فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

حدود قابلیت تعیین ثمن در کنوانسیون بیع بین المللی کالا و حقوق ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.
2 گروه حقوق خصوصی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران
3 گروه حقوق، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.
10.22034/ejs.2026.578196.2168
چکیده
زمینه و هدف: این تحقیق، قابلیت تعیین ثمن در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا و حقوق ایران را بررسی‌می‌کند، مواد ۱۴ و ۵۵ کنوانسیون در رابطه با امکان تعیین ثمن در آینده را با اصل عدم غرر در فقه و لزوم تعیین موضوع معامله در مادّه ۱۹۰ و ثمن در مواد 338 و 339 و مواد دیگر قانون مدنی ایران می‌سنجد و با تحلیل تطبیقی، دکترین و برخی آرای قضایی، حدود قابلیت تعیین ثمن را بررسی می‌نماید.
مواد و روش­ ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی– تحلیلی صورت گرفته است.

ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی­طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.

یافته ­ها: کنوانسیون و حقوق ایران بر اساس دکترین حقوقی، امکان تعیین ثمن از طریق ارجاع به معیار نوعی مانند قیمت بازار را می‌پذیرند، در حالی که تعیین ثمن از طریق ارجاع به اراده یکی از طرفین عقد بیع را رد می­نمایند و کنوانسیون در موارد سکوت در مورد ثمن، معیار قیمت زمان انعقاد بیع را-که معیاری نوعی است- تحمیل می­نماید. این در حالی است که حقوق ایران به‌سبب اصل منع غرر و مواد 190، 338 و 339 قانون مدنی، در فرض اخیر بیع را باطل می­شمارد.

نتیجه: به رغم تفاوت مبانی تعیین ثمن از نظر کنوانسیون و حقوق ایران، در مورد قلمرو تعیین ثمن، با وجود تفاوت های جزئی میان آنها همگرایی وجود دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع
-       قرآن کریم
منابع فارسی
امامی، سیدحسن، حقوق مدنی، ج1، چاپ دهم، تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1373.
 امینی، عیسی، روش‌های تعیین ثمن در قراردادها، چاپ سوم، تهران: کتابخانه گنج دانش، 1403.
باریکلو، علیرضا، عقود معین، ج1، چاپ سوم، تهران: بنیاد حقوقی میزان، 1399.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ ششم، تهران: کتابخانه گنج دانش،1372.
داراب‌پور، مهراب، ثمن شناور. مجلة تحقیقات حقوقی، 22-12، (221-283) 1377.
دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، ج5، چاپ اول، تهران: مؤسسة چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، 1371.
شعاریان، امیر، ثمن نامعین در قراردادهای پیش‌فروش. فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، 3(5)، 1391، 84-121.
شهیدی، مهدی، حقوق مدنی1، تشکیل قراردادها و تعهدات، چاپ هفتم، تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1388.
شهیدی، مهدی، حقوق مدنی6، عقود معین1، چاپ یازدهم، تهران: مجمع علمی و فرهنگی و فرهنگی مجد، 1388.
صفایی، سیدحسین، عادل، مرتضی، کاظمی، محمود و میرزا نژاد، اکبر، حقوق بیع بین المللی با مطالعه تطبیقی، چاپ اول، تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه، 1384.
عمید، حسن، فرهنگ فارسی، چاپ چهلم، تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات امیرکبیر، 1392.
عمید زنجانی، عباسعلی، قواعد فقه- بخش حقوق خصوصی، چاپ نخست، تهران: سمت، 1386.
قاسم­زاده، سیدقاسم، نظریه جواز تعیین ضابطه مورد تعهد و تملیک، فصلنامه مدرس، تهران: دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، 1383.
کاتوزیان، ناصر، عقود معین: عقود معوض و تملیکی، ج1، چاپ نهم، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1384.
کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها: بطلان و عدم نفوذ، ج2، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1371.
محمدی، سام و کاویار، حسین، تبیین فقهی حقوقی شروط ثمن باز در قراردادهای انرژی، فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، 12(44)، 1395، 115-138.
منابع عربی
-      ابن بابویه القمی، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ج4، چاپ دوم‌، قم‌: دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
-      اردبیلی، احمد،  مجمع الفایده والبرهان فی شرح ارشادالاذهان، ج 8، چاپ سوم، قم: موسسه النشرالاسلامی، 1418.
-      اشتهاردی، علی پناه، مجموعه فتاوی ابن الجنید، چاپ اول، قم: موسسه النشرالاسلامی، 1416.
-      بهوتى، منصور بن یونس، لروض المربع شرح زاد المستقنع، ج1، بی­جا: دار المؤید، بی­تا.
-      جبعی عاملی، زین الدین بن نورالدین، روضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج2، بی چا، تهران: به خط عبد الرحیم ، 1308ق.
-      حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، تهران: انتشارات اسلامیه، 1403
-      حلی، جعفر ابن الحسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، چاپ سوم، تهران: انتشارات استقلال،1403ق.
-      خوئی، سیدابوالقاسم، مصباح الفقاهه، ج5، بی‌جا: چاپ حیدریه، 1374ق.
-      سبزواری، محمدباقر، کفایه الفقیه، ج1، چاپ اول، قم: موسسه النشرالاسلامی، 1423.
-      موسوی خمینی، سیدروح‌الله، تحریر الوسیله، قم: مؤسسه مطبوعاتی دار العلم، 1392.
 
منابع لاتین
-       Akrami, F. Ahmad Yusoff, S. Sh. & Mohamed Isa, S., The Problem of ‘Open Price Term’ in Contracts of Sale of Goods in Iran and under the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods, International Journal of Engineering & Technology, , 7 (3.30) 2018 219-224
-       Honnold, John O, Uniform Law for International Sales under the 1980 United Nations Convention, 3rdedition, Kluwer Law International, 1999.
-       Mistelis, L., Article  55  CISG:  the  unknown  factor. Journal of Law and Commerce 25(1), (2005-2006), 285-298.
-       Schlechtriem, P., & Schwenzer, I. (Eds.), Commentary on the UN Convention on the International Sale of Goods (CISG) (4th ed.). Oxford University Press, 2016.