فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مقایسه نقش اقتصاد دولتی و آزاد در ارتکاب و پیشگیری از جرم

نوع مقاله : علمی

نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه علمی فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران.
3 دانشیارگروه فقه ومبانی حقوق اسلامی.واحد تهران مرکزی.دانشگاه ازاد اسلامی .تهران.ایران
10.22034/ejs.2026.344975.1242
چکیده
زمینه و هدف: اگرچه حرکت جامعه بین‌المللی به سمت آزادسازی هر چه بیشتر اقتصاد بوده است اما هم چنان دولت‌ها، نقش مهمی را در زمینه اقتصاد ایفاء می‌نمایند. از سوی دیگر، نقش اقتصاد دولتی و آزاد کشور خودمان نیز در این زمینه حایز اهمیت می‌باشد. در این راستا هدف مقاله حاضر، تبیین کارکردها و نقش آفرینی اقتصاد دولتی و آزاد در ارتکاب و پیشگیری از جرم می‌باشد.
مواد و روش‌ها: روش پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی بوده و در گردآوری مطالب از فیش برداری و منابع کتابخانه‌ای بهره برده است.
ملاحظات اخلاقی: امانت داری، آدرس دهی صحیح و اصول اخلاق علمی در سراسر کار پژوهش مراعات گردیده است.
یافته‌ها: نقش اقتصاد دولتی در ارتکاب جرم از طریق توزیع نابرابر درآمدها، توسعه نامتوازن مناطق، عدم انسجام سیاست‌های اقتصادی، امنیتی و توسعه‌ای، ناکارآمدی نظام بانکی دولتی و عدم امنیت اقتصادی و نقش اقتصاد آزاد در ارتکاب جرم از طریق خصوصی سازی و مبادلات مالی آزاد نمود پیدا می‌نماید. در زمینه پیشگیری از جرم نیز، نقش اقتصاد دولتی و آزاد به صورت هزینه‌هایی پیش و پس از ارتکاب جرم نمود پیدا می‌کند که در راستای پیشگیری‌های وضعی و اجتماعی قابلیت ارزیابی دارد.
نتیجه: به طور مطلق نمی‌توان نقش هیچ یک از اقتصاد دولتی و آزاد را در ارتکاب و پیشگیری از جرم پر رنگ‌تر دانست بلکه این موضوع در ابعاد مختلف متفاوت بوده و در کشورهای دنیا بسته به عملکرد دولتها نمودهای گوناگونی داشته است و در نهایت این مقوله ارتباط مستقیم دارد با این موضوع که مرتکب با توجه به بسترهای موجود در هر دو عرصه منفعت خویش را در کدام قسمت بیشتر بیابد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
-اصغرپور، حسین، بهبودی، داوود و محمد خانقاهی، رباب؛ اثرات توسعه اقتصادی و توسعه مالی بر کیفیت محیط زیست در کشورهای منتخب عضو اوپک، فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، سال دوم، شماره 6، بهار 1392.
-بابایی، محمدعلی و انصاری، اسماعیل؛ تحلیل اقتصادی پیشگیری از جرم، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره ششم، شماره اول، بهار 1393 .
-بابایی، محمدعلی؛ غلامی، میثم و هاشمی دمنه، فاطمه السادات، ارزیابی سیاست جرم زدایی قانون برنامه پنجم توسعه درقانون مجازات اسلامی، فصلنامه آموزه‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 8 ، پاییز و زمستان 1393.
-بازوند، شهاب، تحولات نظام کیفری ایران پس از انقلاب درپرتو یافته های جرم شناسی، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس، بهمن 1379.
-پناهی، حسین و ستار رستمی، همت؛ بررسی رابطه میان رشد اقتصادی و جرم: شواهدی از استان‌های ایران، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، شماره 83 ، سال 25، پاییز 1396.
-پوراکبر، حمیده؛ بررسی میزان شناخت نظام بانکی ایران از پدیده پولشویی (مطالعه موردی بانک صنعت و معدن)، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی دانشگاه پیام نور تهران، 1389.
-حسین نژاد، اکرم؛ مسکن گروه های کم درآمد در مناطق 22 گانه تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته توسعه اقتصادی و برنامه ریزی دانشگاه الزهرا (س)، 1389.
-خداپرست مشهدی، مهدی و غفوری ساداتیه، ماندانا، بررسی ارتباط توسعه یافتگی و ارتکاب جرم در اقتصاد ایران، دوفصلنامه دانش حقوق اقتصادی، دوره جدید، سال بیست و یکم، شماره 5، بهار و تابستان 1393.
-ژیلایی اقدم، پریسا؛ بررسی تاثیر نابرابری درآمد بر جرم ( قتل عمد و سرقت ) در استان های کشور، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته توسعه اقتصادی و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز، بهمن 89.
-دلاور، علی، مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، تهران، انتشارات رشد، 1374.
