فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

اقسام اشتباه رایج در اسناد رسمی در حقوق ایران، فرانسه و آمریکا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد ، ایران.
2 گروه حقوق خصوصی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران.
10.22034/ejs.2025.498861.2018
چکیده
زمینه و هدف: اسناد رسمی به دلیل اعتبار و قابلیت اجرایی بالا، نقش مهمی در نظام حقوقی ایفا می­کنند و در بسیاری از معاملات و قراردادها به کار می­روند. اشتباه در اسناد رسمی به دلیل عدم رعایت صلاحیت، اشتباهات نگارشی یا املایی، اشتباه در محتوا یا شرح تعهدات، عدم رعایت تشریفات قانونی و... می­تواند صورت گیرد. هدف در این مقاله، به بررسی تطبیقی اقسام اشتباهات ثبتی در نظام‌های حقوقی ایران، فرانسه و آمریکا است.

مواد و روش‌ها: مقاله حاضر به صورت توصیفی و تحلیلی است.

ملاحضات اخلاقی: اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.

یافته­ها: در حقوق ایران، اشتباهات ثبتی به دو دسته مؤثر و غیرمؤثر تقسیم می‌شوند؛ اشتباهات مؤثر اعتبار سند را مخدوش می­کند و اشتباهات غیرموثر قابل رفع هستند. در حقوق فرانسه، همانند حقوق ایران است. اشتباهات مؤثر منجر به بطلان نسبی قرارداد و اشتباهات غیرمؤثر تأثیری بر اعتبار قرارداد ندارند. در نظام حقوقی آمریکا، اشتباهات متقابل و اشتباهات یک‌جانبه است؛ اشتباهات متقابل منجر به ابطال قرارداد بوده، ولی اشتباهات یک‌جانبه بدون تأثیر است.

