فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

کاربست فقهی قاعده لاضرر و منع احتکار در کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
10.22034/ejs.2026.588227.2191
چکیده
زمینه و هدف: هدف اصلی پژوهش این است که قواعد فقهی، به‌ویژه قاعده لاضرر و منع احتکار، چگونه می‌توانند به‌عنوان مبنایی هنجاری در کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد و مدیریت اخلال‌های بازار ایفای نقش کنند.پایداری و تاب‌آوری نظام اقتصادی در مواجهه با شوک‌های داخلی و بحران‌های معیشتی، نیازمند بهره‌گیری از مبانی هنجاری و قواعد تنظیم‌گری است که در فقه امامیه در قالب قواعدی همچون «لاضرر» و «منع احتکار» تجلی یافته است..

مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.

ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.

یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قاعده لاضرر با نفی مشروعیت رفتارهای اقتصادی زیان‌بار و حکم منع احتکار با جلوگیری از حبس کالاهای ضروری، نقشی کلیدی در حفظ تعادل عرضه و تقاضا و صیانت از امنیت معیشتی جامعه ایفا می‌کنند. همچنین نتایج حاکی از آن است که این قواعد، مبنای مشروعیت‌بخشی به مداخله دولت در سیاست‌گذاری اقتصادی، نظارت بر بازار و اعمال ابزارهای تنظیمی همچون الزام به عرضه کالا و تعیین مجازات‌های بازدارنده هستند.

نتیجه‌گیری: پیوند میان فقه اقتصادی و مؤلفه‌های اقتصاد مقاومتی، چارچوبی کارآمد برای مدیریت بحران‌های اقتصادی و ارتقای تاب‌آوری ملی فراهم می‌سازد که می‌تواند به‌عنوان مبنای سیاست‌گذاری‌های کلان در جهت کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مرداد 1405