زمینه و هدف: رشد سریع فناوری بلاک‌چین و ظهور قراردادهای هوشمند، چالش‌ها و فرصت‌های عمیقی را برای نظام‌های حقوقی در سراسر جهان ایجاد کرده است. برخلاف قراردادهای سنتی، قراردادهای هوشمند از طریق الگوریتم‌های خوداجرا عمل می‌کنند و مداخله انسانی را به حداقل می‌رسانند، در حالی که پرسش‌های پیچیده‌ای را درباره اعتبار، اجرا و مسئولیت ایجاد می‌نمایند. این مقاله به بررسی مسئولیت مدنی ناشی از اجرای خودکار تعهدات در قراردادهای هوشمند می‌پردازد، با تمرکز ویژه بر چارچوب فقه امامیه و حقوق ایران.

مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد.

یافته‌ها: با بهره‌گیری از اصول بنیادین فقه اسلامی همچون قاعده «لاضرر»، «تسبیب»، «اتلاف» و «ضمان ید»، مقاله نشان می‌دهد که چگونه فقه کلاسیک می‌تواند سازوکارهای انعطاف‌پذیری برای توزیع مسئولیت در بسترهای فناورانه نوین ارائه دهد.

ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.

نتیجه‌گیری: تحلیل تطبیقی با نظام‌های حقوقی غربی نیز شباهت‌ها و تفاوت‌ها در نحوه مواجهه با مسئولیت در معاملات الگوریتمی را آشکار می‌سازد. در نهایت، مقاله پیشنهادهایی برای اصلاح قانون‌گذاری و رویه قضایی در ایران ارائه می‌دهد و بر ضرورت مقررات تخصصی و اجتهاد پویا برای تضمین عدالت و پیش‌بینی‌پذیری در حکمرانی قراردادهای هوشمند تأکید می‌کند.