-رستمی، ایوب؛ بررسی پیشگیری وضعی از توزیع مواد مخدر (مورد مطالعه: شهرستان کرمانشاه، سال 1392)، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، 1393 .
-سالم، بهنام و بوسف پور، نفیسه؛ بررسی آثار آزادسازی تجاری درکشورهای درحال توسعه، ماهنامه بررسی مسایل و سیاست های اقتصادی ، شماره 1، فروردین 1391.
- صادقی، حسین؛ شقاقی، وحید و اصغرپور، حسین، تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر جرم درایران، تحقیقات اقتصادی، شماره 68 ، 1384 ،  63-90 .
-صفایی آتشگاه، حامد؛ بررسی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز بر پایه یافته‌های جرم شناسی پیشگیرانه، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه کاشان، شهریور 1393 .
-طالب، سیده الهام؛ تحلیل تاثیر متغیرهای اقتصادی بر وقوع جرم، پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت مالی موسسه آموزش عالی کوشیار، اسفندماه 1395 .
- فرزین وش، اسدالله و اصغرپور، حسین؛ بررسی اثرات نامتقارن نوسانات نرخ ارز بر تولید و قیمت در ایران، فصلنامه علوم اقتصاد، سال اول، پیش شماره اول، پاییز 1386.
-لطفی، عزت الله؛ رشد صنعتی و جرم : شواهدی از استان های ایران طی برنامه های سوم و چهارم توسعه، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه یزد، 1391.
-نادری حاجی، مصطفی؛ بررسی دلایل ارتکاب جرم جوانان تحت بازداشت زندان چوبیندر قزوین در سال 1389، پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه پیام نور مرکز تهران، شهریور 1390 .
- متقی مزلقانی، نازنین، رابطه بین شاخص های اقتصادی کلان با چک های برگشتی درایران، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه سمنان، 1391.
-محنت فر، یوسف و جعفری صمیمی، احمد؛ بررسی خصوصی سازی و اصل 44 قانون اساسی دراقتصاد ایران، فصلنامه پژوهش ها و سیاست های اقتصادی، سال شانزدهم، شماره 48، زمستان 1387 .
-مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، بررسی لایحه برنامه پنجم توسعه: فصل پنجم اقتصادی: بهبود فضای کسب و کار، بهره وری و اشتغال، خرداد 1389، شماره مسلسل: 10252، صص 25-36. 
-معاونت آموزش قوه قضاییه، امنیت اقتصادی، انتشارات معاونت آموزش قوه قضاییه، چاپ اول، 1385.
-ملایی، علی اصغر، بررسی جامعه شناختی ارتباط بین فضای شهری و گرایش به ارتکاب جرم در شهر اهواز، پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، 1393.
-وطن‌پور، علیرضا؛ قاچاق کالا و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر نقش نیروی انتظامی در مبارزه با آن، دانشگاه امام حسین، دانشکده استراتژیک اطلاعات، 1385 .
-هاشمی، نغمه سادات؛ بررسی اثرات آزادسازی تجاری و مالی بر نوسانات رشد اقتصاد کلان: مورد کشورهای عضو اکو، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته اقتصاد، دانشگاه شیراز، بهمن ماه 1391 .
-همتی، بابک؛ اقتصاد سیاسی نفت؛ نقش نفت در توسعه بازارهای اقتصاد و سیاست در ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی، 1391.
-یزدیان جعفری، جعفر، تاملی بر نظام هزینه فایده در حقوق کیفری، فصلنامه فقه و حقوق، سال پنجم، شماره 20، بهار 1388 .
منابع لاتین
- Becker , Gary , ‘’ Economic Theory ‘’ , Transaction Publishers , 2011 .
- Benett , T , ‘’ Identifying , Explaining and Targeting Burglary Hotspots ‘’ , European Journal on Criminal Policy and Research  , No .3 , 1995 , 113-123 .
- Edelbacher , Maximilian and Theil , Michael , ‘’ Financial Crimes: A Threat to Global Security ‘’ , CRC Press, 2012.
- Hall , Daniel , ‘’ Criminal Law and Procedure ‘’ , Cenange Learning , 2012
- Heiland , Hans-Gunther , Shelly , Louise and Katoh , Hisao , ‘’ Crime and Control in Comparative Perspectives ‘’ , Walter de Gruyter , 2012
- Hibou , Beatrice , ‘’ Economic Crime and Neoliberal Modes of  Government : The Example of the Mediterranean ‘’ , Journal of Social History , vol . 45 , no . 3 ( 2012 ).
- Kumar , Surender, ‘’ Crime and Economic Growth : Evidence from India ‘’ , MPRA Paper No.48794 , posted 2 , 2013 .
- Simpson , Sally , ‘’ Corporate Crime , Law and Social Control ‘’ , Cambridge University Press , 2002 .
دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 25
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
تابستان 1404
صفحه 257-277