فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مبانی فقهی رفتارهای اقتصادی در تربیت فرزندان و نوجوانان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف تبیین و تحلیل مبانی فقهی رفتارهای اقتصادی در فرآیند تربیت فرزندان و نوجوانان انجام شده است و می‌کوشد نشان دهد فقه اسلامی چگونه می‌تواند چارچوبی هنجاری برای آموزش و هدایت رفتارهای اقتصادی در خانواده فراهم آورد.

مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.

یافتهها: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که اصولی همچون کرامت انسانی، عدالت، تدریج در تکلیف، مصلحت، منع اسراف و مسئولیت‌پذیری، به همراه قواعدی مانند لاضرر، سلطنت، احسان و ولایت، از مهم‌ترین مبانی فقهی مؤثر در تربیت اقتصادی کودکان و نوجوانان به شمار می‌آیند.

ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.

نتیجه: بر اساس نتایج، بهره‌گیری آگاهانه از این مبانی می‌تواند به شکل‌گیری الگوی تربیت اقتصادی متعادل، مسئولانه و متناسب با ارزش‌های اسلامی در نسل آینده منجر شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·                ابراهیم زاده ملایی، محمدعلی، فلاح، اکبر، فقیهی، علی، «وظیفه مندی حکومت اسلامی در تربیت اقتصادی جامعه (با مطالعه موردی و مصداقی آسیب های اقتصادی پول شویی)»، مطالعات فقه تربیتی، دوره نهم، شماره هجدهم، 1401.
·                ادیب، یوسف، ابراهیمی هرستانی، اصغر، رضاپور، یوسف، و طغیانی، مهدی. «بررسی مبانی دینی الگوی مطلوب برنامه درسی تربیت اقتصادی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی». رهیافت انقلاب اسلامی، دوره دهم، شماره سی و شش، 1395.
·                اسدی، نصرالله، حسینی، سیدرضا، کاظمی نجف ابادی، مصطفی، «تحلیل کارکردهای اقتصادی تشکیل خانواده در اقتصاد اسلامی و اقتصاد سرمایه داری»، اقتصاد اسلامی، دوره بیست و یک، شماره هشتاد و سوم، 1400.
·                افشاری، سعید، سرمدی، محمدرضا، علم الهدی، سیدعلی، فرج الهی، مهران، «تربیت اقتصادی به مثابه تکنولوژی دینی: چیستی و امکان تحقق»، دوره یازدهم، شماره دوم، 1402.
·                اندیشه، هاشم، «بازتاب مدیریت اقتصادی اسلام در فرهنگ و تربیت اسلامی»، اسلام و سلامت روان، دوره دوم، شماره دوم، 1394.
·                ایمانی، محسن. «تربیت اقتصادی در راستای تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی». پیوند، شماره سیصد و نود، 1391.
·                آقایی، سیده الهام، «ضرورت تحول تربیت شناختی به سمت تربیت زیبایی شناختی به عنوان روشی کارآمد برای تعلیم و تربیت اسلامی». کنگره پیشگامان پیشرفت، 1392.
·                توسلی، طیبه. «تربیت دینی، تربیت زمینه ساز، تربیت سکولار». مشرق موعود، دوره هفتم، شماره بیست و ششم، 1392.
·                توسلی، طیبه، «مفهوم شناسی تربیت اسلامی و تربیت سکولار». همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران (فلسفه تربیت دینی و تربیت اخلاقی)، 1393.
·                توکلی، محمدجواد، «نقش معنویت و اخلاق در الگوی اسلامی تعلیم و تربیت اقتصادی»، معرفت، دوره سی و دوم، شماره دهم، 1398.
·                حسنی، محمد، و نویدادهم، مهدی، «تربیت» یا «تعلیم و تربیت»: کدامیک؟. پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت، دوره دوم، شماره دوم، 1391.
·                رشید، خسرو، حسینی اصل نظرلو، مریم، یعقوبی، ابوالقاسم، و کردنوقابی، رسول، شناسایی مولفه های اساسی تربیت کودک بر اساس دیدگاه والدین ایرانی. خانواده پژوهی، دوره سیزدهم، شماره پنجاه، 1396.
·                زیباکلام، فاطمه، و محمدی، حمداله، تعلیم و تربیت و مفهوم «سرمایه انسانی»؛ تاملی بر تحول مفهوم «انسان اقتصادی» از لیبرالیسم کلاسیک تا نولیبرالیسم. همایش ملی انجمن فلسفه‌ تعلیم و تربیت ایران (فلسفه تعلیم و تربیت و قلمرو علوم اجتماعی و انسانی)، 1395.