نتیجه­: هر سه نظام حقوقی بر دقت در تنظیم اسناد تأکید دارند و با وجود تفاوت‌ها در تقسیم‌بندی و برخورد با اشتباهات، در تلاش برای حفظ عدالت قراردادی هستند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-    آهنگران، محمدرسول، رضوی اصل، محسن، «ضرورت بازنگری در مراجع رسیدگی­کننده به اشتباهات و اختلافات ثبتی (هیات نظارت و شورای عالی ثبت)»، نشریه پژوهش حقوق خصوصی، دوره دهم، شماره سی و نهم، 1401.
-       امامی، سیدحسن، حقوق مدنی، جلد 6، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ هفدهم، 1399.
-    ابن تراب، مریم، نقش اسناد رسمی در عقود وابسته به قبض، نشریه نامه الهیات، دوره 15، شماره 59، تابستان 1401.
-    امیری، سالومه؛ محمدرضایی، حسن، جایگاه اسناد رسمی در حقوق ایران و چگونگی اجرای آن، هشتمین کنفرانس بین‌المللی علوم اسلامی، پژوهش‌های دینی و حقوق، 1401.
-    اسلام نیا، رشید؛ آل بویه، علی، «مالکیت اموال منقول و غیرمنقول در حقوق ایران، کنفرانس جهانی روانشناسی و علوم تربیتی»، حقوق و علوم اجتماعی در آغاز هزاره سوم، 1395.
-     بیگدلی، عطاءالله، «بررسی انتقادی اشتباه در حقوق مدنی ایران بر اساس نظریه مشترک لفظی بودن اشتباه بین نظام حقوقی فرانسه و فقه امامیه،» پژوهش نامه حقوق اسلامی، دوره بیست و پنجم، شماره شصت و سوم، 1403. 
-    پیشنماز، سید امین، زارع، امیر، «مطالعه تحولات نظریه اشتباه در قراردادها به موجب اصلاحات سال 2016 میلادی قانون مدنی فرانسه»، پژوهش­های حقوقی، دوره بیستم، شماره چهل و ششم، 1400. 
-    حائری، محمدحسن، قدسی، زینب، «اثر اشتباه در قراردادها با مطالعه تطبیقی در فقه اسلامی و حقوق موضوعه»، مجله پژوهش­های تعلیم و تربیت اسلامی، شماره پنجم، 1388.
-    خادم رضوی، قاسم، شفیعی، فاطمه، «الزامات حقوقی ثبت الکترونیکی اسناد رسمی در حقوق ایران و فرانسه»، دوفصلنامه دانش و پژوهش های حقوقی، سال سوم، شماره دوم، 1393.
-    سیفی، سعید، «بررسی اختلافات و اشتباهات موثر و غیرموثر آگهی های ثبتی در قانون ثبت ایران»، پنجمین کنفرانس ملی نوآوری و تحقیق در روانشناسی، حقوق و مدیریت فرهنگی، 1402.  
-    سوادکوهی فر، سام، اسدی وصفی، مرضیه، «بررسی فقهی و حقوقی اشتباه در موضوع عقد، مجله نامه الهیات»، شماره هشتم، 1388.
-       شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، جلد 1، انتشارات مجد، چاپ هفدهم، 1402.
-    شعبانی، یعقوب، «نحوه رسیدگی به اعتراضات ثبتی در مراجع قضایی و ثبتی ایران»، پایان­نامه کارشناسی ارشد موسسه آموزش عالی کار قزوین، گروه حقوق، 1401.  
-    عربی­نژاد، غلامعلی، «بررسی اشتباهات ثبتی در ثبت املاک و نحوه اصلاح آن»، پایان­نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز، دانشکده علوم اجتماعی، 1395.
-    علی نژادی، محمد، ابطال و اصلاح سند مالکیت در نظام حقوقی ایران، چاپ دهم، انتشارات نگاه بینه، ثبت اسناد و اجرای مفاد اسناد رسمی، 1402.
-       فرامرزپور، قادر، «نمونه آرای شورای عالی ثبت»، مجله کانون، شماره شصت و ششم، 1385.
-       کاتوزیان، ناصر، اثبات و دلیل اثبات، چاپ هفتم، جلد 1 و 2، نشر میزان، 1392.
-    کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی، اعمال حقوقی، قرارداد، ایقاع، چاپ چهارم، انتشارات گنج دانش، 1398.
-    کریمی، مژگان، «علل بروز اشتباهات ثبتی در نحوه اصلاح آن»، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، دانشکده حقوق، 1399. 
-    کمالی، احمد، «اختلافات و اشتباهات موثر و غیرموثر آگهی های ثبتی در قانون ایران»، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1395.
-    کشاورزی ولدانی، مرتضی، ناصری مقدم، حسین، صابری، حسین، «حاکمیت اراده­ی ظاهی در قلمرو اشتباه در اعمال حقوقی»، آموزه­های فقه مدنی، شماره چهاردهم، 1395.
-    لطفیانی، سیامک، نهانی، اسدله، «بررسی حقوق مالکیت فکری و معنوی در حقوق ایران»، پژوهش فقه و حقوق، شماره اول، 1395
-    محسنی، سعید، «اشتباه در اوصاف شخص طرف قرارداد در فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق فرانسه»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره بیست و پنجم، 1386.
-    میر عرب، سیده مریم، بررسی روند اصلاح اسناد در مراجع ثبتی، پایان نامه کارشناسی ارشد موسسه آموزش عالی کار قزوین، گروه حقوق، 1401. 
-    موسوی فرد، سیدمحمدرضا؛ کبیری، سهیل؛ صابری، سیاوش، شهاب زاده، فاطمه، «اولین کنفرانس بین المللی علوم اجتماعی، تربیتی علوم انسانی و روانشناسی»، 1396.
-    ملکی، محبوبه؛ نیکومنش، امرالله؛ عظیمی گرکانی، هادی، «بررسی فقهی حقوقی ابعاد اقتصادی ثبت اسناد رسمی اموال غیرمنقول»، مطالعات فقه اقتصادی، دوره پنجم، شماره سوم، پیاپی هجدهم، 1402. 
-    نجابت خواه، مرتضی، قاسمی، جعفر، فقیه لاریجانی، «فرهنگ، وضعیت حقوقی همکاران داوطلب اداره در نظام حقوقی ایران»، مطالعات حقوقی، دوره نهم، شماره سوم، 1396.
-    همدانی فخری، مهدی، «جایگاه کاداستر در ثبت اسناد رسمی در جهت امنیت در معاملات در حقوق ایران، حقوق و مطالعات نوین»، شماره سوم، پیاپی هشتم، 1401.
منابع لاتین:
-       Dalloz, Jeanne. (2009). responsabilite des notaires, de poulpiouet.
-       Mclaughlin, John and David palmer; Land registration and development; 1996: http//www.Land policy.org /special – topics / Land registration 1. Pdf.
-       National Notary Association (NNA): Uniform Law on Notarial Acts (ULONA)
-       Electronic Signatures in Global and National Commerce Act (E-Sign Act), 15 U.S.C. Chapter 96.