فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

رفتار متعهدله در قامت مانع ایفای تعهدات در پرتو حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
گروه حقوق خصوصی، واحد شیراز، دانشگاه ازاد اسلامی، شیراز، ایران.
10.22034/ejs.2025.511232.2052
چکیده
زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر تبیین آثار رفتار متعهدله در فرآیند ایفای تعهدات به عنوان مانع ایفای تعهدات در چهارچوب کنوانسیون بیع بینالمللی و حقوق ایران و مبانی فقهی آن میباشد.

مواد و روشها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.

ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.

یافتهها: رفتار متعهدله در قامت مانع ایفای تعهد، در حقوق ایران و مبانی فقهی آن، با توسل به اصول و قواعد عمومی باب ایفای تعهدات مورد تحلیل قرار میگیرد؛ در حالی که کنوانسیون در ارتباط با این وضعیت دارای حکم خاص میباشد و این حکم نیز ذیل قسمت موارد معافیت از مسئولیت بیان شده است.

نتیجه: در حقوق ایران و کنوانسیون، مصادیق رفتار متعهدله در فرآیند عدم ایفای تعهد به صراحت مورد اشاره قرار نگرفته است، اما باتوجه به اینکه در حقوق ایران، تحلیل حقوقی نقش متعهدله با توسل به تفسیر قواعد عمومی انجام میگیرد ولی این امر در کنوانسیون، با توسل به مفاد مواد 79 و 80 صورت میپذیرد، ایجاد تشتت آراء در رویة مراجع حل اختلاف در چهارچوب حقوق ایران در مقایسه با کنوانسیون، بسیار محتمل میباشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-   انصاری، مرتضی بن محمد امین، مکاسب المحرمه و البیع و الخیارات، قم، انتشارات منشورات دایر الذخایر، 1411.
-   تلبا، مهدی و ابراهیمی، علیرضا، مقایسة عقیم شدن قرارداد در حقوق کامن لا با فورس ماژور، قاعدة عسر و حرج و هاردشیپ. دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی، دوره دوم، شماره چهارم، 1396.
-   حلی، حسن بن یوسف بن مطهر، تذکره الفقها، بیروت، منشورات دار الامکتبه الحیاه، 1314.
-   رفیعی، محمدتقی و حجازی, سیدحسین، عدم همکاری متعهدٌله در نقض قرارداد در حقوق ایران و اروپا. پژوهش حقوق خصوصی، دوره دهم، شماره سی و نهم، 1401.
-   شعاریان ستاری، ابراهیم و شیرین بیگ پور، رویا، تأثیر انواع نقض قرارداد بر ضمانت اجرای آن با تأکید بر اسناد بین‌المللی، پژوهش حقوق خصوصی، دوره هفتم، شماده بیست و ششم، 1398.
-   شهیدی، مهدی، سقوط تعهدات (با اصلاحات). تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1388.
-      صفایی، سیدحسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی، جلد اول، تهران، نشر میزان، 1382.
-      عاملی، شهید اول، محمد بن مکی، اللمعه الدمشقیه، بیروت، دارالتراث، 1410.
-   علوی، سید محمد تقی و یوسفی، حسین، اجرای زودهنگام تعهدات قراردادی در فقه، حقوق ایران واسناد بین المللی، پژوهش حقوق خصوصی، دوره هفتم، شماره بیست و پنجم، 1397.
-   کاتوزیان، امیرناصر، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد 3، تهران، انتشارات بهنشر، 1382.
-   موسوی بجنوردی، سید میرزاحسن، القواعدالفقهیه، جلد 3، قم، انتشارات اسماعیلیان، 1371.
-    مهتاب­پور، محمد کاظم و صمدی، افروز، تکالیف متعهدله در قرارداد. حقوق فناوری های نوین، دوره یکم، شماره یکم، 1399.
منابع لاتین
-      Aksoy, Hüseyin Can, Impossibility in Modern Private Law: A Comparative Study of German, Swiss and Turkish Laws and the Unification Instruments of Private Law. London, Springer, 2014.
-      Beheshti, Reza, Buyers’ Remedies in International Sales Law: A Comparative Study, London: Hart, 2024.
-      Gillette, Clayton P., Walt, Steven D. The UN Convention on Contracts for the International Sale of Goods: Theory and Practice. Cambridge: Cambridge University Press, 2016.
-      Green, Sarah, The Risk Pricing Principle: A Pragmatic Approach to Causation and Apportionment of Damages. Law, Probability & Risk, Volume 4, 2005.
-      Greene, Stephanie M., DiMatteo, Larry A. and Dhooge, Lucien J. and Maurer, Virginia G. and Pagnattaro, Marisa Anne, The Interpretive Turn in International Sales Law: An Analysis of Fifteen Years of CISG Jurisprudence. Northwestern Journal of International Law & Business, 24(1), 2004.
-      Kryla Cudna, K. ADEQUATE ASSURANCE OF PERFORMANCE UNDER THE UN CONVENTION ON CONTRACTS FOR THE INTERNATIONAL SALE OF GOODS AND THE UNIFORM COMMERCIAL CODE. International and Comparative Law Quarterly, 70(4), 2021.
-      Neumann, Thomas, The Duty to Cooperate in International Sales. Munich: Sellier European Law Publishers, 2012.
-      Tugce, Oral, Exemption from liability according to the art. 79 of the Convention on International Sale of Goods (CISG), Juridical Tribune (Tribuna Juridica), Bucharest Academy of Economic Studies, Law Department, 9(3), 2019.
-      Whittaker, Simon, ‘Contracts, Contract Law and Contractual Principle’ in John Cartwright and Simon Whittaker (eds), The Code Napoléon Rewritten: French Contract Law after the 2016 Reforms, London, Hart 2017.
-      Zeller, Bruno & Andersen, Camilla Baasch, Routledge Handbook on Transnational Commercial Law. Hague: Routledge, 2025.