·                ستایش فر، طیبه، «رویکرد تعلیم و تربیت اسلامی بر اساس تربیت مغزمحور»، ایده های نو در علوم و فناوری، دوره اول، شماره سوم، 1395.
·                سلحشوری، احمد. «حدود و ثغور تربیت اخلاقی، تربیت معنوی و تربیت دینی». رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، دوره دوم، شماره پیاپی ششم، 1390.
·                سلیمانی کیا، علیرضا، «تربیت اسلامی و تربیت غیر اسلامی با نگاه مقایسه ای». کنفرانس بین المللی روان شناسی، علوم تربیتی و رفتاری، 1397.
·                شیخی، حمید، ملک افضلی اردکانی، محسن، حسینی، سیدعلیرضا، «بررسی حکم فقهی رانت در قلمرو تربیت اقتصادی»، مطالعات فقه تربیتی، دوره دهم، شماره بیستم، 1402.
·                طهماسب زاده شیخلار، داود، فتاحی مرکید، مریم، ایمان زاده، علی، «شناسایی مولفه های تربیت اقتصادی در قرآن کریم و میزان انعکاس آن در اسناد بالادستی»، مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، دوره هفتمف شماره اول، 1401.
·                عباس، غلام، صاعدرازی، محمدحسین، «اهداف اجتماعی تربیت اقتصادی در قرآن»، قرآن و علم، شماره سی و یک، 1401.
·                قبادی، آیت، نظری، داریوش، گراوند، مجتبی، شاهرخی، سیدعلاالدین، «تبیین مؤلفه های تربیت اقتصادی در سیره ی علوی»، آموزه های تربیتی در قرآن و حدیث، دوره پنجم، شماره اول، 1398.
·                کارآمد، حسین، انصاری، عبداله، «بررسی فقهی تربیت اقتصادی»، مطالعات فقه تربیتی، دوره نهم، شماره هجدهم، 1401.
·                محمدی، حمداله، و زیباکلام، فاطمه، «نئولیبرالیسم و تجاری سازی تربیت: چالشی فرا روی تربیت اخلاقی». پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت (مطالعات تربیتی و روان شناسی مشهد)، دوره چهارم، شماره دوم، 1393.
·                محمدی، شیرکوه، فراتحلیلی بر پژوهش های آموزش چندفرهنگی، آموزش شهروندی، تربیت اخلاقی، تربیت سیاسی و تربیت دینی در ایران، تدریس پژوهی، دوره دهم، شماره دوم، 1401.
·                مطهری، محمد لطیف، نیکخو امیری، ناصر، «بررسی فقهی تربیت اقتصادی فرزندان از منظر قرآن و حدیث»، مطالعات فقه تربیتی، دوره دهم، شماره نوزدهم، 1402.
·                مغفوری فرسنگی، مریم، پورغریب شاهی، مرضیه، و سیفی، طاهره، «ماهیت تربیت دینی و تربیت اخلاقی». همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران (فلسفه تربیت دینی و تربیت اخلاقی)، 1393.
·                ملکی، حسن، شاملی، عباسعلی، و شکرالهی، مهدی، «تربیت عبادی کودکان». اسلام و پژوهش های تربیتی، دوره سوم، شماره اول، 1390.
·                موسی زاده، زهره، صنعتی، فاطمه، «تبیین مولفه های تربیت اقتصادی بر اساس آموزه های اسلامی»، تربیت اسلامی، دوره دوازدهم، شماره بیست و چهارم، 1396.
·                موسی زاده، زهره، عظیم زاده اردبیلی، فائزه، و صنعتی، فاطمه. «کاربست مولفه های حوزه توزیع تربیت اقتصادی در نظام آموزش و پرورش مبتنی بر آموزه های اسلامی». علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، دوره سوم، شماره پنجم، 1394.
·                مهجور، حمید، «تربیت اقتصادی در نظام معیار اسلامی از منظر قرآن کریم»، قرآن و علوم اجتماعی، دوره دوم، شماره چهارم، 1401.
·                میرزامحمدی، محمدحسن، و رسولی، رحیمه. «تربیت ولایی، اصلی ترین مبنای تربیت دینی». اسلام و پژوهش­های تربیتی، دوره دوم، شماره اول، 1389.
·                هادوی نیا، علی اصغر. «تربیت اخلاقی و رشد اقتصادی از دیدگاه اسلام». معرفت اقتصاد اسلامی، دوره یازدهم، شماره پیاپی بیست و یکم، 1398.
·                 همتی، فاطمه، «تربیت معنوی و کارکردهای تربیتی آن در تعلیم و تربیت». همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران (مبانی فلسفی تحول در نظام آموزش و پرورش ایران)، 1392.