فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مطالعه تطبیقی نظریه اقتصادی نقص قرارداد و نظریه حقوقی امور غیرقابل پیش‌بینی در قراردادهای اداری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2025.499555.2021
چکیده
زمینه و هدف: نظریه امور غیرقابل پیش‌بینی و اعمال آن در قراردادهای اداری با هدف منطبق کردن قرارداد با خواست طرفین و ضرورت‌های اجتماعی و اقتصادی صورت می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف مطالعه تطبیقی نظریه اقتصادی نقص قرارداد و نظریه حقوقی امور غیرقابل پیش‌بینی در قراردادهای اداری نگارش شده است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر کیفی است و از روش توصیفی تحلیلی استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد قراردادهای اداری به‌طور ضمنی در قالب همان قراردادهای حقوق خصوصی قرار می‌گیرند. در نظریه اقتصادی، نقص قرارداد با این واقعیت مرتبط است که توافقات منعقد شده نمی‌تواند تمام حالات ممکن را پیش‌بینی کند، پس قراردادها از نظراقتصادی ناقص هستند که تنهاراه حل ارائه شده در این نظریه، تعدیل قیمت قراردادی است. اما در دیدگاه حقوقی، راه حل مواجهه با عدم قطعیت آینده، نظریه امور غیرقابل پیش بینی است که حسب مورد می‌تواند منجر به تعدیل قیمت در قرارداد یا تغییر در نحوه و کمیت و کیفیت تعهدات گردد.
نتیجه: نظریه نقص قرارداد در تئوری امور غیرقابل پیش بینی موثر خواهد بود. به همین سبب، لازم است قانونگذار در این باره، حکم قانونی لازم را مقرر کند درصورتی‌که شرایط قراردادی در موقع اجرا در مقایسه با زمان انعقاد قرارداد به صورت غیرقابل پیش‌بینی به نحوی دگرگون گردد که اجرای قرارداد برای متعهد دشوار گردد، طرفین برای تطبیق قرارداد با شرایط جدید، مکلف به مذاکره خواهند بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-      انصاری، مهدی، تحلیل اقتصادی حقوق قراردادها. تهران: انتشارات جنگل، 1393.
-   بهرامی، محمدرضا و یاوری، اسدالله، نظریه امور غیر قابل پیش‌بینی و انطباق قراردادهای اداری. حقوق اداری، دوره 10، شماره 33، 1401.
-   رستمی، ولی، جایگاه تعدیل در قراردادهای اداری ایران ، حقوق اداری، شماره 2، زمستان 1392.
-   رضوی، سید عبداله؛ آقایی، مریم؛ بررسی امکان تعدیل قراردادهای پیمانکاری نفتی در شرایط اعمال تحریم اقتصادی،
-   شارل، استیون، مبانی تحلیل اقتصادی حقوق، ترجمه محسن اسماعیلی، چاپ اول، تهران، نشر مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1388.
-      شمعی، محمد، حقوق قراردادهای اداری. تهران: انتشارات جنگل، 1393.
-      صادقی مقدم، محمد حسن، تغییر در شرایط قرارداد. تهران: نشر دادگستر، 1397.
-   فرهادی، کریم؛ حبیبی، محمد حسن ؛ پروین، دکتر خیراله، تاثیر تعدیل قراردادهای دولتی و تقویت طرف ضعیف قرارداد بر ارتقای استاندارد و کیفیت پروژه های دولتی، مجله جامعه شناسی سیاسی ایران، شماره 5، بهار 1398.
-   کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها. جلد اول، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1393.
-   کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها. جلد سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1393.
-      مجله مطالعات حقوق انرژی، شماره 12، پاییز و زمستان 1399.
-      مزارعی، علی، تئوری عدم پیش بینی و تعدیل قرارداد، تهران: انتشارات مجد، 1394.
