسازی به ذهن متبادر میشود، متفاوت است. اهدای تخمک راهحل میانهای میان ممنوعیت مطلق انتقال تخمک از یک سو و جواز خرید و فروش و تجاریسازی تخمک از سوی دیگر است. در این راهکار میانه، هم بحث عسر و حرج رفع میشود و هم خرید و فروش به معنای تجاریسازی که مغایر اصل کرامت انسانی است صورت نمیگیرد.
1- ابراهیمی، مهدی، فاضل، علیرضا، »نگاهی نو به پدیده جنین شناسی در تفسیر علمی آیات قرآن«، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، شماره چهل و دوم، 1391. 2- ابن احمد، یوسف بن عبداهلل، احکام نقل اعضاء االنسان فی الفقه االسالمی، عربستان سعودی، انتشارات دار کنوز اشبیلیا، 1427. 3- المبیض، محمد احمد، مصلحه حفظ النفس فی الشریعه االسالمیه، مصر، مؤسسة المختار للنشر و التوزیع، 1425. 4- جعفری، محمدتقی، رسائل فقهی، چاپ اول، تهران، انتشارات تهذیب، 1380. 5- جناتی شاهرودی، محمدابراهیم، منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسالمی، جلد اول، چاپ اول، تهران، نشر کیهان، 1370. 6- جوادی آملی، عبداهلل، تنسیم تفسیر قرآن کریم، جلد هفتم، چاپ سوم، قم، انتشارات اسراء، 1385. 7- خوئی، ابوالقاسم، مصباح الفقاهه فی المعامالت، جلد دوم، نجف، مکتبه الحیدری، 1378. 8- سبحانی تبریزی، جعفر، سیمای اقتصاد اسلامی، چاپ اول، موسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق)ع(، 1378. 9- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد سوم، بیروت، مؤسسه االعلمی للمطبوعات، 1391. 10- عباسی، محمود، رضایی، راحله، »مطالعه تطبیقی اهدای جنین از منظر فقه و حقوق پزشکی«، مجله حقوق پزشکی، شماره بیست و یکم، 1391. 11- فیضی طالب، عزیز، سلسله پژوهشهای فقهی-حقوقی )پیوند اعضای بدن(، چاپ اول، قم، انتشارات قضا، 1388. 12- قمی، محمد مؤمن، کلمات السدیده فی مسائل الجدیده، قم، موسسه النشر االسالمی، 1415. 13- کاتوزیان، ناصر، اموال و مالکیت، چاپ بیست و ششم، تهران، نشر میزان، 1388. 14- کردی، رضا، »تبیین قانون و آییننامه نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور و بررسی خألهای قانونگذاری آن«، نشریه مجلس و راهبرد، شماره هشتاد و سوم، 1394. 15- محسنی، محمد آصف، الفقه و المسائل الطبیه،چاپ اول، قم، نشر مؤلف، 1377. 16- محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه: بخش مدنی)مالکیت و مسئولیت(، چاپ چهل و هشت، تهران،مرکز نشر علوم اسالمی، 1395. 17- منتظری، حسینعلی، دراسات فی والیه الفقیه و فقه الدوله االسالمیه، جلد اول، چاپ دوم، قم، مرکز جهانی اسلامیه، 1369. 18- موسوی خمینی، البیع، جلد اول، چاپ دوم، تهران، انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی )ره(، 1385. 19- مهدوی کنی، صدیقه، ذبیحی بیدگلی، عاطفه،حمزه خانی، سمیه، »بررسی فقهی حقوقی حق توارث فرزندان متولد از اهدای جنین«، مجله فقه پزشکی، شماره بیست و چهارم و بیست و پنجم، .1394 20- میرهاشمی، سجاد، »مبانی مشروعیت پیونداعضاء«، مجله ندای صادق، شماره چهل و دوم،1385 21- نایبزاده، عباس، بررسی حقوقی روشهای نوین باروری مصنوعی مادر جانشین )اهدای تخمک، جنین( چاپ اول، تهران، انتشارات مجد، 1380. 22- نظری توکلی، سعید، پیوند اعضا در فقه اسلامی،چاپ اول، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی،
