امکان‌سنجی استانداردسازی قراردادهای بالادستی ایران با تحلیل تطبیقی رژیم قراردادی امارات

باقری صمغ آبادی, سارا; ساردویی نسب, محمد; امین ‏زاده, الهام; رفیعی, محمد تقی

doi:10.22034/ejs.2026.572655.2160

امکان‌سنجی استانداردسازی قراردادهای بالادستی ایران با تحلیل تطبیقی رژیم قراردادی امارات

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

سارا باقری صمغ آبادی ¹

محمد ساردویی نسب ²

الهام امین ‏زاده ³

محمد تقی رفیعی ⁴

¹ دانشجوی دکتری حقوق نفت و گاز، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² استاد، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران،ایران

³ استاد، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

⁴ دانشیار، گروه حقوق انرژی و تجارت بین‌الملل، دانشکدة حقوق، دانشگاه تهران (دانشکدگان فارابی)، تهران، ایران

10.22034/ejs.2026.572655.2160

چکیده

زمینه و هدف: رژیم قراردادی بالادستی ایران، به‌ویژه قرارداد نفتی ایران، در مقایسه با مدل پیشرفته امارات متحده عربی با چالش‌هایی مواجه است. این پژوهش به بررسی امکان استانداردسازی قراردادهای نفتی ایران و ارائه راهکارهای عملی برای رفع موانع حقوقی، نهادی، ژئوپلیتیکی و زیست‌محیطی می‌پردازد.

مواد و روش‌ها: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل تطبیقی رژیم قراردادی امارات انجام شد. داده‌ها از منابع حقوقی، گزارش‌های بین‌المللی و اسناد رسمی ایران و امارات گردآوری شد.

ملاحظات اخلاقی: اصول اصالت متن، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.

یافته‌ها: تحلیل نشان داد موانع حقوقی (اصول ۴۴ و ۸۱ قانون اساسی)، نهادی (تداخل نقش‌های شرکت ملی نفت)، ژئوپلیتیکی (تحریم‌ها) و زیست‌محیطی (فلرینگ ۱۷/۳ میلیارد متر مکعب گاز در سال ۱۴۰۱) محدودیت‌هایی برای انطباق با استانداردهای جهانی ایجاد کرده‌اند.

نتیجه: اصلاحات پیشنهادی شامل تفکیک نقش‌های شرکت ملی نفت، قراردادهای عاملیتی برای جذب فناوری، توسعه برنامه‌های کاهش کربن و تصویب قانون جامع بالادستی با ادغام استانداردهای جهانی است. این اقدامات انطباق قراردادهای ایران با استانداردهای بین‌المللی را تسهیل، سرمایه‌گذاری خارجی را تقویت و جایگاه ایران در انرژی پایدار را تثبیت می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

استانداردسازی

انطباق

داوری

رژیم قراردادی

سرمایه‌گذاری خارجی

شفافیت

موضوعات