-   موسوی، سید فضل االله؛ موسوی، سید مهدی؛ وکیلی مقدم، محمد حسین و غلامی، مهدی، مطالعه تطبیقی اصول تفسیر قرارداد. پژوهش حقوق خصوصی، دوره 1، شماره 1، 1391.
-   وطنی، زهرا؛ زمانیان، معصومه و سلطان احمدی، جلال، تحلیل اقتصادی ـ تطبیقی نظریۀ نقض کارآمد با مسئولیت قراردادی در حقوق ایران، فرانسه و کامن لا. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضائی، دوره 28، شماره 102، 1402.
منابع لاتین
-     Ayres, I. Default rules for incomplete contracts. The New Palgrave Dictionary of Economics and the Law,1998.
-     Ayres, I., & Gertner, R. Filling gaps in incomplete contracts: An economic theory of default rules. Yale LJ, No.99,1989.
-     Ben-Shahar, Omri, Agreeing to Disagree: Filling Gaps in Deliberately Incomplete Contracts, Law & Economics Working Papers, University of Michigan Law School,2004
-     Bouckaert, B., & De Geest, G. (Eds.). Bibliography of law and economics. Springer Science & Business Media,2013.
-     Bouckaert, B., & De Geest, G. Encyclopedia of law and economics. Edward Elgar,2000.
-     Bouthinon-Dumas, H. Les contrats relationnels et la théorie de l’imprévision. Revue internationale de droit économique, No.15,2001.
-     Brousseau, E. Did the common law biased the economics of contract… and may it change?. Law and Economics in Civil Law Countries, No.6,2001.
-     Brousseau, E., & Glachant, J. M. Introduction: Économie des contrats et renouvellements de l'analyse économique. Revue d'économie industrielle, No.92,2000.
-     Brousseau, Eric, Did the Common Law Biased the Economics of Contract and May it Change? in B Deffains et Th Kirat (dir), Law and Economics in Civil Law Countries, Amsterdam, JAI Press -Elsevier, 2001, pp. 84-86.
-     Brousseau, Eric; Glachant, Jean Michel, Contracts economies and renewal of economics, 2001.
-     Brousseau,E (2001), Did the common law bias the economics of contract and may it change?,Law and E conomics in Civil Law Countries, vol6,Jai press, 2001.
-     Farnsworth, E. A., Sanger, C., Cohen, N. B., Brooks, R. R., & Garvin, L. T. Contracts: Cases and materials. Foundation Press,2013.
-     Kirat, T. L’allocation des risques dans les contrats: de l'économie des contrats «incomplets» à la pratique des contrats administratifs 1. Revue internationale de droit économique, No.17,2003.
-     Laubadère, A. D. Traité élémentaire de droit administratif. Paris: Librairie générale de droit et de jurisprudence,1953.
-     Malaurie, P. Les précédents et le droit. Revue internationale de droit comparé, No.58,2006.
-     Ménard, C. “Imprévision et contrats de longue durée : un économiste à l’écoute du juriste”, Revue de l'Association Francaise des Docteurs en Droit, No.21,2021.
-     Schwartz, A. Contract theory and theories of contract regulation. Revue d’économie industrielle, No.92,2000.
-     Scott, R. E., & Triantis, G. G. Incomplete contracts and the theory of contract design. Case W. Res. L. Rev.  No.56,2005.
-     Serverin, E. Propos croisés entre droit et économie sur la place de l'incertitude et de la confiance dans le contrat. Sociologie du travail, No.4,1996.
-     Talebian, H., & Iesian Tafarshi, M. Bases and Nature of Termination of Contract for convenience of Employer in International Investment Contracts (Comparative Study of US and Iranian Law). Journal of Legal Research, No.22,2023.
-     Terré, F., Ph. Simler, Y. Lequette & Chéned F. Droit civil, les obligations, 12e édition, D., & Ch. Fried (1981), Contract as Promise, Cambridge MA: Harvard University press,2018.
-     Viney, G. Introduction à la responsabilité. L.G.D.J, 4e edition,2008.