فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

تحلیلی فقهی- حقوقی بر ترک مصلحت اقتصادی صغیر از منظر قاعده غبطه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
2 گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
10.22034/ejs.2026.515068.2060
چکیده
زمینه و هدف: مصلحت اقتصادی صغیر محدود به تأمین نیازهای اقتصادی و جسمانی وی تا رسیدن به دوران بلوغ نیست، بلکه به دلیل شرایط ناشی از تحولات اقتصادی، از جمله تورم و کاسته شدن از ارزش دارایی­ها و سرمایه، آینده صغیر از جهت به­کار انداختن سرمایه و دارایی­های محتمل وی، بحثی مهم است. پژوهش حاضر درصدد است ترک مصلحت اقتصادی صغیر را از منظر قاعده فقهی رعایت غبطه بررسی نماید.

مواد و روش ­ها: مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه­ای نگارش شده است.

ملاحظات اخلاقی: نگارش مقاله با ملاحظه اصول امانتداری انجام شده است.

یافته­ ها: مواد 1183 و 1184 قانون مدنی، قانون امور حسبی، قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1399 هریک به انحاء مختلفی، مصالح اقتصادی صغیر را مورد توجه قرار داده­اند، اما به صورت تخصصی و مصرح به ابعاد ترک مصالح اقتصادی صغیر از منظر رعایت غبطه از جهت آینده­نگری در وضعیت اقتصادی صغیر توجه نشان ندادند. مطلوب آن است تا مواد یاد شده در قالب تبصره یا اصلاح، مصالح اقتصادی صغیر را از جهت به کار انداختن سرمایه و دارایی آنان برای جبران تبعات ناشی از تورم یا بی­ثباتی­های اقتصادی مدنظر قرار دهند.

نتیجه: رعایت مصلحت و غبطه صغیر از جهت بی توجهی به برآورده کردن نیازهای اقتصادی صغیر پس از دوران بلوغ، مصداق ترک فعل ولی، ضرر و زیان به صغیر و عسر­وحرج برای وی است که در این صورت، ولی قهری، وصی یا قیم مسؤول تلقی شده و موظف به جبران خسارت است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع
قرآن کریم.
ابن­منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، ماده صلح، تهران: انتشارات علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1385.
انصاری شیرازی، قدرت­الله، موسوعه احکام الاطفال و ادلتها، قم: انتشارات مرکز فقهی ائمه­اطهار علیهم­السلام، 1429ق.
بحرالعلوم، سیدمحمد، بلغه الفقیه، تهران: انتشارات مکتبه الصادق، 1403ق.
پرون، بهروز، مسؤولیت مدنی سرپرست صغیر و مجنون، فصلنامه قانون­یار، دوره دوم، شماره سوم، صص 351-323.، 1397.
جبعی عاملی، زین­العابدین بی­علی، مسالک الافهام، تهران: انتشارات اسلامیه. 1413ق.
جوانمرد چیانه، مهین، تقی­زاده، علی، کاظمی نجف­آبادی، عباس، تعهدات طبیعی در حقوق خانواده با رویکرد اقتصادی، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، دوره نهم، شماره اول، صص 81-69. 1399.
حاجی عزیزی، بیژن؛ جعفری، فیض­الله؛ بلوری­فر، مینا، بکارگیری تحلیل اقتصادی حقوق بر مبنای مستقلّات عقلی و قاعده مصلحت، فقه و حقوق اسلامی، دوره هجدهم، شماره اول، 1398.
حکیم، سید محسن، مستمسک العروه الوثقی، بیروت: انتشارات دارالجبل. 1412ق.
حکیم، محمدتقی، الاصول العامه للفقه المقارن، قم: انتشارات مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1394.
حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقها، قم: انتشارات آل البیت، 1414ق.
زبرجد، سیده فاطمه، خورسندیان، محمدعلی، نگرشی نوین به تحلیل اقتصادی حقوق در پرتو قاعده فقهی، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلام، سال چهاردهم، شماره 28، صص 196-158، 1401.
صدر، سید محمدباقر، دروس فی علم­الاصول، قم: انتشارات دارالعلم، 1430ق.
شریفی، محمدهادی، رفیعی مقدم، علی، جعفری، محمدحسین، لزوم رعایت غبطه و مصلحت کودک در زمان سرپرستی از منظر فقه و حقوق موضوعه، فصلنامه حقوق پزشکی، صص 104-289، 1400.
شریفی، محمدهادی، رفیعی مقدم، علی، جعفری، محمدحسین، لزوم رعایت غبطه و مصلحت کودک در زمان سرپرستی از منظر فقه و حقوق موضوعه، مجله حقوق پزشکی، ویژه­نامه نوآوری حقوقی، صص 306-290. 1400.
طوسی، التبیان فی القران، بیروت، دارالاحیاء التراث العربیه. 1420.
عاملی، زین­الدین، مسالک الافهام، قم: اسماعیلیان. 1380.
عظیم­زاده اردبیلی، فائزه، افقه، آمنه­السادات، نهاد ولایت بر کودک و خلأها و چالش­های آن در فقه و حقوق، مجله فقه و حقوق خانواده، سال بیست و یکم، شماره 65، 1395.
قاری سیدفاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، چاپ سوم، 1390ش.
کردبچه حسین­آباد، محسن، اسدی، حسین، کردبچه حسین­آباد، مهدی، رعایت غبطه صغیر در روابط مالی ناشی از ازدواج، فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، دوره ششم، شماره چهارم، صص 52-37. 1403.
کرکی، علی­بن­حسین، جامع­المقاصد، قم: انتشارات آل­البیت. 1408ق.
محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع­الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تهران: انتشارات اسلامی. 1339ق.
محقق داماد، سید مصطفی، فقه پزشکی، تهران: انتشارات حقوقی. 1389.
محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه، تهران: انتشارات مرکز نشر علوم اسلامی، 1385.
مرادی، خدیجه، امیری، مستانه، آثار تخلف ولی قهری از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران، دوفصلنامه فقه مقارن، سال پنجم، شماره نهم، صص 74-41. 1396.
مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد مطهری، تهران: صدرا. 1390.
مظاهری، معصومه، صالحی­نژاد، فاطمه، بررسی مبانی فقهی حق کودک بر بودن با والدین و خویشناوندان با رویکردی به نظر امام خمینی (س)، پژوهشنامه متین، سال پانزدهم، شماره 61، صص 99-75،  1392.
ملائکه­پور شوشتری، سیدمحمدحسن، افقه، آلاسادات، تأثیر جنون و ازدواج مادر بر حضانت کودک در حقوق ایران و با مطالعه تطبیقی در حقوق امریکا، فصلنامه تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال پنجم، شماره سوم، صص 175-145. 1397.
موخواه، اعظم، عباسلو، بختیار، طباطبایی، سید محسن، آسیب­شناسی حوزه اختیارات ولی قهری از منظر فقه اسلامی و حقوق ایران، فصلنامه جامعه­شناسی سیاسی ایران، سال پنجم، شماره یازدهم، صص 2145-2130، 1401.
موسوی خمینی، سید روح­الله، تحریرالوسیله، تهران: انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1384.
نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرایع­الاسلام، تصحیح سید ابراهیم میانجی، تهران: مکتبة­الاسلامیه. 1379.
اسناد
قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399.
قانون حمایت از خانواده مصوب 1391.
 
 

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 تیر 1405