1
استاد گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2
پژوهشگر فرا دکتری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2026.607972.2231
چکیده
زمینه و هدف: تشکیل دادگاه‌های ویژه رسیدگی به مفاسد اقتصادی با هدف تسریع، قاطعیت و بازدارندگی، ضرورت مقابله مؤثر با جرایم اقتصادی را تقویت کرده است؛ با این حال، غلبه رویکرد سرعت‌محور می‌تواند با تضمین حقوق دفاعی، مالکیت مشروع و امنیت سرمایه‌گذاری تعارض ایجاد کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل این تعارض بر پایه فقه امامیه انجام شده است.
مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی میباشد.
یافته‌ها: تسریع در رسیدگی را می‌توان با قواعدی همچون حسم ماده فساد و حفظ نظام اقتصادی توجیه کرد؛ اما این ضرورت، مجوز نادیده گرفتن قواعد تسلیط، احترام مال مسلمان، لاضرر، اصل صحت و لزوم تثبت در قضا نیست. تحدید حقوق دفاعی، فشردگی مواعد، محدودیت دسترسی به وکیل و ادله، توقیف گسترده اموال و تسری آثار اقدامات تأمینی به اشخاص ثالث، از مهم‌ترین چالش‌های فقهی شناسایی‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
نتیجه‌گیری: توازن میان سرعت و مالکیت مشروع مستلزم رعایت قاعده اهم و مهم، تناسب اقدامات قضایی، تفکیک دارایی مشروع از مال ناشی از جرم و جبران خسارت ناشی از اقدامات نارواست. بنابراین، سرعت باید ابزار تحقق عدالت باشد، نه جایگزین تضمین‌های شرعی و حقوقی.
حبیب زاده، محمد جعفر و مخدومی، امیرطاها. (1405). چالش‌های فقهی دادگاه‌های ویژه مفاسد اقتصادی در موازنه میان «سرعت در رسیدگی» و «حق مالکیت و سرمایه-گذاری مشروع». (e255994). فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، ()، e255994 https://doi.org/10.22034/ejs.2026.607972.2231
MLA
حبیب زاده، محمد جعفر، و مخدومی، امیرطاها. "چالش‌های فقهی دادگاه‌های ویژه مفاسد اقتصادی در موازنه میان «سرعت در رسیدگی» و «حق مالکیت و سرمایه-گذاری مشروع»" .e255994 ، فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، ، 1405، e255994. doi: 10.22034/ejs.2026.607972.2231
HARVARD
حبیب زاده، محمد جعفر، و مخدومی، امیرطاها. (1405). 'چالش‌های فقهی دادگاه‌های ویژه مفاسد اقتصادی در موازنه میان «سرعت در رسیدگی» و «حق مالکیت و سرمایه-گذاری مشروع»'، فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، (), e255994. doi: 10.22034/ejs.2026.607972.2231
CHICAGO
حبیب زاده، محمد جعفر و مخدومی، امیرطاها، "چالش‌های فقهی دادگاه‌های ویژه مفاسد اقتصادی در موازنه میان «سرعت در رسیدگی» و «حق مالکیت و سرمایه-گذاری مشروع»." فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، (1405): e255994, doi: 10.22034/ejs.2026.607972.2231
VANCOUVER
حبیب زاده محمد جعفر، مخدومی امیرطاها. چالش‌های فقهی دادگاه‌های ویژه مفاسد اقتصادی در موازنه میان «سرعت در رسیدگی» و «حق مالکیت و سرمایه-گذاری مشروع». مطالعات فقه اقتصادی. 1405;():e255994. doi: 10.22034/ejs.2026.607972.2231
